Indeling van een huis. Beeld Getty Images/Westend61
Beeld Getty Images/Westend61

PREMIUM

Verzilver je overwaarde en 8 andere actuele woontips

Wat doe je als je een klein pensioen hebt, maar wel veel overwaarde op je huis? Hoe neem je afscheid van je spullen als je kleiner gaat wonen? En hoe houd je het leuk als een van je kinderen weer bij je intrekt? Drie deskundigen helpen je op weg.

Ik heb een klein pensioen, maar mijn huis is veel geld waard. Wat kan ik hiermee doen zonder mijn huis te verkopen?

Linda: “Als je lang in je huis woont, kun je een mooie overwaarde hebben. Stel, je kocht je huis in 1994 voor 140.000 gulden en je huis is nu 450.000 euro waard, reken maar uit. Van deze generatie hebben veel mensen grotendeels hun hypotheek afgelost. Als je geen tot weinig pensioen hebt, alleen AOW en toch nog hoge lasten, dan was er vroeger niets mogelijk om de overwaarde uit je huis te halen. Gelukkig is daar de laatste jaren verandering in gekomen. Er zijn steeds meer partijen die het wel mogelijk maken de overwaarde uit je huis te halen. Dat kan tot 50 procent van de marktwaarde van je woning. Vaak wordt dat de verzilverhypotheek genoemd. Partijen bieden mensen met AOW nu ook de mogelijkheid om hun rente levenslang vast te zetten. Het mooie is dat je mag doen en laten wat je wilt met deze overwaarde. Je kunt het bijvoorbeeld schenken, ermee gaan reizen, een camper kopen. Maar je kunt het ook gebruiken als aanvulling op je pensioen. Voor veel mensen is dit een fantastische oplossing.”

Hoe doe ik afstand van spullen waaraan ik gehecht ben?

Karen: “Probeer een selectie te maken, hoe moeilijk het ook is. Maar forceer niets. Stel dat je twintig stuks hebt van een bepaalde verzameling of gebeurtenis, misschien kun je die terugbrengen naar de tien mooiste stuks die je echt bij je wilt houden. Tekeningen van bijvoorbeeld de (klein)kinderen zijn vaak moeilijk om weg te doen. Bewaar de mooiste en maak foto’s van de tekeningen die je weggooit, dan kun je er toch nog eens naar terugkijken. De spullen die je selecteert worden zo nog waardevoller. Geef zaken met mooie herinneringen ook een mooie plek in je interieur. Het gekke is dat we geneigd zijn juist die spullen in een doos te stoppen, terwijl ze heel waardevol voor ons zijn. Zorg dat ze de plek krijgen die ze verdienen. En móet je echt opruimen en spullen wegdoen, onthoud dan: mooie herinneringen zitten in je hoofd.”

Ik ga scheiden: moet ik gaan kopen of huren?

Linda: “Wat ik vrouwen van alle leeftijden mee wil geven is: word financieel bewuster. Ik zie vaak dat vrouwen minder – tot geen – pensioen hebben opgebouwd dan mannen, omdat ze voor de kinderen zorgden of parttime hebben gewerkt. Ook verdiepen ze zich in de regel minder in hun financiële positie en regelt de man tijdens het huwelijk alle geldzaken. Laat je bij een scheiding daarom goed voorlichten en laat alle zaken ­nauwkeurig doorrekenen, zodat je achteraf niet voor ­verrassingen komt te staan. Meestal koopt de man de vrouw uit als er veel overwaarde op een woning zit. Vaak is het ­mogelijk om dan als vrouw een goedkopere woning te kopen. Dat is in deze markt nog steeds aantrekkelijker dan huren, ook als je ­ouder bent, want de huurprijzen zijn torenhoog.

Houd er ­rekening mee dat een vermogen boven de € 50.000 bij de Belastingdienst in box 3 valt en wordt belast. Ook bij een huursubsidieaanvraag wordt er naar je vermogen gekeken. Nog een tip: bij een scheiding komt vaak de notaris om de hoek kijken. Neem dan direct je levenstestament en ­nalatenschap onder de loep. Velen hebben dit niet op orde en dit is een goede ­gelegenheid om ook deze zaken goed te regelen. Als je onvoldoende middelen hebt om een woning te kopen, kun je bij diverse geldverstrekkers terecht voor een hypotheek. ­Uiteraard vindt er dan wel een toetsing op het inkomen plaats. Anders is huren een optie. Voor sociale huur moet je bij de meeste gemeentes lang ingeschreven staan bij een woningbouw­vereniging. Particulier huren kun je bijvoorbeeld via via regelen of via een makelaar.

Mijn partner is overleden en nu zit ik met hoge maandlasten. Wat kan ik daaraan doen?

Linda: “Iedere situatie is natuurlijk persoonlijk en een kwestie van maatwerk, maar er is vaak meer mogelijk dan je vooraf denkt. Laat vooral een onafhankelijk financieel adviseur met je meekijken. Een optie zou kunnen zijn om naar een kleinere, goedkopere woning te verhuizen. Maar op dit moment werkt de verhitte woningmarkt niet mee. Ik merk dat mensen vaak liever in hun eigen huis blijven. Laat daarom doorrekenen of het interessant is om je hypotheek over te laten sluiten als je een hoge hypotheekrente hebt. Dat kan de maandlasten soms honderden euro’s naar beneden brengen.”

Ik ben van plan om bij mijn kinderen te gaan wonen, hoe houden we het leuk?

Josje: “Maak vooraf goede afspraken met je kinderen als jullie kiezen voor deze vorm van samenwonen. Zorg dat iedereen zijn autonomie en vrijheid bewaart. Stel dat je in een tuinhuisje gaat wonen, zorg dan bijvoorbeeld voor een eigen ingang, zodat je niet continu in elkaars privéruimte komt. Nodig niet heel de bridgeclub uit als je kind daar niet op zit te wachten. Houd je eigen hobby’s en bezigheden, zeker als je met pensioen bent. En bemoei je niet met de opvoeding van de kleinkinderen, dat wekt al snel irritatie op. Blijf communiceren en plan bijvoorbeeld één keer per maand een moment om te praten over hoe het gaat en check of de realiteit matcht met de verwachtingen. Alleen zo kun je de verhoudingen gezond houden. Samenwonen heeft trouwens ook fiscale gevolgen. Check die van tevoren goed.”

Ik ga verhuizen, hoe begin ik met opruimen?

Karen: “Bij opruimen is het belangrijk dat je vooraf bedenkt wat je wilt bereiken. Als je kleiner gaat wonen ruim je anders op dan wanneer je naar een even groot huis verhuist. Opruimen is intensief, dus maak een plan van aanpak. Mensen beginnen vol goede moed, maar belanden vaak in een grotere chaos. Het is dan ook intensief om beslissingen te nemen over al je spullen. Ruim daarom op in kleine stapjes, zodat het niet te ­overweldigend wordt. Begin met functionele spullen waar je makkelijk afstand van doet. De keuken is bijvoorbeeld een goede plek om te ­beginnen. Servies met stukjes eraf kunnen weg, ­keuken­apparatuur die je nooit gebruikt: verkoop het of breng het naar de kringloop.

Ook handig: spreek af, of zet in je agenda, dat je bijvoorbeeld op zaterdag van 10.00 tot 11.00 uur een bepaalde kast opruimt. Spits het toe op een bepaalde plank, zo klein mogelijk. In dat uur ruim je met volle focus op en na afloop kun je ­genieten van het resultaat. Begin niet op zolder. Daar liggen vaak spullen die je lang niet hebt gezien. Zodra je dozen ­uitpakt, komen de herinneringen terug en wordt het moeilijker om afscheid van te nemen. Als je dozen laat staan om pas later weg te doen, bestaat de kans dat je weer spullen uit dozen gaat halen. Dus breng alles wat je wegdoet zo snel mogelijk weg, naar een goed doel, een kringloopwinkel of een kledingbak. Als je de spullen nog wilt verkopen kun je bijvoorbeeld op een rommelmarkt gaan staan. Of verkoop ze op websites als Marktplaats of Vinted, maar houd wel in je achterhoofd dat daar veel tijd en energie in gaat zitten. Spreek met jezelf een tijdslimiet af: als het na twee maanden niet verkocht is, breng ik het alsnog naar de kringloop. Anders blijven deze spullen toch maar in je gedachten zitten.

Vaak valt er een last van je schouders af als alles het huis uit is. Mensen groeien in het opruimen, het wordt op den duur steeds makkelijker. Want het mooie aan opruimen is dat je je steeds beter gaat voelen. Het ruimt niet alleen op in je huis, maar ook in je hoofd.”

Hoe neem ik afscheid van het huis dat me zo dierbaar is?

Josje: “Ons leven bestaat uit fases en hoe jonger je bent, hoe meer afscheidsmomenten je hebt: van de basis- naar de middelbare school, uit huis gaan en op jezelf gaan wonen, van studeren naar werken. Als je als zestiger gaat verhuizen uit een huis waar je tientallen jaren hebt gewoond, heb je het gevoel dat al jouw herinneringen daar in dat huis liggen. Wat voor veel mensen ook confronterend is, is het besef dat ze de laatste fase van hun leven ingaan. Uit onderzoek blijkt dat het belangrijk is om de tijd te nemen om op een goede manier los te laten en afscheid te nemen van je huis. Als je dat niet doet, sta je ­emotioneel niet stil bij het afscheid en kan het daardoor minder makkelijk worden. Neem drie maanden tot misschien wel een jaar de tijd voor het ­opruimproces. Kijk nog eens rustig door oude fotoalbums en zie wat een leuke tijd je in je huis hebt ­gehad. Zo wen je langzaam aan het feit dat je ­weggaat. En als je op een gegeven moment alleen nog maar tussen de opgestapelde dozen zit, dan wíl je er ook niet meer wonen en wordt afscheid nemen van je huis steeds makkelijker.”

Mijn kinderen komen tijdelijk weer thuis wonen, hoe houden we het leuk?

Josje: “Door de vele scheidingen en de moeilijke woningmarkt belanden veel kinderen weer bij hun ouders. Als kinderen terugkomen naar het ouderlijk huis wordt de ouderkindverhouding verstoord. Onbewust kun je als ouder het gevoel hebben dat je gefaald hebt bij de opvoeding en krijgt je zelfvertrouwen een dreun. Anderzijds komen je herwonnen vrijheid, ritme en structuur in het gedrang. Je vervalt makkelijk in oude ingesleten patronen: dat je kind verwacht weer iedere avond aan te kunnen schuiven aan tafel en dat je de was achter hem of haar opruimt. Maar het is niet meer zoals vroeger. En daarom moet je duidelijke regels met elkaar afspreken, zodat iedereen weet wat er van ze verwacht wordt. Misschien vind je dat als ouder vervelend, want je wilt je kind natuurlijk helpen, maar ook volwassenen hebben baat bij duidelijkheid en perspectief. Spreek bijvoorbeeld een termijn af waarin je kind bij je mag wonen. Dan hebben ze ook een motivatie om een eigen plek te vinden en het zorgt ervoor dat het gezellig blijft. Wrijving en stress ontstaan eigenlijk altijd als de verwachtingen niet matchen met de realiteit. Zorg daarom dat je weet wat je van elkaar verwacht.”

Ik heb een kamer over in huis, wat doe ik met die ruimte?

Karen: “Het gevaar van een groot huis is: hoe meer opbergruimte je hebt, hoe meer je bewaart. Dus voorkom dat dit een rommelkamer gaat worden. Hou je van naaien en doe je dat normaal aan de keukentafel? Maak dan een naaikamer voor jezelf. Heb je veel kleding? Maak je eigen inloopkast. Als de kleinkinderen vaak komen slapen is een logeerkamer of bijvoorbeeld een speelkamer een mooie invulling voor de lege kamers.”

Over Linda

Linda van de Ven is onafhankelijk financieel adviseur en echtscheidingsadviseur bij financieeladviesvandeven.nl.

Over Josje

Josje Smeets is gelukspsycholoog enauteur van het boek Happy in 100 dagen.

Over Karen

Karen de Meyer is opruimcoach en auteur van De magie van opruimen. via @sooki_opruimcoach

Lees meer in Margriet Extra - Wonen

Eropuit met de kleinkinderen of het bos in voor een verrassende boswandeling? Lees meer in Margriet Extra - Wonen. Deze special van Margriet staat verder helemaal in het teken van interieur, woontrends en binnenkijken bij de mooiste huizen. Maar ook:

- Slimme apparaten, zijn ze een vloek of een zegen?

-Dit kun je nu doen in de tuin

- Binnenkijken bij zestigplussers

En je krijgt in dit nummer ook nog eens prachtige prints om in te lijsten! Haal ‘m snel in de winkel of bestel online via lossebladen.nl/margrietextra.

Jessica van ZantenGetty Images/Westend61

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden