MT32 M32 Relatie redden Beeld Redactie
Beeld Redactie

PREMIUM

‘Vroeger realiseerde mama zich nog dat ze doorschoot in haar poetsdwang. Nu is ze ervan overtuigd dat zij de enige is die het gevaar ziet’

Roos (35) wil niet langer dat haar moeder Susanne (60) op haar kinderen past, als ze niet iets doet aan haar extreme angst voor corona. Want zo vinden Kasper (7) en Nikki (6) het niet meer fijn bij oma.

MT32 M32 Relatie redden Beeld

Roos

“Het gaat niet goed met mama. Eigenlijk al een paar jaar niet, sinds de coronacrisis. We hadden gehoopt dat ze zich beter zou gaan voelen toen ze was gevaccineerd en helemaal toen de besmettingscijfers daalden, maar het lijkt alleen maar erger te worden en zich steeds meer uit te breiden. Ze is ervan overtuigd dat er binnenkort een nieuwe variant opduikt waar de bekende vaccins niet tegen beschermen. Ze is natuurlijk altijd wel heel precies en dwangmatig geweest, maar na de eerdere therapie, nu bijna zeven jaar geleden, is het toch een tijdlang veel beter gegaan. Er viel mee te leven voor haar en voor ons. Ik denk wel dat ze een aantal van haar ingewikkelde controles zo veel mogelijk stiekem deed, zodat het ons niet zou opvallen.”

“Maar nu moet er echt iets gebeuren. Voor haar, maar ook voor mijn kinderen. Mama past al sinds de geboorte van Kasper twee middagen per week op. Papa haalt de kinderen dan uit school en dan zijn ze bij hen tot wij ze rond zes uur ophalen. De kinderen zijn dol op opa en oma en het is natuurlijk fantastisch dat zij dit doen, maar de laatste tijd merk ik dat mama de kinderen betrekt in haar angsten. Mijn dochtertje is heel gevoelig en ik merk aan haar dat ze het niet meer zo fijn vindt om naar oma te gaan. Natuurlijk is het prima als ze de kinderen vraagt hun handjes goed te wassen, maar ze houdt ook heel krampachtig afstand. Ze laat hen niet meer lekker tegen haar aan zitten als ze voorleest, ze knuffelt niet meer met hen.”

Ze speelt uit angst niet meer met de kinderen

“Laatst had Nikki zich echt pijn gedaan en ze vertelde dat oma haar niet had getroost. Volgens mij speelt ze ook niet meer echt met hen. Wat ik van de kinderen terughoor is dat ze vaak filmpjes mogen kijken of spelletjes mogen doen op de computer, terwijl wij thuis hun schermtijd erg beperken. Ik heb hier met mama over gepraat, maar ik merk dat ze zo angstig is, dat ik niet echt tot haar doordring. Ze is ervan overtuigd dat wij er veel te licht over denken en dat al die maatregelen van haar echt nodig zijn. Vroeger kon ze zich met moeite nog wel realiseren dat ze doorschoot in haar poetsdwang. Nu is ze ervan overtuigd dat zij de enige is die het gevaar ziet.”

“Papa heeft het allang opgegeven. Die gaat er niet meer tegenin en trekt zich terug op zijn werkkamer als het hem te gek wordt. Toen ik zei dat ik een andere oplossing zou moeten zoeken voor de kinderen omdat haar angsten effect hebben op hen, zag ze wel in dat er iets moet gebeuren.”

MT32 M32 Relatie redden Beeld

Susanne

“Ik vind dit een verschrikkelijke tijd. Ik besef goed dat we het over onszelf hebben afgeroepen, doordat mensen en dieren veel te dicht op elkaar leven en omdat we niet bereid zijn meer te doen voor de bescherming van het milieu. Ik ben heel bezorgd over de wereld waar mijn kleinkinderen in moeten leven. Ik denk dat we nog helemaal niet klaar zijn met corona en dat er waarschijnlijk nog allemaal nieuwe varianten van het virus komen en mogelijk ook nieuwe virussen die nog veel gevaarlijker zijn.”

“Hoe is het mogelijk dat ineens alle maatregelen worden losgelaten en dat alles weer mag, terwijl er nog heel veel besmettingen zijn. Meer dan we weten, want mensen laten zich niet meer testen en blijven ook niet thuis als ze symptomen hebben. Je zult zien dat straks, als het weer uitbreekt en er heel veel mensen ziek worden en doodgaan, blijkt dat niemand daarop voor­bereid was en dat er weer een totale paniek uitbreekt.”

Gewoon voorzichtig

“Roos vindt dat ik overdrijf en ze neemt me kwalijk dat ik mijn angsten overbreng op de kinderen. Terwijl ik gewoon voorzichtig ben. De kinderen gaan naar school en spelen met andere kinderen. Ik weet zeker dat ze op school in aanraking komen met kinderen die covid hebben, misschien zonder het echt te weten, want kinderen worden niet zo ziek. Maar ze kunnen wel ons besmetten en wij lopen op onze leeftijd veel meer ­risico. Dat heb ik aan de kinderen uitgelegd en ook dat we daarom even niet knuffelen en een beetje afstand houden.”

“Ik zorg er in deze periode voor dat ik zo weinig mogelijk mensen zie of de deur uit ga. Ik laat mijn boodschappen bezorgen en als het noodzakelijk is dat ik iemand ontvang, zorg ik dat ik zelf maar ook degene die in ons huis komt, de handen goed ontsmet. Naderhand maak ik de deurklinken schoon en andere dingen die iemand heeft aangeraakt.”

“Het is allemaal niet makkelijk, want je stuit op veel onbegrip. Zelfs van mijn dochter en van mijn man. Hij heeft zich lang met mij aan de richtlijnen gehouden, maar nu doet hij dat niet meer. Hij loopt weer de stad in, gaat sporten en spreekt af met een vriend van hem en met zijn broers. Ik probeer hem duidelijk te maken wat de gevaren zijn, maar hij gaat die discussie niet meer aan met mij, zegt hij. Hij denkt dat hij veilig is door zijn vaccinaties, maar het is inmiddels bekend dat die ook niet echt beschermen. Ik vind het moeilijk, heb het idee dat ik hier helemaal alleen in sta.”

MT32 M32 Relatie redden Beeld

De therapie

Ik merk dat mijn eerste neiging is om de discussie aan te gaan met Susanne en haar duidelijk te maken dat de risico’s veel minder groot zijn dan zij nu denkt en dat haar veiligheidsmaatregelen haar leven en dat van de mensen om haar heen ernstig beperken. Haar oplossing: afstand houden en voortdurend alles schoonmaken, slokt een groot deel van haar aandacht en haar tijd op. De oplossing is het probleem geworden.

De aanleg voor een dwangstoornis was er al. Susanne is eerder behandeld voor smetvrees en urenlang schoonmaken, om te voorkomen dat ze zelf ziek zou worden of anderen zou besmetten en in het ergste geval verantwoordelijk zou zijn voor hun dood. Die angst had ze voor het eerst als kind, maar hij keerde heftig terug toen ze zelf kinderen kreeg.

De angst werd minder door een behandeling waarin ze stap voor stap moest leren verdragen dat dingen in haar beleving niet ‘schoon’ waren, zonder dat ze toegaf aan haar neiging om voorwerpen dan eindeloos te poetsen en haar handen te wassen, tot die uitgedroogd waren en vol kloven zaten. Hoewel haar angst vaak oplaaide tijdens die behandeling, was ze toen gemotiveerd om haar klachten aan te pakken, omdat ze zich realiseerde dat die al haar tijd in beslag namen. Tijd die ze aan haar kind wilde besteden. Ze besefte dat haar gedrag ­extreem was en dat de kinderen van ­andere vrouwen die makkelijker omgingen met hygiëne ook niet ziek werden. Ik denk niet dat haar angst helemaal verdween, maar ze kon ermee leven.

Rust is van korte duur

Sinds corona is dat veranderd. De maatregelen die werden aangekondigd door de overheid, volgde ze meer dan werd voorgeschreven. Ze vond het helemaal niet geruststellend toen die maatregelen werden verzacht en zag haar eigen ­gedrag niet als problematisch, maar als verantwoordelijk en droeg daarvoor allerlei cijfers en artikelen aan. Ik bespreek met haar wat de voor- en de nadelen zijn van haar ‘voorzichtigheid’.

Het voordeel is dat haar maatregelen zorgen voor tijdelijke rust bij haar. Ze geven haar het gevoel dat zij er alles aan gedaan heeft om zichzelf en anderen te beschermen. Die rust is echter meestal maar van korte duur, omdat de zorg over of ze wel precies genoeg geweest is en welk contact misschien gevaarlijk was, haar een steeds groter deel van de dag bezighoudt. Als haar kleindochter haar bij de hand pakt omdat ze haar iets wil laten zien, kan dit al de ongerustheid doen oplaaien.

Als nadeel signaleert ze dat ze tegenover haar man en dochter komt te staan en dat vooral haar kleindochter het niet meer fijn vindt om naar oma te gaan. Het uitzoeken of haar gedachten over covid en andere mogelijke besmettingen waar zijn, laten we achterwege. De therapie richt zich op het onvermogen van Susanne om, net als andere mensen, te leven met onzekerheid en om te verdragen dat ze niet alles onder controle kan houden. Zo veel controle zorgt immers weer voor andere problemen.

Namen en sommige omstandigheden zijn om privacyredenen veranderd.

Annette HeffelsRedactie
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden