null Beeld  illustratie: istock.
Beeld illustratie: istock.

PREMIUM

‘Ze scheldt me uit voor rotwijf of erger en zegt dat ik haar leven verpest en dat ze me haat’

Het botert niet tussen Esther (51, weduwe) en Isabel (15), die bij haar oma, Marga (73), wil gaan wonen. Robin (12) lijdt onder de onderlinge spanningen. En er was al zo veel verdriet in huis...

null Beeld

Esther:

“Ik heb Isabel gezegd dat u ons samen wilt spreken, maar ze wil die gesprekken niet meer, zegt ze. Tenminste niet samen met mij. Ze wil wel alleen komen. Het is thuis weer geëscaleerd omdat ze weigert zich te houden aan afspraken over de tijd van thuiskomen bijvoorbeeld, of over taken in huis. Ik vraag echt niet veel van de kinderen, maar ik vind het wel normaal dat ze hun eigen kamer opruimen en af en toe boodschappen doen als ik daar geen tijd voor heb, of de vaatwasser uitruimen, zodat ik niet eerst ruimte moet maken op het aanrecht voor ik ga koken. Uiteindelijk heb ik dan ook al een hele dag gewerkt. Als ik daar wat van zeg, krijg ik een grote mond.”

Respectloos

“ Ze gedraagt zich totaal respectloos naar mij. Ze scheldt me uit voor rotwijf of erger, zegt dat ik haar leven verpest en dat ze me haat. Ik merk dat haar gedrag ook effect heeft op Robin, terwijl die eigenlijk altijd heel makkelijk is geweest. Na onze laatste aanvaring, vorige week, is Isabel vertrokken naar mijn schoonmoeder en daar logeert ze nu. Ik heb dat eerst goed gevonden. Ik dacht dat een paar dagen afstand van elkaar misschien zou helpen. Maar nu heeft ze me laten weten dat ze bij mijn schoonmoeder wil blijven wonen. Ik heb natuurlijk meteen met mijn schoonmoeder gebeld en gezegd dat dit absoluut niet de bedoeling is. Ik snap best dat Isabel dit wil. Bij oma hoeft ze niks te doen en krijgt ze alle vrijheid. Mijn schoonmoeder heeft haar, als oudste kleindochter, altijd verwend.”

Eenzaam

“Ik heb mijn schoonmoeder gezegd dat ze Isabel naar huis moet sturen, maar zij vindt dat ik haar even moet laten. Ze zegt dat Isabel heel erg lijdt onder de problemen die ze met mij heeft en dat ze haar vader vreselijk mist. Isabel weigert dus om naar huis te komen en mijn schoonmoeder wil haar niet dwingen. Ze wil niet dat Isabel zich dan ook door haar afgewezen voelt, zegt ze, en dat ze dan gekke dingen gaat doen. Ik weet dat Isabel heel goed kan manipuleren en een zielig verhaal kan ophangen waar mijn schoonmoeder dan in meegaat. Overigens denk ik ook dat ze het fijn vindt dat Isabel nu bij haar woont. Ze heeft in vijf jaar tijd zowel haar man als haar zoon verloren en voelt zich eenzaam. Dat begrijp ik, maar dat neemt niet weg dat ik het niet goed vind voor Isabel dat zij daar woont op het moment dat het thuis even niet allemaal gaat zoals zij dat wil. Wij moeten dat oplossen en mijn schoonmoeder verhindert dat nu.”

null Beeld

Marga:

“Esther beschuldigt mij er min of meer van dat ik haar dochter van haar afpak en dat ik dat doe omdat ik me alleen voel. Ik zou Isabel nooit toestaan om bij mij te komen logeren als ik zou denken dat dat niet goed voor haar zou zijn. Wat ik al helemaal niet wil, is dat ik de relatie van mijn kleindochter met haar moeder verstoor. Ik denk juist dat het die relatie ten goede zal komen als ze even wat afstand nemen van elkaar. Het is de afgelopen maanden erg geëscaleerd tussen Esther en Isabel. Ik weet dat Isabel moeilijk kan zijn, maar het is een puber en ze heeft in haar leventje al veel meegemaakt. Ze heeft haar vader verloren terwijl ze echt een papa’s kindje was.”

Blij dat ik kon helpen

“Voordat mijn zoon overleed aan een hersentumor is hij heel ziek geweest. Tegen het einde van zijn leven was hij ook echt veranderd van karakter. Voor Esther, maar ook voor de kinderen was dat ontzettend zwaar. Isabel was haar papa al kwijt voor hij stierf. Ik had natuurlijk mijn eigen verdriet, maar heb Esther ook altijd zo veel mogelijk proberen te helpen door de kinderen op te vangen als zij moest werken of als ze er doorheen zat. De relatie met haar eigen ouders is nooit goed geweest, dus ik was blij dat ik er kon zijn voor haar en voor de kinderen. Daardoor is mijn band met Isabel, maar ook met Robin heel sterk. Tussen Esther en Isabel heeft het altijd vaker gebotst dan tussen Esther en Robin. Robin heeft meer het karakter van mijn zoon. Zij is heel rustig en zacht. Isabel lijkt veel meer op Esther. Ik denk dat het daarom ook vaak zo misgaat tussen die twee. Esther is ook iemand met een kort lontje die heel fel kan zijn. Isabel heeft dat van haar. Ze zijn allebei gevoelig, hebben een klein hartje, maar kunnen flink tekeergaan als ze niet gehoord of begrepen worden.”

Te weinig ruimte

“Ik denk dat Esther haar dochter te veel op de huid zit. Ze geeft haar te weinig ruimte. Isabel heeft daardoor het gevoel dat haar moeder een hekel aan haar heeft. Dat is natuurlijk niet zo en dat probeer ik haar ook uit te leggen. Als je met Isabel op een rustige manier de dingen bespreekt, doet ze alles voor je. Ik heb geen enkel probleem met haar en ze houdt zich bij mij aan afspraken, komt keurig op tijd thuis en helpt me mee als ik dat vraag. Volgens mij moet Esther er begrip voor tonen dat Isabel even wat afstand wil. Ik weet zeker dat ze dan zelf weer teruggaat. Ze houdt namelijk heel veel van haar moeder en kan niet zonder haar.”

null Beeld

De therapie

Nadat ik met Esther, Marga en Isabel apart heb gepraat, lukt het me om hen samen te zien. Ook Robin is aanwezig. Het is belangrijk dat ze naar elkaar hun gevoelens uitspreken in plaats van dat alleen tegen mij te doen. Mijn taak is om ervoor te zorgen dat ze niet alleen boosheid uiten, maar dat ze ook de diepere en kwetsbaardere gevoelens kunnen verwoorden. Dat blijkt niet eenvoudig. Voortdurend valt een woord verkeerd waarna de strijd oplaait.

Gevoelens

Uiteindelijk raken we de kern van hun gevoelens. Voor Esther is dat haar angst om haar dochter te verliezen, voor Isabel het gevoel dat ze zich niet gehoord en begrepen en eigenlijk ook niet geliefd voelt door haar moeder. Robin lijdt onder de spanning die zij voelt als haar moeder en Isabel weer boos zijn op elkaar. Zij probeert de ideale, lieve dochter te zijn, opdat haar moeder niet nog meer verdriet heeft. Voor Marga ten slotte speelt de angst dat ze Esther kwijtraakt en daardoor ook haar kleinkinderen. Na het verlies van haar man en zoon zijn zij de belangrijkste personen in haar leven. Ik maak gebruik van kleine Playmobil-­figuurtjes die ik hen zo laat neerzetten dat ze de verhoudingen weergeven zoals ieder voor zich ziet. Isabel zet een poppetje voor haar oma en een voor haar overleden vader vlak bij elkaar. Haar moeder zet ze na lang schuiven en twijfelen aan de andere kant van haar vader neer, maar op iets meer afstand. Ze legt uit dat ze bij oma voelt dat papa er nog is en dat ze met oma makkelijker over hem praat, terwijl ze bij mama bang is dat die verdrietig wordt. Ze plaatst zichzelf op een flinke afstand van mama en kiest poppetjes met een zwaard en harnas om hun gevecht te verbeelden. Als ik vraag hoe ze het zou wíllen, rangschikt ze het geheel op een andere manier. Ze kiest poppetjes zonder wapens. Robin zet ze dicht bij mama, zijzelf zet ze een beetje verder weg. Niet omdat ze de relatie niet wil, zegt ze, maar omdat ze meer ruimte wil en met haar moeder hierover wil praten zonder dat het meteen ruzie wordt.

Vertrouwensband

Het gebruikmaken van figuurtjes helpt om hun emoties en behoeften met elkaar te delen. In de gesprekken daarna werken we afwisselend met het hele gezin en met tweetallen: met moeder en Isabel, of met moeder en schoonmoeder. Isabel kan praten over het gemis van haar vader en voelt zich gehoord in haar behoefte aan meer autonomie. Ze overleggen samen over de regels en Esther spreekt uit waarom ze die belangrijk vindt. Ze luistert nu ook naar de ideeën die haar dochter hierover heeft, zodat ze komen tot afspraken waar ze beiden achter staan. De relatie tussen Esther en haar schoonmoeder verzacht doordat Esther voelt dat Marga niets liever wil dan dat het goed gaat tussen hen. Isabel woont intussen weer bij haar moeder en zusje. De bijzondere vertrouwensband tussen haar en haar oma blijft, maar wordt door Esther niet meer als een bedreiging gezien, maar als ondersteunend ervaren.

Namen en sommige omstandigheden zijn om privacy- redenen veranderd.

Annette Heffels illustratie: istock.
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden