Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Schrijfster Saskia Noort: ‘Ondanks alles blijf ik liever een optimist’

schrijfster-saskia-noort-ondanks-alles-blijf-ik-liever-een-optimist-margriet.jpg

Saskia Noort heeft een nieuw boek geschreven: Bonuskind. Over ingewikkelde relaties, het waarom van bepaalde reacties en je eigen weg bepalen.

In coronatijd moeten er weleens noodgrepen worden uitgehaald, dus is ons gesprek wel bij Saskia thuis, maar met een extra hond erbij: de mijne. “Gezellig juist,” had ze laten weten. Maar omdat haar Lola daar heel anders over denkt, worden de eerste minuten gedomineerd door een luid geblaf, een grauw hier en een snauw daar, waarna Lola zich met een beeldige pantoffel van haar baasje in haar bek verontwaardigd terug op een stoel, om lijdzaam toe te moeten zien hoe mijn Igor zich triomfantelijk haar mand toe-eigent. Hun gedwongen samenzijn heeft gelukkig een goede afloop, tegen het einde van ons gesprek zijn ze samen eensgezind het huis aan het bewaken.

Nieuwe thriller Bonuskind

Gespannen relaties, ze vormen ook het thema van Saskia Noorts nieuwe thriller Bonuskind. Haar negende boek alweer, en desgevraagd vindt ze dat de ontwikkeling van haar schrijven het best omschreven kan worden als: “Rauwer, directer en onverbloemd.” Dat is te merken aan de verontrustende inhoud van Bonuskind, dat zich wederom in één adem uit laat lezen.

Tot lichte frustratie van de auteur overigens. “Dat vind ik weleens een raar idee: ik werk een jaar aan een boek en dan lezen mensen het in een paar uur uit.” De gevolgen van een ‘vechtscheiding’, daarover gaat Bonuskind. Niet geschreven vanuit het perspectief van Jet, die haar huwelijk ten onder heeft zien gaan en slecht kan dealen met het feit dat haar ex Pieter meteen is gaan samenwonen met zijn nieuwe vriendin, maar vanuit Lies, hun vijftienjarige dochter. Zij wordt met haar jongere broertje gemangeld in het slagveld dat door de vechtscheiding is ontstaan.

Vechtscheidingen

Als Lies op een ochtend wakker wordt, is Jet verdwenen. Pieter zoekt er niet veel achter – ze heeft waarschijnlijk gewoon even rust nodig –, maar de zoektocht van Lies naar haar moeder onthult schokkende zaken. Zonder te veel te verklappen, de verrassende clou is anders snel weggegeven, kan worden gezegd dat het wederom geen optimistisch beeld geeft van relaties. “Een gezin is nu eenmaal een fantastische arena voor nare boeken,” lacht Saskia, terwijl ze de cappuccino op tafel zet. Weer serieus: “Vechtscheidingen zijn aan de orde van de dag, waardoor onnoemelijk veel kinderen klem zitten in zo’n situatie.

Ik vind het eigenlijk ongelooflijk dat weldenkende, intelligente mensen er zo’n zootje van kunnen te maken. Op haar leeftijd zou Lies zich juist van haar ouders los moeten maken, maar dat gaat niet, ze wordt gedwongen om met haar moeder bezig te zijn. Een gezin is voor een puber sowieso een benauwende arena, omdat ze eigenlijk alleen maar weg willen. Bovendien is het voor een kind heftig om te ontdekken dat ouders ook nog een ander leven hebben naast ouder zijn. Lies leert haar moeder door haar zoektocht op een heel andere manier kennen. Op het gênante af, ja.”

Zowel de psychologische als de fysieke macht is in Bonuskind in handen van mannen.

“Maar dat is ook vaak realiteit. Mannen zijn fysiek sowieso machtiger en psychologische macht wordt door vrouwen aan hen gegeven. Jet is zelf psycholoog, maar zij doet het ook. Door haar behoefte aan aandacht is zij gevoelig geworden voor het type man dat haar overrompelt en manipuleert. Ik herken dat ook, hoor. Het spel van aantrekken en afstoten werkt.”

Het boek gaat ook over de intense loyaliteit van kinderen naar beide ouders. En de haat ten opzichte van de nieuwe vriendin van de vader, die opeens met zaken wordt geconfronteerd die zij nooit had verwacht. Het is, kortom, herkenbaar leed voor veel mensen.

Knikt. “Zelf heb ik een heel goede relatie met mijn ex, maar in mijn omgeving ken ik veel mensen die ofwel de nieuwe vriendin zijn, ofwel de gedumpte vrouw, óf de man met de nieuwe vriendin. Ik ken alle facetten rondom een scheiding en de gevolgen ervan. En werkelijk iedereen vraagt zich weleens af: hoe ben ik in deze situatie beland? Is dit het allemaal waard geweest?”

En, wat is het antwoord?

“Zelf heb ik nooit getwijfeld. Ik heb mijn man niet verlaten voor een andere man, en hij mij niet voor een andere vrouw. Wij hadden heel andere issues en die hadden vooral te maken met uit elkaar groeien. Heel cliché, maar zo was het wel. Het is niet leuk geweest en ook wij hebben ruzie gemaakt, maar of het de juiste beslissing was, daar twijfelt niemand aan. En dan ontaardt het ook niet in een vechtscheiding. In mijn vriendenkring wisselt het antwoord op de vraag: ‘Is het het allemaal waard geweest?’ Sommigen vinden van niet. Anderen van wel.”

Jet is alleen en verlangt na de scheiding wanhopig naar liefde en aandacht, terwijl Pieter allang weer huisje-boompje-beestje heeft met Laura, zijn nieuwe vriendin. Ook een bekend beeld. 

“Zo gaat het vaak, ja. De mannen die ik ken – ik spreek nu dus niet in het algemeen – en weg zijn gegaan omdat er zogenaamd behoefte zou zijn aan meer vrijheid, gingen in werkelijkheid allemaal weg omdat er al iemand anders was. Ik heb het net weer meegemaakt met een vriendin: ja, hij moet even afstand hebben en nee, hij heeft echt geen ander hoor je dan. Nou, wel dus. Vrouwen doen dat wel, weggaan terwijl ze geen nieuwe liefde hebben. Ik denk dat de generatie mannen tussen de veertig en zestig slecht alleen kan zijn. Er wordt ook niet even een jaartje uitgeraasd, maar vaak meteen samengewoond.”

Jets zwakte is dat ze niet alleen kan zijn, ze schaamt zich er zelfs voor. Herken je dat?

“Nee, ik voel geen enkele schaamte en een gevoel van mislukking heb ik ook niet. Mijn ex is ook alleen, hij is zo op zichzelf dat hij dat eigenlijk wel prima vindt. Maar ik ken genoeg mensen die vanaf dag één op Tinder zitten, op dag twee op date gaan en op dag drie alweer huilen omdat hun Tinder-date niet heeft terugge-appt. Ik merk wel dat ik door die hele coronatoestand weer behoefte heb gekregen aan een relatie, terwijl ik juist op het punt was dat ik het wel even prima vond. Ik zie dat ook aan mijn single-vriendinnen, die willen in zo’n onzekere periode ook liever met z’n tweeën onder een dekentje op de bank zitten. Mensen denken trouwens vaak dat als je langer alleen bent er iets met je aan de hand is. Dat je raar bent, bijvoorbeeld.”

Vind jij jezelf raar?

Aarzelt. “Op een bepaalde manier wel, denk ik. Mannen van mijn leeftijd willen wel heel snel dat huisje-boompje-beestjeding. Ik niet. En daar gaat het vaak mis. Dat ik erg gesteld ben op mijn vrijheid vinden mannen toch ingewikkeld. Of ik het echt uitsluit? Kijk, de dag dat ik heel erg gek op iemand word… Wie weet. Maar ik zou toch liever een latrelatie hebben.”

Iets anders: als columnist van het Algemeen Dagblad steek je je mening niet onder stoelen of banken. Onderwerpen als seksueel geweld, MeToo, Zwarte Piet en vuurwerk leveren je de grofste beledigingen op, tot ernstige bedreigingen aan toe. Je lijkt me een gevoelig mens, hoe ga je daarmee om?

“Het went, gek genoeg. Toen ik net met die column in het AD was begonnen, schrok ik daar vreselijk van. Ik stop ermee, dit is niet normaal, dacht ik. Toen was het nog erger dan nu: je bent een nieuwe columnist, vrouw en schrijfster en dat maakt kennelijk iets los bij een bepaalde groep. Daardoor word je gebombardeerd met de afschuwelijkste dreigementen om je zo snel mogelijk de krant uit te krijgen. Op het moment dat ik had besloten dat ik zou stoppen, werd ik ’s nachts wakker en dacht ik: nee, ik laat mij niet de mond snoeren. Ik ga door en laat me niet meer belemmeren door de gedachte: o jee, hier krijg ik vast weer gezeur mee.

Het is een klein, kansloos deel van de bevolking dat altijd anoniem reageert. Zelf heb ik de commentaren afgeschermd om er niet meer mee geconfronteerd te worden, maar ik merk aan mijn vrienden dat zij ze wel lezen en vaak helemaal in shock zijn.”

Ook verbazingwekkend is dat er veel vrouwen tussen zitten die jou de vreselijkste dingen toewensen, terwijl jij juist opkomt voor vrouwenrechten, tegen seksueel geweld en voor MeToo.

“Er zijn veel vrouwen die helemaal niet willen dat er iets verandert en vrouwen die überhaupt niet weten waar het over gaat. In mijn feminisme gaat het erover dat iedereen gelijkwaardig is, dat we recht hebben op dezelfde dingen, zoals gelijke betaling, veiligheid, dat we recht hebben op abortus. Maar er zijn altijd vrouwen die kiezen voor de schaduw van de macht. En de macht ligt nog steeds bij de man. Als je dat een goed idee vindt en niet te zwaar tilt aan je eigen economische onafhankelijkheid, kun je in hun visie maar beter bij die klassieke machtsverhouding blijven. Het zijn vrouwen die ook denken dat MeToo betekent dat mannen niet meer met je mogen sjansen, terwijl het over machtsmisbruik gaat. En niet dat je als een man in een bar aardig tegen je doet, meteen de politie moet bellen.”

Het is geen wereld om vrolijk van te worden.

“Door corona is de toekomst onzeker geworden, maar als thuiswerkende 53-jarige is mijn perspectief totaal anders dan dat van mijn kinderen, over wie ik mij wel degelijk zorgen maak. Mijn dochter is net afgestudeerd aan het conservatorium: hoe moet dat straks? Waarom wordt er – ook door ministers – zo geringschattend gedaan over het belang van kunst? Het is een gigantisch drama wat er op de volgende generatie afkomt. Toch blijf ik hopen dat het uiteindelijk mee zal vallen. Na 9/11 is er – anders dan gedacht – geen Derde Wereldoorlog uitgebroken. De gevolgen van het SARS-virus bleken veel minder ernstig dan mensen aanvankelijk dachten. Misschien wordt het vaccin tegen corona ook sneller uitgevonden dan verwacht. Ondanks alles blijf ik liever een optimist.”

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

Dit interview met Saskia Noort is eerder verschenen in Margriet 28– 2020Dit nummer teruglezen? Ga dan naar Magazine.nl.

Tekst| Heleen Spanjaard.
Fotografie| Ester Gebuis

Ook interessant