Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Ze heeft het gevoel dat ze iets mist bij mij’

relatietherapie-ze-heeft-het-gevoel-dat-ze-iets-mist-bij-mij.jpg

Amy (48), moeder van Isabel (11), gaat sinds drie jaar met Ivo (53). Sinds ze samenwonen zijn er steeds meer fricties en voelt Amy zich niet gehoord en begrepen. “Ivo kan zich helemaal niet verplaatsen in mij en hoe ik me voel. Hij snapt het gewoon niet en heeft al helemaal geen idee wat hij dan moet doen.” 

Uit de praktijk van Annette Heffels

“Toen ik Ivo pas had leren kennen vond ik het heerlijk dat hij zo rustig zijn eigen gang ging”, zegt Amy. “Hij voelde voor mij als een rots in de branding. Mijn huwelijk met de vader van Isabel liep stuk, omdat in die relatie alles op mij neerkwam.”

Burn-out

“Thijs was altijd ziek, zwak of misselijk. Ik had het gevoel dat ik twee kinderen had voor wie ik zorgen moest. Toen ik uiteindelijk zelf een burn-out kreeg, omdat ik thuis en op mijn werk veel te veel op mijn bordje had en ook nog eens moest zorgen voor mijn ouders, omdat mijn vader begon te dementeren, was Thijs er niet voor mij.”

“Om een lang verhaal kort te maken: hij kondigde aan dat hij tijd voor zichzelf nodig had en tijdelijk op zichzelf wilde wonen. Al snel bleek dat hij iemand anders had. Voor wie hij overigens veel meer doet dan hij ooit voor mij gedaan heeft.”

Moeite om van het plan af te wijken

“Dus voor mij was Ivo een verademing. Iemand met een drukke baan, die op zijn werk prima functioneert en die thuis vanzelfsprekend dingen op zich neemt. Wat ik wel al vrij snel merkte was dat hij graag de dingen op zijn manier doet en het niet goed verdraagt als ik het anders wil. Ook vindt hij het moeilijk om, als hij een bepaald plan heeft, daar dan van af te wijken.”

“Hij is heel netjes en het stoort hem als ik dingen niet meteen opruim of als iets op een andere plaats ligt. Hij zal dan niet openlijk kwaad worden, maar ik merk dat hij zich ergert en dat hij dan op zo’n bepaalde manier op me inpraat, alsof hij het tegen een kind heeft dat iets verkeerd heeft gedaan. Ik probeer hem dan uit te leggen dat het toch niet zo erg is als iets op een andere manier gebeurt dan hij gewend is, maar hij blijft dan maar herhalen dat het niet handig is zoals ik het doe ,en waarom niet.”

‘Hij kan zich niet in mij verplaatsen’

“Waar ik sinds we samenwonen ook steeds meer last van krijg is dat hij zich helemaal niet kan verplaatsen in mij. Als ik me ergens verdrietig over voel, of er is iets gebeurt op mijn werk, of ik maak me zorgen over Isabel, dan blijft hij doorvragen over wat er precies aan de hand is en waarom ik me daar zo verdrietig over voel.”

“Hij snapt het gewoon niet en hij heeft al helemaal geen idee wat hij dan moet doen. Zelf lijkt hij nooit last te hebben van dat soort gevoelens. Als ik vraag hoe het is, zegt hij ‘goed’ of ‘druk’ en daar moet ik het mee doen. Ik heb geen idee wat er in hem omgaat. Als het nergens over gaat kunnen we prima praten, maar ik mis echt gevoelsmatig contact.”

Lees ook: Relatietherapie: ‘Ik heb het idee dat ze me nog steeds wil straffen of dat ze me test’

‘Ik ben niet zo moeilijk’

“Ze zegt dat heel vaak”, zegt Ivo, “dat ze meer gevoelsmatig contact wil, maar ik weet niet goed wat ze daarmee bedoelt. Ze wil weten wat ik voel, maar als ik dan antwoord geef, is dat weer niet wat ze bedoelt. Ik zou bij wijze van spreken iets moeten verzinnen om haar tevreden te stellen. Het is zeker niet zo dat ik het niet wil vertellen, maar vaak ben ik niet zo bezig met wat ik voel. Ik ben niet zo moeilijk.”

“Ik vind het wel heel vervelend dat zij het gevoel heeft dat ze iets mist bij mij, omdat ik niet aanvoel wat ze nodig heeft. Ik zou willen dat ze het gewoon zou vragen. Nu lijkt het wel alsof ik steeds de plank mis sla en haar ongelukkig maak en dat wil ik niet. Maar zij kan of wil niet zeggen wat ik moet doen. Ze heeft het al zo vaak uitgelegd, zegt ze. Als ik het nu nog niet begrijp dan heeft het geen zin om het te blijven herhalen.”

‘Amy is heel makkelijk’

“Wat ik dan weer niet begrijp, is dat het haar stoort als ik dingen opruim en orden in ons huis. Ik doe dat omdat ik het prettig vind, maar ik denk dat het voor haar ook makkelijker is. Bovendien is het voor kinderen belangrijk dat ze leren om dingen op te ruimen. Amy is heel makkelijk en ik zie dat terug bij Isabel.”

“Wat ik bij Amy zie is dat ze alles uit haar handen laat vallen als Isabel of ik iets van haar vragen. Zij vindt dat normaal en ze verwacht denk ik van mij hetzelfde. Maar ik ben daar anders in. Ik heb een druk leven, dus er is altijd een hoop te doen. Ik plan dat, zodat ik van tevoren weet wat het programma is.”

Plannen

“Ik probeer dat ook Amy duidelijk te maken en met haar te overleggen wat haar plannen zijn, maar die heeft ze vaak niet. Plannen komen ineens bij haar op en dan verwacht ze dat ik daarin meega. Dat vind ik lastig. Ik wil altijd graag eerst afmaken waar ik mee bezig ben en dat vindt zij dan weer moeilijk.”

“Ze heeft dan het idee dat ik datgene waar ik mee bezig ben belangrijker vind dan haar. Maar dat is natuurlijk onzin. Toen wij al wel een relatie hadden maar nog niet samenwoonden, liepen we hier veel minder tegenaan. Toen hadden we beiden ons werk door de week en waren de weekenden als Isabel bij haar vader was voor ons.”

Dwangmatigheid

“Amy wil steeds weten of mijn ‘dwangmatigheid’, zoals ze dat noemt, ook de reden was dat mijn andere relaties stuk liepen. Ik denk van niet. Daar waren verschillende oorzaken voor. Na verloop van tijd bekoelden mijn gevoelens of die van mijn toenmalige vriendin, maar ik heb nooit eerder het gevoel gehad dat ik zo graag met iemand samen wilde zijn als met Amy.”

“Ik heb vaker gehoord dat ik niet zo’n prater ben en ik ben ook nooit iemand geweest die heel veel behoefte had aan vrienden of aan sociale contacten, maar ik wil echt proberen om van onze relatie een succes te maken.”

Artikelen van Margriet in je mailbox ontvangen?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

‘Iets ontoegankelijks’

Hoe aardig en voorkomend Ivo ook is, er is tegelijk iets ontoegankelijks in hem. Terwijl Amy zich in de gesprekken vaak boos of intens verdrietig uit, blijft hij kalm en rationeel met tegenargumenten en verklaringen komen, in de hoop dat ze daardoor kalmeert. Hij weet zich geen raad met haar emoties, begrijpt ze niet en raakt ervan in de war.

Omdat Amy het gevoel heeft dat er geen contact of verbinding is tussen hen, probeert ze steeds heftiger om tot hem door te dringen. Als reactie daarop sluit Ivo zich meer en meer af en probeert hij aanvaringen te voorkomen. Zijn wat krampachtige pogingen om orde in huis te scheppen lijken vooral bedoeld om de rust in zijn eigen hoofd te handhaven, maar daardoor voelt Amy nog minder dat hij er is voor haar, dat hij haar echt ziet en hoort.

Voorspelbaarheid en planning

Na een aantal gesprekken vermoed ik dat er bij Ivo meer speelt dan dat hij alleen maar geen prater is en niet zo sociaalvaardig. Hij vindt het echt extreem moeilijk om te begrijpen wat er omgaat in Amy en om zich in haar te verplaatsen. Hij antwoordt op haar vragen naar zijn gevoel, vaak dat hij niet weet wat hij moet voelen. Ook non-verbaal reageert hij vlak.

Daarnaast is er zijn behoefte aan voorspelbaarheid en planning. Het maakt hem onrustig als daar van afgeweken wordt. Op zijn werk wordt hij juist gewaardeerd om zijn planmatigheid en zorgvuldigheid. Buiten het werk heeft hij geen contact met collega’s en hij bespreekt nooit privézaken met hen. Die zouden hem maar hinderen bij het nemen van goede beslissingen.

Stoornis in het autismespectrum

Mijn vermoeden dat er bij Ivo sprake is van een stoornis in het autismespectrum, in lichte mate, wordt bevestigd door psychologisch onderzoek. Mensen met deze stoornis hebben moeite met het contact aangaan met anderen, vooral als het erom gaat emoties of interesses te delen.

Ook vinden ze het lastig om anderen te ‘lezen’ en zich in hen te verplaatsen. Er is grote behoefte aan voorspelbaarheid en routines. Omdat Ivo een intelligente man is, functioneert hij op zakelijk gebied goed, maar juist op het persoonlijke vlak loopt hij tegen deze beperkingen aan.

Accepteren

Voor Amy en voor hem is het enerzijds verdrietig dat dit uit het onderzoek komt en hebben ze tijd nodig om dit te accepteren. Anderzijds is het ook een verklaring en zelfs enigszins een opluchting dat ze nu weten wat er aan de hand is. Amy begrijpt nu dat het geen gebrek aan interesse is van Ivo in haar en in Isabel, maar een onvermogen. Het helpt haar ook om duidelijker en concreter te zijn in wat ze van hem verwacht.

Voor Ivo betekent het dat hij meer moet doorvragen wat ze bedoelt en dat hij moet leren om te informeren hoe ze zich voelt. Daarnaast probeert hij om soepeler te zijn op momenten dat Amy of Isabel zijn routines dreigen te verstoren. Dat is moeilijk voor hem, maar het blijkt niet onmogelijk om met deze lichte vorm van autisme een gelukkige relatie te hebben.

Beeld | iStock

Annette HeffelsAnnette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. Dit artikel verscheen eerder in Margriet 2020-05. Je kunt deze editie hier nabestellen

Ook interessant