Persoonlijk

Tessa kreeg op haar 17e een burn-out: ‘Ik kon niets anders dan slapen’

zx.jpg

Jonge mensen met een burn-out: we horen het steeds vaker. Ook één van onze gasthoofdredacteuren, Tessa Rosloot (20), overkwam het op haar zeventiende. Hoe was dat voor haar, en voor haar moeder Corina (49)?

Dat mensen niet aan Tessa zagen dat ze ziek was, vond ze misschien wel het moeilijkst. “Als mij in de trein gevraagd werd op te staan voor een oudere dame en ik vertelde dat ik te moe was om de reis staand voort te zetten, keken ze me aan alsof ik van een andere planeet kwam. Hoezo? Te moe? Je bent toch een jonge meid?”

Geregeld ziek

“Op de basisschool moest ik al knokken voor een zes. Maar als ik ergens voor ga, ga ik er ook voor. Dus toen bleek dat ik vmbo-kader nodig had om de opleiding grafische vormgeving te kunnen doen, zette ik nog een tandje bij. Ik haalde mijn diploma en had veel zin in de toekomst. Dat ik elke dag drie uur in de trein zat om naar school te gaan en veel avonden studerend doorbracht, was nou eenmaal zo. Ik vierde het leven, had energie genoeg en deed leuke dingen met vriendinnen. Tot daar in het begin van het tweede schooljaar verandering in kwam. Ik had steeds minder puf en meldde me geregeld ziek.”

‘Ik kon alleen maar slapen’

“Op nieuwjaarsdag 2016 ging het echt mis. Samen met vriendinnen reden we naar Zandvoort om een nieuwjaarsduik te nemen. De zee ben ik niet in geweest en van de terugweg herinner ik me niets. Ik sliep. De dagen erna bracht ik door in bed. Het is dat ik mijn ogen open moest doen om te eten, maar liever hield ik ze dicht. Zorgen maakte ik me niet. Ik was gewoon moe en als iedereen me nou met rust zou laten en ik gewoon mocht slapen, zou het vast goed komen. Maar mijn ouders dachten daar logischerwijs anders over. De huisarts stuurde me meteen door naar het ziekenhuis. Veel onderzoeken later werd de diagnose duidelijk: extreme vermoeidheid en een burn-out.”

Het leven ‘gewoon’ weer oppakken

“Ze konden niets voor me doen. Ik moest revalideren en ‘gewoon’ het leven weer oppakken. Waar hebben ze het over, dacht ik. Mijn leven oppakken? Hoe? Ik kon alleen maar slapen. Maar oké, als iedereen denkt dat het dan goed zal komen, ga ik ga mijn best doen, dacht ik. Om structuur aan te brengen en mijn grenzen te verleggen, werd er een schema opgesteld met een ergotherapeut, psycholoog, fysiotherapeut en diëtist. Zo laat moest ik mijn bed uit, zo laat erin, er kwamen vaste eetmomenten en ik moest me houden aan de voorgeschreven beweging. Met de nodige tegenzin liep ik eerst van lantaarnpaal tot lantaarnpaal om na een tijd een blokje om te kunnen wandelen. Een belachelijke mijlpaal voor iemand van zeventien.”

Eenzaam

“Boos of verdrietig was ik niet. De vermoeidheid vlakte mijn emoties af. Mijn gedachten gingen niet verder dan ‘ik wil slapen’ of ‘ik moet vechten om wakker te blijven’. En toch, soms was ik gefrustreerd. Waarom overkwam mij dit? Waarom lig ik hier voor pampus op de bank terwijl mijn leeftijdgenoten lol maken? In het begin kwamen ze nog wel, mijn vriendinnen, maar naarmate ik langer ziek was, haakten ze af. In de groepsapp las ik over de gezellige dingen die ze deden, ik werd niet meer gevraagd. Dat snapte ik hoor, want wat had ik hun te bieden? Ik beleefde niets en ik kon niks. Maar toch, ik voelde me in de steek gelaten en eenzaam.”

Weer naar school

“De psycholoog deed mij inzien dat ik mijn energie beter kon besteden aan dingen waar ik blij van werd, tekenen bijvoorbeeld, en dat ik me moest focussen op vriendinnen die wél trouw bleken, want die waren er ook. Eigenlijk zijn het juist de meiden van wie ik het niet had verwacht, die zijn gebleven. Na de zomervakantie begon ik langzaamaan weer naar school te gaan. In eerste instantie ging het erom dat ik aanwezig was om te wennen aan de prikkels en dat er door elkaar heen gesproken werd. Beetje bij beetje verlegde ik mijn grenzen, ik waakte ervoor dat ik niet te hard van stapel liep. Dat was tenslotte wat ik gewend was, maar wat ik dus niet meer kon.”

Bewuste keuzes maken

“Ik heb geleerd de lat minder hoog te leggen. Een zeven is goed genoeg. Een zes ook. Ik wissel momenten met veel prikkels af met momenten voor mezelf. Hardlopen, fietsen, serietje kijken. De spontaniteit is ervan af, ik maak bewuste keuzes in wat ik wel en niet doe. En ja, dat houdt soms in dat ik een feestje mis omdat ik de volgende dag moet werken. Maar liever dat, dan die vermoeidheid. Overigens wil dit niet zeggen dat ik alles uit de weg ga, hoor. Sterker nog, als het me lukt een bepaalde situatie, waar ik van tevoren tegenop zag, goed te doorstaan, voelt dat als een grote overwinning. Life begins at the end of your comfort zone, dat is mijn lijfspreuk. De Tessa van vóór de burn-out is er niet meer, er is een mooiere, opener en eigener Tessa voor teruggekomen.”

Wezenloze blik in haar ogen

Moeder Corina: “Die wezenloze blik in Tessa’s ogen ging door merg en been. Het was alsof haar jas er wel zat, maar zij als de draagster van de jas ontbrak. Tessa was een vrolijk kind. Altijd zingend naar school, buitenspelen, tekenen, knutselen, lol met haar vriendinnen. Een meisje dat het iedereen naar de zin wilde maken, tot haar leraren aan toe. Tessa wist wat ze wilde en voer haar eigen koers. Iedereen ging op handbal, zij wilde op judo. En Tessa zou Tessa niet zijn als ze niet haar stinkende best deed om daar dan ook heel goed in te worden. Tessa is namelijk een harde werker en stelt hoge eisen aan zichzelf. Een mooie eigenschap, als je er niet te ver in doorslaat tenminste, want dan kan gebeuren wat er is gebeurd.”

Niets anders dan slapen

“Op de middelbare school moest ze alle zeilen bijzetten om toegelaten te kunnen worden aan de opleiding grafische vormgeving. Mijn man en ik hebben haar altijd verteld dat er meerdere wegen naar Rome leiden, dus dat ze, als ze het niet zou redden, ook op andere manieren haar doel kon bereiken. Maar daar wilde ze niets van weten. De eerste dag in januari 2016 ging het mis. Wat de trigger is geweest, weet ik niet, maar vanaf die dag deed Tes niets anders meer dan slapen. Om haar wakker te krijgen, moest ik flink schudden en eenmaal wakker, moest ik tegen haar blijven praten, anders zakte ze weer weg. Hier klopte iets niet. En dit was geen griepje. Maar wat dan wel? Er ging van alles door mijn hoofd. Zou dit het gevolg zijn van de tekenbeet die ze eerder had opgelopen? En waarom was ze zo aan het knikkebollen? Had ze misschien een tumor in haar hoofd? Was het iets neurologisch?”

De bevestiging

“In het ziekenhuis, waar ze een week moest verblijven, vermoedden ze een zware vermoeidheid, maar omdat ze daar niet helemaal zeker van waren, werd ze doorverwezen naar het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht waar zij wederom een week verbleef. Ook nu liet ik haar geen seconde alleen. Na die week, we waren inmiddels al zo’n twee maanden verder, kwam dan de bevestiging van het eerdere vermoeden. Tessa had een burn-out. Ik was verbaasd. Een burn-out op je zeventiende, kon dat?

In het ziekenhuis van Alkmaar, waar ze een burn-outgroep voor jongeren hadden, kreeg Tessa begeleiding van verschillende therapeuten en psychologen. Zij zouden Tessa weer opnieuw leren omgaan met haar energieniveau, met alle prikkels en met het verleggen van haar grenzen. Hoelang dit zou duren? Geen idee. Er werd geen termijn aan gehangen en dus deden wij dat ook niet. Als we onze oude Tessa maar terugkregen, dat was het enige wat telde. De maanden erna probeerden we haar zo goed en kwaad mogelijk te begeleiden in een weg terug, maar slapen bleef haar grootste wens. Zestien uur op een dag was niets, dus vond ze me echt niet leuk als ik haar wakker maakte om te eten of te wandelen.”

Eenzaam

“Machteloos, zo voelde ik me. Waar was mijn altijd zo levenslustige dochter gebleven? Hartzeer was er ook. Omdat ik moest toezien hoe eenzaam ze was en hoe ze worstelde met het besef dat ze geen onderdeel uitmaakte van de maatschappij. Dat zij, terwijl haar leeftijdgenoten volop in het leven stonden, thuis op de bank met haar moeder zat opgescheept. En dat steeds meer vriendinnen, die zo belangrijk voor haar waren, het lieten afweten.”

Knokken zónder aan jezelf voorbij te gaan

“Of we haar ziekte hadden kunnen voorkomen? Ik betwijfel het. Ja, ik neem het mezelf kwalijk dat ik niet beter op haar eetpatroon heb gelet, want én lange dagen én te weinig eten, is geen goede combinatie. Wellicht heeft het feit meegespeeld dat we onze kinderen hebben bijgebracht dat niets je zomaar komt aanwaaien. Dat als je iets wilt, je ervoor moet knokken. In die zin heeft Tessa ook míjn ogen geopend. Dat ze er sinds 2017 weer is, dat haar ogen weer stralen en haar wangen weer kleur hebben, daar heeft ze zelf voor geknokt. Maar ze heeft geknokt zonder daarbij aan zichzelf voorbij te gaan en daarin had ik nog een lesje te leren.”

Voldoen aan het perfecte plaatje

Nienke Thurlings (32) is psycholoog. Het feit dat ze zelf een twintiger was toen ze een burn-out kreeg, heeft haar geïnspireerd het online coaching platform jongburnout.nl op te richten. We vroegen Nienke naar de oorzaak van het groeiend aantal jongeren met een burn-out.

“Aan de oppervlakte ligt de steeds groter wordende prestatiedruk, herkenbaar voor ons allemaal. Tel de druk die social media met zich meebrengt daarbij op. Het op alle fronten moeten voldoen aan het perfecte plaatje, lijkt de drijfveer. Toch ligt er volgens mij nog iets anders aan ten grondslag.”

Onzekere toekomst

“Het lijkt erop dat in onze snel veranderende maatschappij een ander niveau van bewustzijn belangrijk wordt. Om jongeren te stimuleren zo goed mogelijk deze nog zo onzekere toekomst in te laten gaan, zouden ze meer moeten gaan leven vanuit de vraag: wie ben ik en wat kan ik? Wat zijn mijn kwaliteiten en vaardigheden? Jongeren voelen dat er in deze maatschappij eigenlijk iets anders van ze wordt verwacht dan wat voor eerdere generaties gold. Er ontstaat frictie doordat het systeem waarin ze moeten presteren achterloopt. Je ziet dan dat jongeren dan kiezen voor houvast, de veilige weg. Ze blijven doen wat ze kennen, goede cijfers halen, gaan voor de beste kansen op de arbeidsmarkt en voldoen aan het perfecte plaatje.”

Wat kun je doen om te helpen?

“Zorg ervoor dat het fysieke systeem niet overbelast raakt. Dat wil zeggen, en dat is niet gemakkelijk want het zijn pubers, stimuleer regelmaat wat eten en slapen betreft. Voorkom dat er telefoons of andere schermen mee de slaapkamer in gaan en houd jezelf daar ook aan. Bied rust en ruimte en stel niet te veel vragen tegelijkertijd. En, heel belangrijk, push niet, in geen enkele vorm. Laat een kind zijn eigen route uitstippelen, geef hem de ruimte zichzelf uit te vinden en stuur hem niet een kant op waarvan jij denkt dat die goed is. Bied ook ruimte om te falen. Laat zien dat je leert van fouten en geef een kind het veilige gevoel dat hij altijd bij je terechtkan, ook als hij iets fouts heeft gedaan. Fouten maken is nooit erg, als ze worden gemaakt om jezelf te ontdekken.”

De cijfers

  • In totaal hebben meer dan 1 miljoen werknemers (uit alle leeftijdscategorieën) een burn-out.
  • 100.000 jongeren hebben op dit moment een burn-out.
  • 75% van de jongeren met een burn-out zijn meiden. Jongens vertonen eerder verslavingsgedrag (game, drugs, drank, seks) als gevolg van stress

Tekst | Ymke van Zwoll
Bron cijfers: CBS en TNO 2018
Fotografie | Marloes Bosch

Dit interview verscheen eerder in Margriet 2018-46. Je kunt deze editie nabestellen via magazine.nl.

Cover Margriet 46

 

 

 

 

 

 

 

 

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Ook interessant