Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Vrouwenpower: zijn we goed op weg naar gelijkheid?

vrouwenpower-zijn-we-goed-op-weg-naar-gelijkheid.jpg

Anno 2020 was de helft van de Nederlandse vrouwen nog steeds financieel afhankelijk van haar partner. En nee: seksisme is de wereld nog niet uit. Vrouwenpower, of toch nog niet? Aaf schrikt ervan, maar is ook hoopvol.

Met mijn dochter Rifka bekijk ik sinds een tijdje mijn eigen favoriete films uit mijn jonge jaren. Ik moet zeggen dat ze de tand des tijd goed doorstaan – Stand by me en Ferris Bueller’s day off zijn nog steeds successen bij de TikTokkende jeugd van nu met een concentratiespanne van een halve minuut – althans, als je die ene jeugdige, Rifka, als maatstaf mag nemen. En zelf geniet ik er ook weer heel erg van om Hugh Grant en Colin Firth in Bridget Jones’ Diary onhandig om haar te zien vechten op straat.

Vrouwen rollen

Maar iets valt me toch wel op. De vrouwen. De vrouwen – of de rollen die pakweg twintig jaar geleden voor vrouwen werden geschreven – waren toen echt anders. Ik schaam me er soms een beetje voor tegenover mijn dochter. Niet dat zij het actief doorheeft, maar ergens, op een onbewust niveau, zal het toch wel binnenkomen hoe de vrouwen in die films zich gedragen en behandeld worden door mannen. Net zoals het bij mij in die tijd op een onbewust niveau is binnengekomen.

Neem Dirty Dancing. Een film die lange tijd mijn ideaal voor de romantische liefde vormde; je gaat als tienermeisje met je ouders mee naar een vakantieresort, daar is een ongelooflijk knappe dansleraar die jou leert dansen, jullie worden verliefd op elkaar en hij tilt jou boven zijn hoofd terwijl jullie tijdens een zonsondergang tot jullie middel in een prachtig uitgelicht bosmeer staan.

Gekke dingen

Ja. Zo zag ik het ongeveer voor me; zo moest het ook bij mij gaan met de liefde. En op zich is deze verhaallijn prima, zij het woest-onrealistisch, maar wie met de bril van 2021 naar die film kijkt, valt toch wat gekke dingen op. Eigenlijk zegt Baby, het tienermeisje – het feit dat ze Baby wordt genoemd door al haar familieleden en vrienden, is al behoorlijk kleinerend, letterlijk – amper ooit wat. Ze is best ondernemend en behoorlijk getalenteerd als het op dirty dancen aankomt, maar als Johnny, haar geliefde dansleraar, iets roept of zegt -hoe onredelijk het de helft van de tijd ook is, want hij is een opvliegende geest in een strakke spijkerbroek – gaat zij altijd stilletjes akkoord.

Bij hun einddans, die de apotheose van de film vormt en Baby’s moment is om eens lekker te shinen, gaat Johnny ineens een hele solo dansen, midden in het publiek, terwijl zij trots en bedeesd toekijkt vanaf het podium. ‘Wát?’, dacht ik tijdens het kijken. Dit was toch hun dans, die ze al zo lang wilden doen? Waarom krijgt zij niet ook een solo? Wat is dit?

Afgang

Of Bridget Jones, mijn filmheldin uit 2001 en die van vele anderen met mij. Een erg leuke film was Bridget Jones’ Diary, en dat is ‘ie nog steeds, maar waarom is ze altijd zo afwachtend? Waarom moedigen haar vrienden haar aan om achter een bindingsangstige man aan te lopen (al is ‘ie dan Hugh Grant)?

Waarom draagt ze op haar werk een doorzichtige blouse om haar baas te versieren (dezelfde Hugh Grant – hij is ook nog haar báás)? En waarom moet alles wat Bridget doet resulteren in een afgang? Hééft ze eindelijk een leuke nieuwe baan als tv-verslaggever, valt ze weer met haar blote billen tegen de camera aan.

Lees ook: Aaf verloor haar moeder toen ze pas zes jaar oud was: ‘Het was zwijgen en doorgaan’

Feminist

Van mij hoeft niet elke film een feministisch manifest te zijn met een vrouw die alles kan in de hoofdrol, maar na het bekijken van deze twee klassiekers moest ik toch wel concluderen dat we inmiddels in een beduidend andere tijd zijn terechtgekomen. Wat natuurlijk fijn is. Waar je vroeger bij de claim ‘Ik ben feminist’ er snel bij moest vermelden dat je 1. geen okselhaar had, 2. nooit tuinbroeken droeg en 3. mannen heus niet haatte, hoeft dat allang niet meer.

Jezelf feminist noemen is zelfs hip geworden, zo hip dat het bijna ergerlijk is (ik vind T-shirt met ‘I Am a Feminist’ inmiddels een beetje irritant, want feminist zijn is niet hetzelfde als een T-shirt met een tekstje dragen). Je mag gewoon voor de gelijke rechten van man en vrouw zijn, iets wat natuurlijk doodnormaal is en allang de norm had moeten zijn over de hele wereld, zonder je in excuses te verliezen. En je mag het ook op je shirt en je muts zetten.

‘Onfeministische tijd’

Ook om me heen zie ik dat de vrouwen van mijn leeftijd, die in een nog best onfeministische tijd opgroeiden, zich daar grotendeels aan hebben ontworsteld. Ze maken hun eigen keuzes, verdienen hun eigen geld, delen zoals zij dat zo ongeveer willen hun tijd in en combineren een baan met kinderen, als ze die hebben. Al is het nog Lang Niet Klaar. En dat schrijf ik met hoofdletters ,omdat ik vind dat we nog steeds verwijderd zijn van gelijkheid.

‘Waarom werken vrouwen niet?’

Eind vorig jaar bekeek ik de docuserie Waarom werken vrouwen niet? van Liesbeth Staats, en daar viel mijn mond regelmatig bij open. Vooral van de eyeopener in de serie dat de helft van de Nederlandse vrouwen financieel afhankelijk is van haar partner. En dat kun je makkelijk op die vrouwen afschuiven – waarom werken ze niet wat meer? – , maar het is natuurlijk net zozeer de schuld, of soms nog meer, van hun partners.

Die zijn voor de meerderheid een man, en die man wil vaak meer blijven werken als er kinderen komen. Dus de vrouw bindt in. Gaat parttime werken en minder verdienen. En wordt afhankelijk. Of: ze werkt altijd parttime, kinderen of niet. En als er dan gescheiden wordt, wat bij een derde van de stellen gebeurt, heeft zij te weinig geld om normaal van te kunnen leven. En dat is natuurlijk heel erg.

Mininiveau

Maar je ziet het ook op mininiveau. In de serie belt Liesbeth Staats een aantal scholen op om ze te vragen wie van de ouders er wordt gebeld als een kind op school luizen blijkt te hebben, of griep, of als een kind op het schoolplein uit een boom valt. ‘De moeder’, erkenden alle schoolleiders wijfelend. Je hoorde dat ze zich er een beetje voor schaamden. Maar zo ging het wel, in bijna alle gevallen.

‘Amper doorgehad’

Ik had het zelf amper doorgehad, maar ik ben ook altijd de eerste (en vaak de enige) ouder van ons tweeën die wordt gebeld of gemaild als er iets is op school. Mijn man Gijs en ik werken evenveel. Dus daar ging ik nou eens op letten, nam ik me voor. De alleen aan mij gerichte mail van school kwam al snel daarna; er was een akkefietje op het schoolplein geweest, en of ik even wilde bellen met de meester om erover te praten.

‘De volgende keer zou ik het wel fijn vinden als je mijn man ook mailt over dit soort dingen’, zei ik aan het eind van het gesprek tegen de meester. Ik vond het best lastig om te zeggen, wat ook al veelbetekenend is. ‘Oké’, zei hij. En daarmee hadden we weer een kleine steen verlegd in die rivier. Ha!

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

Discussie

Er is dus nog veel te doen. Maar het feit dat zo’n serie als Waarom werken vrouwen niet? wordt gemaakt, en zo veel losmaakte in de media, en ik er met de freelancers op mijn kantoor (allemaal vrouwen) uitgebreid over in discussie raakte op de app, is al heel wat. Net zoals het feit dat we vrouwelijke wereldleiders hebben. Dat er zo iemand bestaat als Kamala Harris. Dat er vrouwen in de lijstjes van invloedrijksten en sowieso rijksten der aarde staan.

Mannen

Of, weer even terug op microniveau: dat mannen óók helpen met voorlezen en luizenpluizen op school (althans, dat van die luizenvader heb ik gehoord, nog nooit zelf aanschouwd). Dat mannen in de tijd van het thuisonderwijzen ook hun aandeel leverden – ze moesten wel, maar toch. Dat mannen vaderschapsverlof opnemen.

Dat alle vrouwen met wie ik omga financieel onafhankelijk zijn. Dat ik, als ik over een financiële onderhandeling zit te peinzen, een goede vriendin bel voor advies, want die weet er het meest vanaf van iedereen die ik ken. Dat mijn accountant een vrouw is, en mijn impresario ook, en mijn agent. Dus: iedereen die mijn zaken behartigt.

‘Geen enkele barrière’

En dat mijn dochter geen enkele barrière ziet in wat ze dan ook wil gaan doen in de toekomst. Dat ze bijvoorbeeld zonder nadenken op voetbal is gegaan, terwijl Barbara Barend – één generatie geleden, toen ze nog een meisje was in hetzelfde zogenaamd vooruitstrevende Amsterdam – een enorme lobby moest opzetten om überhaupt bij een voetbalclub toegelaten te worden.

Seksisme

Maar maar maar maar, het is nog lang niet klaar. Dat rijmt, en het is waar. Kijk naar een recent nieuwtje over Eva Jinek: toen Humberto Tan werd toegevoegd aan het team van RTL-talkshowpresentatoren, concludeerden twee showbizzdeskundigen in RTL Boulevard meteen dat Jinek dan zwanger zou zijn. ‘Dat ik wel zwanger moet zijn omdat er een man bij komt, vind ik beledigend tot op het bot’, reageerde Jinek woedend in de pers.”

‘Als ik een kerel was geweest, had niemand dit überhaupt gezegd. Het is dus seksisme in z’n alledaagse, meest irritante vorm.’ Of op groter niveau: het nieuws dat Plan Nederland naar buiten bracht: dat ruim de helft van de jonge vrouwen tussen de 15 en 25 jaar te maken krijgt met online intimidatie – bijvoorbeeld met bedreigingen met seksueel geweld. Dat vind ik heel veel. En dat vind ik heel eng. Sterker nog, als het cijfer de helft was, vond ik het nog steeds razend veel.

‘Een lippenstiftregering’

En ik noemde net wel blijmoedig al die landen waar vrouwen de leiders worden (Nederland nog niet, ahum), maar ook daar gaat het niet zonder slag of stoot. In Finland is een vrouw, Sanna Marin (34!) de premier, en de leiders van alle vijf de coalitiepartijen zijn ook vrouw en best jong. Het land wordt dus grotendeels door vrouwen van rond de dertig bestuurd, maar dan ben je nog niet klaar. Britse krant The Daily Mail oordeelde al over Marins ‘wel heel openhartige borstvoedingsselfies’ op Instagram.

Ze kreeg een stroom van binnenlandse kritiek over zich heen toen ze voor een Fins tijdschrift poseerde in een mooi jasje met decolleté. En de vrouwenafdeling van een andere Finse politieke partij stelde: ‘We zijn overgegaan van een kudde ossen naar een lippenstiftregering, maar is dat echt de beste optie?’ Een lippenstiftregering. Zo word je dan genoemd. Al is het voor mannen net zo vervelend om als een kudde ossen weggezet te worden, dat moet je deze kritische types nageven.

Sigrid Kaag

Ook hier in Nederland moest Sigrid Kaag het redelijk ontgelden toen ze aangaf dat ze wel premier wilde worden. Ik schreef er in die tijd al een stukje over in de Volkskrant; hoezeer ik ervan schrok dat in de eerste week na haar uitspraak allemaal koppen verschenen die alleen maar de nadruk legden op haar vrouw-zijn: ‘Is Sigrid Kaag hard genoeg om onze eerste vrouwelijke premier te worden?’ Of: ‘Sigrid Kaag twijfelde over lijsttrekkerschap: “Wat doe ik mijn kinderen aan?”’ Heeft iemand dat soort dingen over Balkenende opgetekend, toch ook vader van een jong kind toen hij indertijd minister-president werd?

Zo oma, zo kleindochter

Maar goed, feit is dat het beter gaat, en ook steeds beter zal blijven gaan. Daar hoop ik althans op. Mijn eigen dochter ziet dat haar moeder van haar werk houdt, en tegelijkertijd dagelijks onderhandelt met haar man over de gelijke verdeling van de zaken in huis (soms op hoge toon, maar goed).

Sterker nog: ze ziet zelfs dat haar 82-jarige oma, mijn schoonmoeder, ook nog vaak met plezier aan het werk is en een mooi, vol leven leidt. Met haar eigen huis, haar eigen geld, allemaal goeie vrienden en heel veel eigen interesses. Zonder dat ze dingen doet die ze moet van de maatschappij. Zo’n oma gun je iedere kleindochter, en zo’n leven gun je iedereen.

Tekst | Aaf Brandt Corstius
Beeld | Getty Images

Ook interessant