Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Ik wil mijn best doen, maar kan geen ander mens worden’

relatietherapie-hij-wilde-scheiden-want-met-mij-was-niet-te-leven.jpg

Linda (44) is getrouwd met Jasper (43). Uit een vorig huwelijk heeft Linda een zoon (14) en Jasper een zoon (15) en dochter (13). Er zijn grote spanningen tussen Linda en Jasper en hij wil scheiden.

Uit de praktijk van psycholoog en relatietherapeut Annette Heffels

“Het is weer totaal uit de hand gelopen”, vertelt Linda. “Ik wilde met Jasper bespreken hoe we het zouden doen in de vakantie van de kinderen en hij bleef maar op zijn iPad kijken en zei dat we wel zouden zien. Met andere woorden: hij laat alles gewoon op zich afkomen en ik kan het straks weer in mijn eentje regelen. Terwijl hij met de kinderen en met zijn ex afspraken zal moeten maken. Dus ik werd kwaad en eiste dat hij dat ding zou wegleggen. Uiteindelijk heb ik het uit zijn handen gerukt en op de grond gegooid. Op het tapijt, dus het was niet stuk, maar hij werd toen zó razend, dat hij me voor van alles en nog wat heeft uitgemaakt. Ik was hysterisch, zei hij, ik spoorde niet en hij was het zat. Hij wilde scheiden, want met mij was niet te leven.”

‘Hij wil scheiden’

“Hij wilde de deur uit stormen en toen ik hem probeerde tegen te houden, gaf hij me zó’n duw dat ik viel en me flink bezeerde, maar hij liep gewoon door. Vervolgens is hij de hele nacht weggebleven. Ik was doodongerust. Hij was met de auto vertrokken en had ook nog wat gedronken, dus er had van alles kunnen gebeuren. Ik heb hem de hele nacht geprobeerd te bellen, want ik deed natuurlijk geen oog meer dicht, maar hij had zijn telefoon uitgezet. Dus ben ik uiteindelijk gaan bellen met het ziekenhuis en de politie.”

“De volgende dag belde ik zijn werk en daar bleek hij gewoon te zijn. Hij zei dat hij niet kon praten en dat we het er ’s avonds over zouden hebben. Hij zou me niet binnenlaten als ik naar zijn werk zou rijden, zei hij. Dus ik moest de hele dag afwachten, terwijl ik totaal overstuur was.”

Veranderen

“’s Avonds zei hij dat hij misschien nog bereid was om het te proberen, maar dat ik dan wel totaal moest veranderen. Alleen weet ik nu niet of ík nog wel wil. Misschien kunnen we inderdaad beter uit elkaar gaan. Ik kan er niet tegen dat ik altijd de schuld krijg. Hij ziet zichzelf als redelijk en mij als degene die hem tot waanzin drijft. Omdat ik altijd moeilijk doe en ruzie zoek, volgens hem. Terwijl hij degene was die mij op de grond duwde en die, zonder te zeggen waar hij heen ging, een nacht wegbleef. Dat is toch ook niet normaal?”

“Hij verdraagt het gewoon niet dat ik het met hem ergens oneens over ben. Ook heeft hij altijd gelijk en het moet altijd gaan zoals hij dat wil. Hij roept altijd meteen dat ik hysterisch ben als ik geëmotioneerd ben. Maar wat hij er allemaal uitgooit als hij kwaad is, dat is volgens hem terecht. Of hij bedoelde het allemaal niet zo en dus mag ik er later niet op terugkomen.”

Lees ook: Relatietherapie: ‘Ben ik te saai en simpel voor haar?’

Oud patroon

“Ik weet niet of het nog zin heeft”, zegt Jasper. “De therapie bedoel ik. We maken allerlei afspraken als we hier zijn, om te voorkomen dat het escaleert. Maar als we dan weer thuis zijn, lijkt het alsof we meteen weer in het oude patroon terecht komen. We weten inmiddels heel goed wat er misgaat, maar er verandert niets. We hebben hier afspraken gemaakt over een ‘time out’, dat we even weg moeten gaan als we merken dat we te geëmotioneerd raken en later erop terug moeten komen als we allebei gekalmeerd zijn.”

Harde duw

“Bij onze laatste ruzie wilde ik dat doen. Ik wilde vertrekken, omdat ik voelde aankomen dat ik mezelf niet meer in de hand zou hebben. Maar Linda accepteerde dat niet. Ze klampte zich aan me vast, dus ik wilde me losmaken. Zij zegt dat ik haar een harde duw heb gegeven zodat ze tegen de grond sloeg, maar zo herinner ik het me niet. Wat niet wegneemt dat ik haar niet had moeten aanraken, maar ik weet soms niet meer hoe ik haar moet stoppen.”

Beter scheiden

“Ik heb de laatste dagen veel nagedacht. Aanvankelijk was ik ervan overtuigd dat we inderdaad beter konden scheiden, omdat we op momenten het slechtste in elkaar naar boven halen. Maar we houden ook van elkaar en we kunnen het ook goed hebben samen. We hebben hier in de therapie gezien dat onze ruzies vaak ontstaan, omdat zij zich dan door mij niet gehoord en niet gezien voelt. Ik reageer volgens haar vaak verkeerd op iets dat zij wil bespreken. Ze wordt dan kwaad, zelf noemt ze dat emotioneel, om bij mij een reactie uit te lokken en als ik vervolgens ook boos word, heb ik het helemaal gedaan. We lijken niet in staat om dat te veranderen, ook al zien we wat er gebeurt.”

Dochter

“De reden dat ik nu serieus overwoog om te scheiden is omdat mijn dochter mij heeft laten weten dat ze het niet fijn vindt om naar ons toe te komen omdat wij zo vaak ruzie hebben. Ik vind dat verschrikkelijk, ik zie mijn kinderen toch al zo weinig. De jongens lijken er minder last van te hebben. Die trekken zich terug op hun kamer en zijn daar vaak samen aan het gamen. Maar ik denk dat het ook voor hen niet goed is dat de sfeer hier vaak zo gespannen is. Ook daarom vind ik dat het echt anders moet. Ik weet alleen niet hoe. Ik wil er mijn best voor doen, maar ik kan geen ander mens worden en Linda ook niet, vrees ik.”

Scheiden is opluchting

Hoewel ik weet dat een echtscheiding altijd veel verdriet en pijn met zich meebrengt voor iedereen die erbij betrokken is, had ik bij Linda en Jasper toch even een gevoel van opluchting toen ze vertelden dat ze uit elkaar wilden gaan. Ik had in de gesprekken met hen al te vaak als machteloze toeschouwer moeten zien hoe ze elkaar afmaakten. Met woorden, weliswaar, maar woorden kunnen intens raken.

Meestal lukte het dan nog wel om in de loop van de zitting de rust te herstellen en een enkele keer kon ik ze zelfs vanuit mijn raam hand in hand zien weglopen, maar de keer daarna leken we weer van voren af aan te moeten beginnen en werden de ruzies die ze thuis gehad hadden nog een keer in mijn aanwezigheid uitgevochten. Een ‘time out procedure’, even letterlijk afstand van elkaar nemen bij te hoog oplopende emoties, werd weliswaar afgesproken, maar het lukte meestal niet om zich daaraan te houden.

Ingrijpende interventie

Na deze laatste heftige aanvaring besluiten Linda en Jasper eerst om uit elkaar te gaan en vervolgens dat ze het nog samen willen proberen. Ik bespreek uitvoerig wat de redenen zijn dat ze niet zonder elkaar willen. In de verzoenende fase waarin ze nu zijn, kunnen ze dat moeiteloos opnoemen. Ik weet echter dat het de volgende dag alweer mis kan gaan.

Daarom besluit ik tot een ingrijpende interventie, die ik zelden gebruik. Over het algemeen wil ik als therapeut paren leren om anders en beter met elkaar te praten over hun gevoelens. Dit paar raad ik echter juist aan om niet meer te praten. Althans, niet over moeilijke dingen.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Opschrijven

Wanneer ze zich storen aan het gedrag van de ander mogen ze hier dus niets over zeggen. Ze noteren het alleen in een bloknootje dat ze bij zich hebben. ’s Avonds voor het naar bed gaan bekijken ze wat ze hebben opgeschreven en vragen zich af of dit nog steeds zo belangrijk is als ze dachten toen ze het noteerden. Als dat het geval is schrijven ze het op in een vriendelijk briefje waarbij ze beginnen met een ik-boodschap. Dus: ik voelde me gekwetst of verdrietig toen jij… Dit, in plaats van: Jij hebt weer…

De volgende ochtend moeten ze elkaar dit briefje geven, maar ze mogen er niet op reageren. Ze lezen het aandachtig en denken erover na. Als ze vinden dat de opmerking terecht is laten ze dit merken door hun gedrag wat dit betreft te veranderen.

Ultieme poging

Mochten ze niet begrijpen wat de ander bedoelt, dan kunnen ze er in de gesprekken met mij op terugkomen. Ik maak ook duidelijk dat ik niet weet wat ik nog kan doen, als dit niet werkt. Ik zie het echt als een ultieme poging om de escalaties te stoppen.

Natuurlijk werkt ook dit niet meteen, het gaat nog een paar keer mis. Maar het vriendelijk en respectvol schrijven over wat ze voelen, ook al is het soms nadat een van beiden al ontploft is, blijkt toch een manier die beter werkt om hun patroon van wederzijdse aanvallen te doorbreken dan de verhitte gesprekken, waarin ze totaal niet meer hoorden wat de ander zei.   

Annette Heffels

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie.

Tekst | Annette Heffels
Beeld | iStock

Ook interessant