Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Mijn man vindt dat ik me niet zo kwetsbaar op moet stellen’

relatietherapie-mijn-man-vindt-dat-ik-me-niet-zo-kwetsbaar-op-moet-stellen.jpg

Het verhaal van Laura 52 jaar, getrouwd met Joost 50 jaar, ouders van Noortje 23 jaar en Ruben 20 jaar. Joost vindt dat Laura zich minder kwetsbaar op moet stellen en eens wat vaker initiatief moet tonen in hun relatie. Maar dat is iets wat niet van zelfsprekend is voor Laura.

‘Ik vind dat het wel goed gaat’

‘Joost, zeg jij het maar’, is het antwoord van Laura op vragen van mij naar haar mening of gevoel. Joost en zij zijn zo op elkaar afgestemd dat haar hulpeloze blik op hem meestal al voldoende is om hem te laten zeggen wat zij denkt of voelt. Als ik aandring dat ik toch ook graag van haar wil horen hoe het met haar en met hen samen gaat, zegt ze met de vriendelijke glimlach die haar vaste gezichtsuitdrukking is: ‘Ik vind dat het wel goed gaat. We hebben niet veel ruzie gehad en het gaat goed op het werk en met de kinderen. Maar Joost is het, geloof ik, niet met me eens. Hij vindt dat wij te weinig delen en dat ik me niet kwetsbaar opstel. Ik begrijp niet precies wat hij daarmee bedoelt. Hij zegt dat we niet echt praten, maar volgens mij praten we best veel.’

Het gesprek beginnen

“Ik vraag altijd hoe het was op zijn werk en ik zeg ook wat er bij mij op het werk gebeurd is. Als de kinderen gebeld hebben vertel ik dat ook. Maar hij vindt het vervelend dat hij altijd het gesprek moet beginnen, of dat ik alleen antwoord geef als hij eerst een vraag stelt. Ik begrijp niet waarom hij dat zo erg vindt. Ik bedoel: je vertelt toch iets omdat de ander dat wil weten. Dus als hij iets vraagt, dan geef ik gewoon antwoord. Ik zeg ook heus wel eens wat uit mezelf, maar dat vindt hij dan vaak weer niet zo interessant. Hij vindt dat ik te langdradig ben. En dat het niet over mijn gevoel gaat. Maar soms voel ik ook niet zoveel. Dan vertel ik gewoon hoe het was en dat was dan niet vervelend en ook niet heel prettig, maar gewoon neutraal.”

Kritiek

“Volgens hem kan dat niet. Ik begrijp niet goed waarom hij juist de laatste jaren steeds kritiek op mij heeft. Ik ben niet echt veranderd. Volgens hem wel, omdat ik veel minder zin heb om met hem te vrijen. Dat is wel waar. Ik denk dat het misschien met de overgang te maken heeft. Het vrijen is nu soms pijnlijk. Ik heb erover gelezen en dat schijnt best vaak voor te komen. Hij wil daar dan over praten, waarom ik geen zin heb. Maar dat weet ik niet.”

Met iemand in gesprek

“Ik heb gezegd dat ik best wil afspreken dat we het eens in de veertien dagen doen, omdat hij dat graag wil. Dat wil hij ook weer niet omdat het niet spontaan is. Ik vind dat niet erg, maar hij wel. Maar ik kan moeilijk zeggen dat ik graag wil vrijen als dat niet zo is. Dus ik weet niet hoe we dat moeten oplossen. Ik heb al tegen hem gezegd: Ik wil je niet kwijt, maar misschien kun je iemand zoeken met wie je beter kunt praten. Als dat voor jou helpt dan helpt het misschien ook voor onze relatie.”

De oplossing

“Dit is zo typisch Laura,’ zegt Joost. ‘Als er iets is waar ik over wil praten, omdat het niet goed voelt, dan wil zij alleen maar weten wat ze moet doen om het op te lossen. Voor haar bestaan alleen praktische problemen. Ze zeggen wel eens dat mannen altijd met oplossingen komen in plaats van te luisteren naar wat een ander voelt en te proberen om dat te begrijpen, maar bij ons is dat precies andersom. Bovendien zijn de oplossingen waar ze mee komt, vaak te idioot om serieus te nemen, terwijl ik tegelijk voel dat zij het wel serieus bedoelt. Wat moet ik met zo’n suggestie dat ik maar een vriendin moet zoeken? Ze zei er nog net niet bij dat ik daar dan ook maar seks mee moet hebben omdat ik haar dan niet meer lastig val.”

Weinig behoefte aan seks

“Toen ik dat aan haar vroeg, wat ze daarvan zou vinden zei ze: Als jij dat wil dan moet je dat doen. Jij kan het ook niet helpen dat ik weinig behoefte heb aan seks. Ik vraag dan natuurlijk hoe dat voor haar zou voelen, of ze dat niet erg zou vinden. Maar dan zegt ze dat ze dat niet weet, omdat het nog niet gebeurd is en dat ze er waarschijnlijk wel tegen zou kunnen als ik me daardoor gelukkiger zou voelen en minder boos op haar zou zijn. Want dat ik vaak boos en gefrustreerd reageer omdat ik niet echt tot haar door kan dringen, dat vindt ze wel vervelend. Ze kan dan heel zenuwachtig reageren. Meestal gaat ze dan druk poetsen of opruimen. Dat helpt haar om rustig te worden, zegt ze, maar het lost natuurlijk niets op.”

Lees ook:
Relatietherapie: ‘Mijn man drukt altijd zijn zin door en wil altijd gelijk hebben’

Gecreëerde afstand

“Wat zij niet begrijpt is dat het me echt niet vooral om de seks gaat. Ik vind het moeilijk dat er zo’n afstand is tussen ons, dat wij altijd langs elkaar heen lijken te praten. Ik denk dat dat altijd wel zo geweest is, maar als je jong bent en net bij elkaar en er is nog meer lichamelijk contact dan voel je dat misschien minder. Ik ben er meer last van gaan krijgen toen de kinderen ouder werden en meer hun eigen weg gingen. Daarvoor, met alle drukte van het gezin, realiseerde ik me dat minder.”

Accepteren

“Inmiddels zijn de kinderen het huis uit. Ik heb wel eens aan Noortje gevraagd of zij dat niet gemist heeft met haar moeder: het praten over gevoelsmatige dingen. Maar Noortje zei: ’Zo is ze nou eenmaal. Ze zal alles voor je doen, maar ze reageert nu eenmaal heel nuchter op dingen.’ Ze had dat vroeger wel eens lastig gevonden, maar nu niet meer, zei ze. Dus misschien zit er voor mij ook niets anders op dan accepteren dat het is zoals het is.”

Nuchterheid en oplossingsgerichtheid

“Ik vrees dat Joost hier voor een belangrijk deel gelijk in heeft. Het is niet zo dat Laura hem niet tegemoet wil komen in zijn wens naar diepgaander contact, maar ze begrijpt echt niet precies wat hij bedoelt en hoe ze dat dan moet doen. Na een paar gesprekken komt het vermoeden bij me op dat er misschien meer aan de hand is met Laura dan nuchterheid en oplossingsgerichtheid. Wat me opvalt is dat ze voortdurend een vriendelijke glimlach laat zien, ook als die eigenlijk in het gesprek wat vreemd aandoet. Haar reacties op het verdriet of de boosheid van Joost hebben een vreemd soort sociale correctheid. Ze lijken meer ingestudeerd dan spontaan. Wel is het duidelijk dat zijn stemverheffing en irritatie moeilijk zijn voor haar. Ze deinst dan wat terug en lijkt zich soms zichtbaar af te sluiten, nog net niet door haar vingers in haar oren te stoppen.”

Kwetsbaar door autistisch spectrum

“Mijn vermoeden, dat Laura een stoornis in het autistisch spectrum heeft, wordt bevestigd als ik haar doorstuur voor onderzoek naar een specialist op dit gebied. Autisme komt bij vrouwen minder voor dan bij mannen (naar schatting een vrouw op vijf mannen) en wordt bij hen vaak pas veel later ontdekt, omdat de stoornis er ook wat anders uitziet dan bij mannen. Meisjes slagen er vaak beter in om zich toch sociale vaardigheden eigen te maken, bijvoorbeeld door te kijken naar hoe anderen zich gedragen en ook omdat de omgeving sociaal gedrag van hen verwacht. Laura is hier behoorlijk goed in geslaagd, maar kan nu, in deze fase van de relatie, de verwachtingen die Joost heeft van het contact met haar niet waarmaken. Mensen met autisme hebben juist heel veel moeite met sociaal contact, met name met het delen van emoties en het zich inleven in anderen.”

Doorbreken van gewoontes en structuur

“Het begrijpen van letterlijke tekst lukt wel, maar het aanvoelen van de betekenis van een gezichtsuitdrukking of manier van iets zeggen is heel lastig. Onverwachte situaties of het doorbreken van gewoontes of structuur kan onrust en paniek veroorzaken, omdat prikkels al zo heftig binnen kunnen komen. Laura weet dat hanteerbaar te maken door zich af te sluiten of door haar omgeving te ordenen met poetsen en opruimen. Het feit dat de diagnose gesteld wordt, veroorzaakt ambivalente gevoelens bij zowel Joost als Laura. Voor autisme is geen genezing mogelijk, het is een ontwikkelingsstoornis.”

Onvermogen

“Maar het feit dat Laura nu weet wat het leven en vooral relaties soms zo moeilijk maakt voor haar en de herkenning dat ze niet de enige is met dit probleem, geeft ook troost. Joost realiseert zich dat er sprake is van onvermogen bij Laura, maar het helpt hem dat het dus geen onwil, ongevoeligheid of onverschilligheid is. Nu ze weten wat er speelt kunnen ze leren om hier zo goed mogelijk mee om te gaan door te letten op structuur en duidelijke communicatie. Maar vooral ook door geduld te hebben en door afspraken goed en tijdig te plannen, zodat Laura er niet door overvallen wordt. Hun liefde is ondanks teleurstellingen sterk genoeg om dit samen aan te kunnen.”

Annette Heffels

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

Tekst | Annette Heffels
Beeld | Getty Images

Ook interessant