Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Ik voel hoe ze verstijft als ik haar vasthoud’

relatietherapie-misbruikt-vader.jpg

Judith (44) is sinds acht jaar samen met Dave. Sinds de geboorte van Noortje (6) heeft Judith weer veel last van het verleden,  waarin ze werd misbruikt door haar vader. “Ik voel hoe Judith verstijft als ik  haar vasthoud. Soms heb ik het gevoel dat ze mij als vijand ziet en mij op afstand wil houden.”

Verhaal uit de praktijk van psycholoog en relatietherapeut Annette Heffels

Schuldgevoel

“Ik dacht dat ik het inmiddels een plek had gegeven”, vertelt Judith. “Na mijn therapie vijftien jaar geleden, is het jaren goed gegaan. Ik ontmoette Dave toen, na mijn scheiding. Aan mijn relatie met hem ligt het zeker niet. Hij is lief en begripvol en wil alles doen om me te helpen.

Ik voel me naar hem toe zo schuldig, om hoe ik nu ben. Ik breng het nog net op om voor Noortje te zorgen en een paar uur per dag naar mijn werk te gaan. Daarna ben ik op.

Bang voor elke nieuwe dag

Het liefste wil ik als Noortje gaat slapen ook naar bed. Vaak doe ik dat ook, hoewel ik besef dat het vluchten is en dat het niet helpt. Ik voel me zo verschrikkelijk en ben zo bang voor elke nieuwe dag, dat ik het liefste nooit meer uit mijn bed zou komen. Als ik zo verder moet, wil ik niet meer.

Ik weet dat ik dat niet mag denken, ik heb een kind, dus ik moet door, maar wat heeft ze aan zo’n moeder als ik. Ik mag dat van Dave niet zeggen, maar vaak denk ik dat hij ook beter af zou zijn zonder mij, met een leuke vrouw die gewoon blij kan zijn met hem.

‘Seksueel misbruikt door mijn vader’

Ik heb hem in het begin van onze relatie alles verteld. Dat ik van mijn achtste tot mijn tiende seksueel misbruikt ben door mijn vader. Hij heeft me nooit echt verkracht, zo erg was het niet, maar wel aan me gezeten en dat moest ik bij hem ook doen.

Het gebeurde na de scheiding van mijn ouders, als we eens in de veertien dagen in het weekend daar sliepen, mijn jongere zusje en ik. Als hij gedronken had, kwam hij naar onze slaapkamer en zei dat ik ‘gezellig’ bij hem moest komen liggen. Ik durfde niet te weigeren, ook omdat ik niet wilde dat hij dat anders met mijn zusje zou doen.

Medelijden

Stom natuurlijk, ik had moeten schreeuwen of het meteen tegen mijn moeder moeten zeggen, maar dat durfde ik niet. Volgens mijn vader was het ons geheim en zou mama het verkeerd begrijpen en zou ik dan naar kostschool moeten. Daarna moest hij vaak huilen en zei hij dat hij zo ongelukkig was en dat hij niet had willen scheiden. Ik vond dat zielig voor hem. De volgende dag was hij weer gewoon en gingen we leuke dingen doen.

Ik heb toen niets tegen mijn moeder gezegd. Ik probeerde wel redenen te verzinnen om daar niet heen te gaan, maar wilde ook niet dat mijn zusje alleen ging. Toen mijn vader een vriendin kreeg en verhuisde, stopte het. We hoefden er niet meer vaak heen. Toen heb ik het mijn moeder verteld. Ze was boos omdat ik het nooit eerder had gezegd, want dan had ze mijn vader aangegeven bij de politie.”

Makkelijk mee weggekomen

“Ik heb de vader van Judith nooit ontmoet”, reageert Dave. “Judith had geen contact met hem en een paar jaar geleden is hij overleden. Ik had hem graag een keer verteld wat ik van hem vond en hem duidelijk gemaakt wat hij zijn dochter heeft aangedaan. Hoe hij zelfs nu nog haar leven verwoest.

Die man heeft geen idee. Hij is er veel te makkelijk mee weg gekomen. Als ik naar mijn eigen dochter kijk, kan ik absoluut niet begrijpen dat je zoiets doet. Judith heeft soms nog de neiging om het te vergoelijken: volgens haar heeft hij zelf een moeilijke jeugd gehad met een vader die hem mishandelde en een moeder die weinig liefde kon geven. Maar juist dan, zou je je eigen kind moeten beschermen.

Machteloos gevoel

Judith zegt vaak dat ze zich schuldig voelt tegenover mij en natuurlijk is dat onzin. Zij kan er niks aan doen dat dit met haar gebeurd is en dat ze zich nu zo voelt. Al moet ik wel eerlijk zeggen dat ik me vaak enorm machteloos voel. Ik zou haar zo graag willen helpen, maar ik weet inmiddels niet meer hoe. Ze verdraagt het bijna niet meer dat ik haar aanraak of een arm om haar heen sla. Vrijen doen we al lang niet meer.

Dat mis ik natuurlijk, maar het is voor mij niet het belangrijkste. Veel erger vind ik dat ze zich van me afsluit en dat ik voel hoe ze verstijft als ik haar vasthoud. ’s Nachts wordt ze soms huilend of schreeuwend wakker. Ze droomt dan over hem, maar vaak ook over Noortje, dat er iets met haar gebeurt. Ze is tegenover Noortje overbezorgd. Ik begrijp dat wel, maar ik ga er ook tegenin. Haar vader was een schoft, maar gelukkig zijn de meeste mannen niet zo en niet overal dreigt gevaar. Ik wil niet dat ze van Noortje een angstig kind maakt.

Altijd voorzichtig

Wat ik niet begrijp en Judith kan me dat ook niet uitleggen, is hoe het kan dat dit nu zo speelt, terwijl we hiervoor, eigenlijk tot na de geboorte van Noortje, het goed hebben gehad samen, ook seksueel. We waren zelfs heel fysiek met elkaar. Misschien had ik daar altijd al wat meer behoefte aan dan zij, maar ik ben niet iemand die aandringt als ik voel dat haar hoofd er niet naar staat. Ik weet dat dat wel een probleem was in haar vorige relatie dus ik ben daar altijd voorzichtig in geweest.

Daarom vind ik het ook zo moeilijk als ik nu voel dat ze zelfs een aanraking niet meer verdraagt. Ik heb haar vaak genoeg uitgelegd dat ik daar niks seksueels mee bedoel, dat ik soms alleen haar nabijheid wil voelen of haar wil troosten. Ze zegt dat ze dat weet en ze probeert dat dan wel, maar ik voel dat ze onwillekeurig verkrampt. Ik wou dat ik wist hoe ik haar kon helpen. Ik zou haar nooit kwaad doen, maar soms heb ik het gevoel dat ze mij als vijand ziet en op afstand wil houden.”

Seksueel misbruik beschadigt een kind

Seksueel misbruik beschadigt kinderen zo dat ze daar hun hele leven last van hebben. Erger is het nog als het gebeurt door iemand die je ook lief vindt en van wie je afhankelijk bent. Voor Judith was niet te begrijpen wat er met haar gebeurde en zeker niet hoe ze het kon stoppen. Ze werd misbruikt door haar vader, die met drank op een andere papa was dan de leuke vader overdag.

Bovendien had ze het gevoel dat ze haar zusje moest beschermen en dat ze haar vader ook moest helpen omdat hij ongelukkig was. Tenslotte dreigde hij dat ze er met niemand over mocht praten, want dan zouden er vreselijke dingen gebeuren.

Eigen schuld

Omdat ze met hem mee ging, wanneer hij haar ’s nachts uit bed haalde, dacht ze dat het haar eigen schuld was wat met haar gebeurde. En omdat het slecht was wat ze deed, was het ook logisch dat ze het geheim moest houden en omdat er strenge straf zou volgen als iemand het te weten zou komen.

Toen ze het uiteindelijk, op haar twaalfde toch vertelde tegen haar moeder, reageerde die met het verwijt dat ze het meteen had moeten zeggen. Dit wakkerde het schuldgevoel van Judith en haar gevoel, dat er iets mis was met haar waardoor dit haar was overkomen, nog meer aan. Doordat ze met een geheim leefde en zich minderwaardig voelde, durfde ze na haar moeder niemand in vertrouwen te nemen en hield afstand van leeftijdgenoten.

Verleden afgesloten

Ze ging voor het eerst in therapie toen ze in de relatie met haar eerste man opnieuw gedwongen werd tot seks. Het verbreken van die relatie en het durven praten over wat er gebeurd was heeft haar geholpen. Toen ze Dave leerde kennen, een zachtaardige man bij wie ze zich veilig voelde, had ze het gevoel dat ze het verleden had afgesloten.

In het begin van de relatie, toen ze verliefd was en daarna toen ze graag zwanger wilde worden, was seks voor het eerst van haar leven fijn voor haar.

Angst

Het gebeurt vaak, dat herinneringen en angst weer opspelen op het moment dat de relatie zich verdiept en als verliefdheid niet meer verschillen wegpoetst. Immers, als je je minderwaardig en slecht voelt kan de ander dat ontdekken en kun je opnieuw gekwetst en afgewezen worden. Daarnaast groeide bij Judith de angst dat haar dochtertje hetzelfde zou overkomen.

In de behandeling van Judith gaat het in eerste instantie vooral over het wegnemen van schuld en schaamte. Zij is slachtoffer, haar vader is dader en haar moeder heeft haar niet kunnen beschermen.

Vertrouwd & veilig

Pas daarna voelt ze zich veilig en sterk genoeg om terug te gaan naar de beelden met haar vader en om de angst die die beelden nu nog oproepen te verminderen via EMDR. Dat is een methode waarbij ik haar vraag om die beelden toe te laten, terwijl ik haar tegelijk een afleidende prikkel aanbied. Daarna bouwen Dave en zij behoedzaam weer aan de vertrouwdheid en aan de fysieke nabijheid in hun relatie.

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 2019-34
Je kunt deze editie nabestellen via MAGAZINE.NL >

 

Artikelen van Margriet ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

 

Ook interessant