MT43 PERSOONLIJK BIJLMERRAMP Beeld Mariel Kolmschot, Visagie: Nicolette Brøndsted, Astrid Timmer.
Beeld Mariel Kolmschot, Visagie: Nicolette Brøndsted, Astrid Timmer.

PREMIUM

‘Sinds kort realiseer ik me pas hoe traumatisch deze ramp voor mij is geweest’

Kim Bundel (41) woonde met haar moeder, stiefbroertje en -zusje op een galerijflat in de Amsterdamse Bijlmer, op een steenworp afstand van de flats Groeneveen en Klein Kruitberg, waarop het El Al-vliegtuig neerstortte. Al die jaren was haar motto, haar overlevingsstrategie: niet voelen, maar doorgaan.

“Ik was die bewuste zondag bijna de hele dag met de honden bezig. Wodan, onze Canadese witte herder, was nogal onrustig. Net als Kayak, de hond van de buren. Van die angstige, zachte jankgeluiden maakten ze, terwijl ze nerveus over het balkon van onze flat heen en weer liepen.”

“Mijn zusje ging die dag voor het eerst bij haar vader logeren, we dachten dat de honden daar onrustig van waren. Of onze onrust voelden, want op onverklaarbare wijze waren mijn moeder en ik ook al de hele dag zenuwachtig. ’s Avonds op mijn slaapkamer ging mijn buurmeisje op mijn niet al te stevige hoogslaper zitten, die meteen begon te kraken en te schudden. Ik weet nog dat ik boos zei: ‘Hé! Hou eens op, zo gaat mijn bed kapot.’

Abnormaal harde knal

“Net toen ze antwoordde dat ze helemaal niks deed, hoorde ik een raar geluid, net of iets onze flat schampte. Ik herkende het geluid niet, maar voelde wel de dreiging die ervan uitging. Vlak daarna hoorde ik een abnormaal harde knal. Meteen kwam mijn oma, die precies een etage boven ons woonde, naar onze flat. Verdwaasd en bang klopte ze bij ons aan, zij had ook geen idee wat er aan de hand was. Mijn oom die bij ons thuis aan het klussen was, zette meteen Teletekst aan, de enige snelle informatiebron van dat moment.”

Net een filmbeeld

“Verbaasd keken we naar het bericht. Er was een vliegtuig neergestort. In Amsterdam-Zuidoost. Nadere berichten zouden volgen. Mijn moeder begon te gillen. ‘Yla is daar!’ Ik gilde mee: ‘Mijn zusje is daar!’ Terwijl mijn oma bij mijn broertje bleef, ging mijn oom vooruit om te kijken of hij kon helpen. Om zo snel mogelijk op de plek des onheils te komen, had hij een fiets vanaf vijfhoog naar beneden gegooid. Mijn moeder en ik renden erachteraan. In de haast waren we vergeten onze schoenen aan te trekken. We volgden de rook, hoorden het gegil en de paniek van rennende mensen om ons heen. Het was net een filmbeeld.”

Immense vuurzee

“Ik rende door. Ik moet over sigarettenpeuken, afval, harde stukken zijn gerend, maar ik voelde niks. Geen idee waar die kracht vandaan kwam, maar zonder te praten, renden we in een ruk door naar de plek des onheils. Toen we de brug over stoven, zagen we een beeld dat je alleen van tv kent, alleen zaten wij er middenin. Ik voelde een intense hitte en zag poppetjes van de flats springen. Een immense vuurzee, een grote rookwolk en mensen die riepen: ‘Daar woont mijn zoon!’ ‘Mijn moeder, mijn moeder!’ Het gegil om me heen was het enige geluid dat ik waarnam, al het andere was verstomd.”

MT43 PERSOONLIJK BIJLMERRAMP Beeld

Ze zat er niet bij!

“Ook mijn moeder bleef om Yla roepen. We vroegen aan iedereen waar Gooioord was, de flat van Yla’s vader. Was dit Gooioord? Zat Yla hier, gevangen in de vuurzee? We waren gedesoriënteerd en snapten niet goed waar we precies waren. Ik maakte me vreselijke zorgen om mijn zusje, maar ook om mijn moeder. Ik had haar nog nooit zo bang en in paniek gezien. Een man naast ons vertelde dat de getroffen flats Groeneveen en Kruitberg waren. Yla zat niet in de brandende flats. Toen mijn moeder dat besefte, zag ik haar naar lucht happen. Ze klapte helemaal ineen en begon van opluchting hard te huilen. Mijn zusje zat er niet bij! Toen kreeg ik pas weer verbinding met de buitenwereld en kwam ik plotseling in een ander soort bewustwording.”

Rare geur

“Terwijl ik me omdraaide, ging alles in slow motion verder. Ik zag schroeven op de grond, vlammen op de achtergrond en rook een allesoverheersende geur. Het leek een combinatie van benzine, het remmen van een voertuig en verbrand haar. Ik kon de verleiding niet weerstaan en pakte wat schroefjes van de grond die ik vlug in mijn zak stopte. Ik denk dat ik iets tastbaars zocht om het goed tot me te laten doordringen. De paniek om me heen, die rare geur - die ik later nooit meer heb geroken - het was allemaal zo indringend en tegelijkertijd onwerkelijk. De hulpverleners moesten nog komen, en wij stonden daar machteloos toe te kijken. Maar ik voelde niks. Was niet bang, niet in paniek.”

“Ik denk dat ik het allemaal niet goed besefte, ik was tenslotte pas elf jaar. De enige connectie die ik kon maken was met een film. Het was niet echt. Natuurlijk was het niet echt. Wie bedenkt er nou dat er een vliegtuig op twee flats bij ons om de hoek neerstort? Naarmate we er langer stonden, kwamen er steeds meer mensen en hulpverleners.”

Een grote chaos

“Het volgende dat ik me herinner is dat ik weer thuis ben en mijn zusje werd afgezet. Zij was die avond met haar vader op familiebezoek buiten Amsterdam geweest en had niks van dit alles meegekregen.”

“Pas de volgende dag, toen een paar kinderen uit mijn klas niet kwamen opdagen, werd ik angstig. Niemand wist waar ze waren, mensen konden elkaar telefonisch niet bereiken, alles was één grote chaos. Uiteindelijk bleken mijn klasgenootjes gelukkig nog te leven, maar iedereen kent wel mensen die zijn omgekomen. De Bijlmer is in dat opzicht een kleine gemeenschap. In ons type flats kent iedereen elkaar. Er leven meer dan 130 verschillende nationaliteiten samen op een kleine oppervlakte.”

Zo dichtbij

“Ik ben er nooit meer terug geweest. Heb het rampgebied altijd ontweken. Op school hebben we met elkaar een mozaïek gemaakt. Ik zie ons nog zitten, muisstil waren we druk in de weer om iets moois te maken voor de omgekomen slachtoffers. We mochten het in het monument plaatsen dat er neergezet is als herinnering aan de slachtoffers. Alle namen van de slachtoffers staan erop vermeld. Ook mijn naam en die van de kinderen die hebben meegeholpen aan het monument staan ertussen. Iemand vertelde dat onze namen zouden uitkijken op de getroffen flats en ‘de boom die alles zag’. Het besef dat ik die bewuste 4 oktober zo dicht bij de boom had gestaan, raakte me diep in mijn ziel.”

Angsten

“Ik ben één keer voor een televisieprogramma terug geweest en helemaal in het begin een keer met mijn moeder. Maar wat had ik er te zoeken? Het was steeds op de tv, ik werd er al genoeg mee geconfronteerd. Het ging veel over de zwarte doos, die maar niet werd gevonden. Iedereen had het er continu over. Het was het gesprek van de dag. Net als de mannen in witte pakken. Wat deden die daar? Ik vond het allemaal maar raar. Later kreeg ik bepaalde angsten. Ik werd bang om de controle kwijt te raken. Bang dat er iets onverwachts zou gebeuren. Ik wil altijd de touwtjes in handen hebben. Maar in therapie? Waarom zou ik? Ik heb toch nergens last van. Pas sinds kort realiseer ik me hoe traumatisch de ramp is geweest. Ik kreeg vorig jaar een auto-ongeluk en in het revalidatiecentrum vroegen ze of ik weleens een ramp had meegemaakt. Zonder na te denken, zonder te voelen, vulde ik in dat ik ooggetuige was geweest van de vliegtuigramp. De ramp in de Bijlmer. Met het El Al -vliegtuig. Ik dacht er niet eens goed bij na. Het was geen tsunami, geen oorlogsgebied, maar een neergestort vliegtuig.”

Overlevingsstrategie

“Nu besef ik pas dat ik het al die tijd klein heb gehouden. Niet over nadenken, niet voelen maar heel hard doorgaan. Altijd. Na het auto-ongeluk van vorig jaar besef ik wel dat de ramp meer impact op me heeft gehad dan ik altijd dacht. Ik zou wel willen onderzoeken wat het nou precies met me heeft gedaan. Aan de andere kant denk ik: ik ben een positief ingestelde, sterke vrouw, trotse moeder van vier prachtige kinderen, die in haar eentje toch maar mooi alles draaiende houdt. Ik heb vorige week een hond gekocht. Een witte herder, net zo een als we ten tijde van de ramp hadden. Niet voelen, maar doorgaan is mijn motto. Mijn overlevingsstrategie. Maar nu, dertig jaar na dato, besef ik pas dat de klap van het vliegtuig in mijn hele verdere leven doordreunt.”

Els MeyerMariel Kolmschot, Visagie: Nicolette Brøndsted, Astrid Timmer.

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden