Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Mijn schoonmoeder doet alles wat wij onze kinderen verbieden’

relatietherapie-schoonmoeder-doet-alles-wat-wij-verbieden.jpg

Deze keer in Relatietherapie het verhaal van Birgit (40), die getrouwd is met Pieter (45). Samen zijn ze ouders van Roos (6) en Tim (4). Birgit ligt niet met haar schoonmoeder op een lijn. Zelfs met corona blijft de moeder van Pieter doen wat ze zelf graag wil: ze omhelst de kinderen en trekt ze op schoot.

“Pieter en ik zijn tien jaar samen en al die tijd was kerst voor mij vreselijk”, zegt Birgit. “We vierden die verplicht bij mijn schoonmoeder en na afloop was ik doodmoe van de spanning en de verwijten die geen verwijt waren, want niet zo bedoeld. Met de moeder van Pieter kun je geen afspraken maken. Maakt niet uit waar het om gaat. Wij willen niet dat de kinderen te veel snoepen, dus zij stopt ze voortdurend snoep toe.”

Band met schoonmoeder

“Als wij iets verbieden, mogen ze het van haar, want zij is oma en dus mag ze hen verwennen. Vanwege corona willen we zo veel mogelijk afstand houden – vooral voor haar, want zij is 74 – maar mijn schoonmoeder doet dat gewoon niet. We hebben de kinderen uitgelegd dat ze niet kunnen knuffelen met oma, maar zij negeert dat en omhelst ze en trekt ze op schoot.”

Kerst

“Dus nu wil ze met kerst weer gewoon de zus van Pieter met man en kinderen uitnodigen en ons. Omdat het traditie is, maar je kunt je daar in deze tijd toch niet aan vasthouden? Mijn schoonmoeder wil dat niet begrijpen. Dus heb ik tegen Pieter gezegd dat wij niet gaan en dat hij dat aan zijn moeder moet uitleggen. Maar hij stelt dat steeds uit. Zijn zus heeft me verteld dat zij ook liever niet zou willen gaan, maar zowel zij als Pieter durven gewoon niet tegen hun moeder in te gaan. Mijn schoonmoeder is er heel goed in om mensen te manipuleren. Ze heeft vijftien jaar geleden haar man verloren, maar nog steeds eist ze van haar kinderen dat er ieder weekend iemand is en dat alle feestdagen samen gevierd worden, want op die dagen heeft ze het zo moeilijk.”

Opgesloten tijdens corona

“Intussen klaagt ze voortdurend dat ze door corona maar opgesloten zit in haar huis en niemand ziet, terwijl zowel Pieter als zijn zus haar regelmatig opzoeken en wij om beurten boodschappen voor haar doen. Ik wil graag mee, maar het irriteert me behoorlijk dat ze vervolgens zelf de stad of de supermarkt in gaat, omdat ze iets vergeten is en ons zogenaamd niet wil lastigvallen. Ik ben die voortdurende eisen van haar zat.”

Onze band

“Vooral omdat ze het allemaal heel vanzelfsprekend vindt. Ik ben in haar ogen degene die haar zoon van haar heeft vervreemd. Ze laat me steeds voelen dat Pieter veranderd is door mij en dat ik mijn familie belangrijker vind dan die van hem. Nou, dat klopt. De band met mijn ouders is heel hecht. Ook Pieter heeft een betere band met hen dan met zijn eigen moeder. Mijn ouders staan altijd voor ons klaar en dringen zich nooit op, zoals mijn schoonmoeder. Ik heb lang mijn best gedaan om door haar geaccepteerd te worden, maar dat zal me nooit lukken. Ik ben er klaar mee nu.”

De dood van Pieter zijn vader

“Ik weet dat mijn moeder niet makkelijk is”, zegt Pieter, “ze kan inderdaad van die indirecte opmerkingen maken, die niets aan duidelijkheid te wensen overlaten en die ze vervolgens dan weer ontkent. Maar ze blijft mijn moeder en ze bedoelt het allemaal niet zo. Ze heeft het heel zwaar gehad met de dood van mijn vader. Ze was altijd volkomen afhankelijk van hem en na zijn dood was er zo veel wat ze niet wist of nooit gedaan had.”

“We hebben haar in het begin met allerlei dingen moeten helpen, vooral met administratieve zaken. Mijn zus en ik hebben dat wat verdeeld. Ik doe eens in de veertien dagen alle administratie en de tuin voor haar en mijn zus helpt haar met boodschappen of als ze ergens naartoe moet, omdat ze zelf geen auto rijdt. Mijn zus haalt haar ook vaker op om bij haar te komen eten of in de tuin te zitten.”

Band tussen moeder en schoondochter

“Wij doen dat zelden, omdat Birgit en mijn moeder elkaar niet liggen. Ik voel me daar soms wel schuldig over, want ik weet dat mijn zus het soms ook belastend vindt. Zij heeft mijn moeder elke dag ook nog aan de telefoon en als ze een keer niet opneemt is er meteen paniek en belt mijn moeder mij. Ik begrijp dus wel dat Birgit zich aan haar stoort, maar de andere kant is dat mijn moeder ook altijd voor ons klaarstaat.”

“Als er een probleem is met het opvangen van de kinderen kan dat altijd. Het liefste zou ze willen dat ze niet naar de buitenschoolse opvang zouden gaan, maar naar haar. Birgit wil dat niet, omdat mijn moeder de kinderen te veel verwent. Mijn moeder vindt dat pijnlijk, want ze is stapelgek op onze kinderen en de kinderen vinden haar ook lief.”

Fouten

“Maar omdat ze de ouders van Birgit veel vaker zien, hebben ze daar een sterkere band mee. Ik zie best de fouten van mijn moeder, maar ik weet ook dat haar leven en dat van mijn vader altijd om ons heeft gedraaid. Dat is nog steeds zo. Mijn moeder heeft ons geholpen door geld te schenken voor de aankoop van ons huis en ieder jaar schenkt ze ons met kerst een groot bedrag. Mijn moeder is gestopt met werken toen mijn zus geboren werd en heeft nooit veel tijd genomen voor vriendinnen of hobby’s.”

Lees ook:
Relatietherapie: ‘Ik voel me in mijn vrijheid beknot door mijn vriend’

Eenzaamheid

“Daarom voelt ze zich nu ook vaak eenzaam. Toen mijn vader overleed heeft hij mij gevraagd om voor mama te zorgen. Ik heb hem dat beloofd en probeer dat zo goed mogelijk te doen. Maar ik voel me vaak tussen haar en Birgit instaan. Ik wil geen ruzie met Birgit, maar ik voel me ook verplicht om aandacht te besteden aan mijn moeder, om te voorkomen dat ze vereenzaamt. Daarbij vind ik dat Birgit wel wat meer begrip voor haar en anders voor mij zou moeten hebben. Ze stelt zich nu wel heel hard op.”

Therapiegesprekken over familieproblemen

Ieder jaar gaat het in mijn therapiegesprekken voor en na kerst over familieproblemen: over verplichtingen die zwaar vallen en over ruzies aan het kerstdiner. Ik heb me vaak afgevraagd hoe dat komt. Waarschijnlijk is kerst te zeer omgeven door hoge verwachtingen. Het moet mooi en harmonieus zijn en het gevoel van verbondenheid en liefde voor elkaar als familie versterken.

Maar juist als het moet, die samenhorigheid, is dat lastig. Daarbij is kerst bij uitstek een familiefeest. Volwassen kinderen komen met hun partners, kinderen en hun ouders bij elkaar. Elk gezin heeft zijn eigen regels en gewoonten en de volwassen broers en zussen vervallen vaak snel weer in de rol die ze vroeger in het gezin hadden. Ze worden weer de bemoeial, of de overgevoelige, of de bemiddelaar. Oude meningsverschillen en ergernissen steken de kop weer op.

Kerstmaaltijd met schoonmoeder

Waarom blijft de een, net als vroeger, gewoon zitten, terwijl de ander de hele tijd loopt te zorgen en te bedienen? Daarnaast is er natuurlijk de ‘aangetrouwde kant’ die ook uit een gezin komt met misschien heel verschillende rituelen en regels, waardoor zij het moeilijk vinden om zich te voegen naar die andere familie waarvan hun partner nu zo nadrukkelijk deel uitmaakt.

Voeg dat bij het feit dat er misschien van tevoren al strijd is geweest over welke familie wanneer bezocht zou worden en wat er dan nog voor het eigen gezin overblijft en de stress van het bereiden van een bijzondere kerstmaaltijd en je hebt alle ingrediënten voor een volledig verziekte kerst. Doe het dan niet, zou je kunnen denken, ook in het geval van Birgit en Pieter. Blijf lekker thuis met kerst, met als excuus corona. Maar dat gaat ook weer niet.

Elkaars gevoelens

Want de loyaliteit van kinderen, ook volwassen kinderen, is groot. Pieter vindt de kritiek van Birgit op zijn moeder daarom moeilijk. Hij ziet ook de zorgzame, liefdevolle moeder uit zijn jeugd en voelt zich gebonden aan de belofte aan zijn vader. Hij zou willen dat Birgit begrip zou kunnen opbrengen voor zijn moeder en compassie zou voelen met haar eenzaamheid. Dat zit er niet in.

Vooral niet omdat Birgit de heimelijke vijandigheid van haar schoonmoeder voelt. Het is desalniettemin, met moeite, mogelijk om elkaars gevoelens hieromtrent te begrijpen. Mits de strijd even gestaakt wordt en ze zonder verwijt en zonder hun gelijk te willen halen kunnen uitleggen aan elkaar wat ze voelen. Pas dan lukt het om tot een compromis te komen, waarbij de ene dag Pieters zus met haar gezin kerst viert met oma en de andere dag Pieter en Birgit oma uitnodigen bij hen thuis.

Begrip en acceptatie

Het vermindert de stress voor Pieters moeder, die nu niet een groot kerstdiner hoeft te maken en zich kan laten verwennen. Birgit maakt het diner en Pieter let erop dat oma een verantwoorde afstand houdt van de kleinkinderen. Van hem accepteert ze dat makkelijker dan van haar schoondochter. Behalve begrip is hier ook acceptatie nodig. Acceptatie dat mensen hun gedrag wel wat kunnen aanpassen, maar dat ze niet wezenlijk veranderen. Wat ook wel weer rustig is, want dan hoef je daar dus niet naar te streven, zelfs niet met kerst.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

Relatietherapie: 'Mijn schoonmoeder doet alles wat wij onze kinderen verbieden'

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie.

Tekst | Annette Heffels
Beeld | Getty Images

Ook interessant