Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Zijn té amicale omgang met vrouwen zorgt voor problemen’

relatietherapie-zijn-te-amicale-omgang-met-vrouwen-zorgt-voor-problemen.jpg

Pieter (54) gaat nogal amicaal om met vrouwen. Té amicaal, vindt ook zijn vrouw Simone (54). En door die te amicale omgang met vrouwen, zit hij nu in grote problemen op zijn werk.

Uit de praktijk van psycholoog en relatietherapeut Annette Heffels

“We moeten hierover praten, maar thuis lukt dat niet”, vertelt Simone. “Pieter wil het er niet over hebben, zegt dat ik hem toch niet geloof, terwijl hij juist nu mijn steun nodig heeft. Ik vind het inderdaad niet vanzelfsprekend dat hij de waarheid spreekt. Dat wil zeggen: ik geloof wel dat hij dat niet zo heeft bedoeld, maar ik weet ook dat hij een manier van omgaan met vrouwen heeft, die gemakkelijk verkeerd kan worden opgevat. We hebben daar al vaker ruzie over gehad, maar dan was ik altijd degene die overal wat achter zocht.”

Klacht van stagiaire

“Nu is er dus een klacht tegen hem en is hem gevraagd om in afwachting van het onderzoek voorlopig thuis te blijven. De klacht komt van een stagiaire die hij begeleidde. Volgens dat meisje had hij continu seksueel getinte opmerkingen gemaakt en kwam hij te dicht bij haar staan, sloeg een arm om haar heen of boog zich over haar heen als ze achter haar bureau zat, waardoor ze niet weg kon. Nadat zij daarover had geklaagd en had gevraagd om overplaatsing kwamen er anderen met soortgelijke verhalen. Die vrouwen zouden elkaar voor hem waarschuwen omdat hij steeds te ver ging.

Ik zie het hem doen. Hij is zo met vrouwen, ook met vrouwen in onze kennissenkring en zelfs met de vriendinnen van mijn dochter. Hij lijkt niet te beseffen dat die meisjes dat niet prettig vinden omdat hij inmiddels voor hen een oudere, opdringerige man is.”

Gevolgen nog onduidelijk

“Ik weet niet precies wat dit voor gevolgen heeft. Er is nu een onderzoek door een vertrouwenspersoon, maar los van de uitslag van dat onderzoek lijkt het me moeilijk om weer terug te gaan naar zijn oude positie. Hij heeft een leidinggevende functie, maar zal dan waarschijnlijk worden overgeplaatst. Dit soort verhalen gaan natuurlijk snel rond. Ik heb het gevoel dat iedereen het weet en een beetje meewarig, naar mij kijkt.”

‘Ik verdraag hem bijna niet in mijn buurt’

“Ondertussen kijk ik ook anders naar hem. Ik verdraag hem bijna niet in mijn buurt. Ik heb hem gevraagd wat hij ervan zou
vinden als onze dochter Eva op zo’n manier zou worden behandeld door haar baas. Hij zegt dan dat Eva wel tegen een grapje kan en prima in staat is om van zich af te bijten. Maar niet iedereen zit zo in elkaar. Sommige vrouwen zijn bang dat hun beoordeling in gevaar komt als ze er iets van zeggen. Maar natuurlijk kan zijn gedrag niet door de beugel. Zeker niet op zijn werk, in een situatie waarop iemand in een afhankelijkheidspositie zit.”

‘Ik moet eraan wennen dat dit niet meer kan’

“Ik heb het gevoel dat je tegenwoordig al veroordeeld bent als je gewoon een arm om iemand heen slaat,” zegt Pieter. “Ook als dat is om iemand te steunen. Ik zit nou eenmaal zo in elkaar; ben spontaan, raak mensen makkelijk aan. Ik vind het normaal om een compliment te maken als ik vind dat een vrouw er goed uitziet. Ik zal eraan moeten wennen dat dit sinds al die #metoo-toestanden niet meer kan. Je moet formeel met elkaar omgaan. Persoonlijk vind ik dat geen vooruitgang. Laat ik duidelijk zijn: ik vind absoluut dat het niet kan om mensen te dwingen tot seks of tot intimiteiten die ze niet willen. Ik heb dat ook nooit gedaan.”

Medewerkster verliefd

“Wat er wél is gebeurd, en Simone weet dat ook, is dat een aantal jaren geleden een van mijn medewerksters verliefd op mij werd.  Ze belde en mailde me geregeld thuis over persoonlijke problemen die ze had in haar relatie. Waarschijnlijk heeft ze het feit dat ik haar probeerde te helpen en dat ik tijd en aandacht voor haar had, verkeerd begrepen. Toen ze vertelde dat ze gevoelens voor me had, heb ik meteen tegen haar gezegd dat we het contact voortaan zakelijk moesten houden.

Ze reageerde daar nogal heftig op. Ze geloofde aanvankelijk niet dat ik die gevoelens niet had, want volgens haar had ik haar wel dat idee gegeven. Maar ik behandelde haar echt niet anders dan de andere medewerkers. Toen ze eenmaal begreep dat het echt haar verkeerde interpretatie was heeft ze zich ziek gemeld en uiteindelijk heeft ze een andere baan gezocht. Simone weet dat ik daar toen heel duidelijk en open over ben geweest, ook tegenover haar. We hebben samen besproken hoe ik dit het best kon oplossen, dus ik vind het niet eerlijk dat ze dit nu ineens weer aanhaalt en zegt dat ik die situatie toen ook aan mezelf te danken had.”

‘Dan ben ik hartstikke fout..’

“Ik vind het prima dat er nu een onderzoek komt, maar vraag me wel af of ik kans heb op een objectief oordeel. Als het al als seksuele intimidatie wordt gezien als je iemand een schouderklopje geeft… Ja, dan ben ik hartstikke fout. Als het waar is dat er nu ineens meer vrouwelijke medewerkers zijn die over mij hebben geklaagd, dan vraag ik me af waarom ik daar dan nooit eerder iets over heb gehoord. Niet van die vrouwen, maar ook niet van mannelijke collega’s. Die zeggen tegen mij dat het een storm in een glas water is, maar tegenover het bestuur hebben ze het niet echt voor me opgenomen. Maar goed, als dit allemaal is overgewaaid, zal ik zorgen dat ik ruime afstand houd van iedereen.”

De relatietherapie

Het is voor mij als relatietherapeut niet meteen duidelijk wat er in deze situatie door Simone en Pieter van mij wordt gevraagd. Tijdens het eerste gesprek vraagt Pieter wel aan mij of ik misschien iets kan betekenen vanuit mijn gesprekken met hem en Simone om aan de vertrouwenspersoon duidelijk te maken dat hij een fatsoenlijke man is, die niemand het gevoel wil geven dat hij over haar grenzen heen gaat. Maar dat kan ik niet. Ik weet niet precies wat er is gebeurd. In mijn optiek is er sprake van grensoverschrijdend gedrag als mensen het gevoel hebben dat ze gedrag van een ander onprettig vinden, maar zich niet vrij voelen of niet in staat zijn om dat te stoppen, bijvoorbeeld omdat het binnen een machtsverhouding plaatsvindt.

Intimidatie op de werkvloer

Als er sprake is van aanranding of verkrachting wordt seksuele intimidatie behandeld via het strafrecht. Maar daarbuiten bestaat er nog altijd een heel scala aan gedragingen, van meestal mannen tegenover vrouwen, die grensoverschrijdend en zelfs bedreigend voelen. Daarom zijn er inmiddels wettelijke maatregelen die dat proberen te voorkomen. Binnen de Arbowetgeving zijn werknemers verplicht maatregelen te nemen tegen seksuele intimidatie. Er moet een klachtenprocedure zijn en een vertrouwenspersoon bij wie mensen die klachten kunnen uiten. De werkgever is daarnaast verplicht maatregelen te nemen om intimidatie te voorkomen en zeker ook om ervoor te zorgen dat degenen die zich hier schuldig aan maken worden bestraft.

Vertrouwenspersoon

Het lastige is echter dat ook de Arbowet niet precies omschrijft wat er dan moet worden voorkomen of bestraft. De definitie die in de onderzoeksliteratuur wordt aangehouden is dat er sprake is van seksuele intimidatie als: ‘De seksuele aandacht in woorden of in gebaren door degene die het betreft als onaangenaam wordt ervaren.’ Het gaat dus niet om de bedoelingen van degene die aanraakt of intieme complimenten maakt, maar om de ervaring van degene die dat ondergaat. Een rare definitie vindt Pieter dat, want dan kan iedereen willekeurig wie beschuldigen. Theoretisch is dat waar, maar daarom is er een vertrouwenspersoon die zal vragen wat er is gebeurd.

Onprettig en kwetsend

Het is hoe dan ook beter dan hoe het was. Te lang heeft de situatie bestaan dat (vooral) mannen, gebruikmakend van hun macht, zich grensoverschrijdend gedrag konden veroorloven en dat vrouwen er schade van ondervonden als ze zich hiertegen verzetten. De vraag is nu wat de schade is van deze gebeurtenissen voor de relatie. Simone heeft het gedrag van Pieter tegenover andere vrouwen altijd als onprettig en kwetsend ervaren. Ze heeft wel geprobeerd om hier iets van te zeggen, maar daarop kreeg ze van Pieter te horen dat ze overgevoelig was. Zo ziet ze dat niet meer. In de therapie kan ze voor het eerst duidelijk zeggen dat ze niet wil dat hij op die manier met vrouwen omgaat en over hen praat, omdat dit ook haar aantast.

Annette Heffels


Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie.
 

Tekst | Annette Heffels
Beeld | Getty Images

Ook interessant