Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Als hij me dwingt te kiezen tussen mijn dochter en hem, dan is de keuze duidelijk’

relatietherapie-kiezen-tussen-mijn-dochter-en-jou-dan-is-keuze-duidelijk.jpg

Marga (59) woont samen met Kees (65), en met haar dochter Franka (33) en diens zoontje Tim (2). De situatie zorgt voor de nodige frictie tussen Marga en Kees.

Uit de praktijk van psycholoog en relatietherapeut Annette Heffels

Marga: “‘Stel dat Franka jouw eigen dochter was’, heb ik tegen Kees gezegd, ‘zou jij dan ook vinden dat ze niet langer bij mij kan blijven wonen? Ze begint nog maar net over de breuk met Bart heen te komen. Ze heeft me nog nodig en ze weet heus zelf ook wel dat dit een tijdelijke oplossing is totdat ze eigen woonruimte heeft.'”

“Natuurlijk vind ik het ook wel eens zwaar, maar Franka is mijn kind, dus komt het geen moment in me op om te zeggen dat ze niet meer welkom is. Ze was zo ontredderd toen Bart vertelde dat hij verliefd was geworden op iemand anders – nota bene een vriendin van Franka – en dat hij voor haar koos. Ik was blij dat ze bij mij introk met Tim, omdat ik me vreselijk zorgen over haar maakte. Franka is altijd een kwetsbaar kind geweest en dat dubbele bedrog van Bart en van haar vriendin was voor haar niet te begrijpen. Ze lag uren op de bank te huilen, vaak waar haar zoontje bij was.”

De oude Franka

“Ze had zich ziek gemeld op haar werk en kon het nauwelijks nog opbrengen om voor Tim te zorgen. Ze stond op het punt om tegen Bart te zeggen dat hij Tim maar moest nemen. Toen heb ik ingegrepen. Ik wist dat ze daar enorme spijt van zou hebben gekregen. Bovendien leek het me niet goed voor Tim. Een kind hoort bij zijn moeder. Dus heb ik haar opgehaald, zodat ik kon helpen met de zorg voor Tim. Ik heb eindeloos met haar gepraat en haar gedwongen om op te staan, weer vriendinnen te zien en haar werk weer op te pakken. Inmiddels is ze ruim een half jaar bij mij en gelukkig gaat het beter met haar. Ze begint gelukkig boos te worden op Bart in plaats van alleen maar te hopen dat hij terug zou komen. Ik zie dat ze langzamerhand weer de oude Franka wordt.”

“Kees heeft er van het begin af aan moeite mee gehad dat Franka bij mij kwam wonen. Kees en ik waren plannen aan het maken om samen een huis te kopen. Uiteraard moest dat uitgesteld worden. In eerste instantie accepteerde hij dat nog wel, maar tussen Franka en hem is het nooit echt goed gegaan. Zij voelde dat hij het niet prettig vond als ze er was. Hij heeft haar erop aangesproken dat ze niet genoeg moeite deed om eigen woonruimte te vinden en dat het voor mij ook een zware opgave was om naast mijn baan vaak Tim te moeten opvangen. Ik vind dat hij het recht niet had om in mijn huis mijn dochter aan te spreken. Ik heb hem gezegd: ‘Als jij me dwingt te kiezen tussen mijn dochter en jou, dan is de keuze duidelijk.’ Ik kan niet anders. Zolang Franka me nodig heeft, zal ik er voor haar zijn.”

Eigen woonruimte

“Natuurlijk dwing ik haar niet om te kiezen tussen mij en haar dochter”, zegt Kees. “Dat kan ik niet en dat wil ik ook helemaal niet. Ik heb alleen aangeboden om Franka te helpen met het zoeken naar een huis. Ik heb contacten in de vastgoedwereld en ze kon via een kennis van mij een woning krijgen. Een woning waar het een en ander aan moest worden opgeknapt, maar dat voor haar betaalbaar was, omdat ze recht heeft op huursubsidie en dankzij de kinderbijdrage van Bart voor Tim – en de komende vijf jaar ook voor haar. Dat heb ik allemaal voor haar uitgezocht en ik had haar met alle plezier geholpen, met het opknappen van dat huis, maar door Marga en Franka werd op mijn aanbod gereageerd alsof ik Franka op straat wilde zetten.”

“Ik meen oprecht dat het beter zou zijn voor Franka en Tim wanneer ze weer hun eigen stek zouden hebben. Bovendien ben ik inderdaad bezorgd over Marga. De afgelopen maanden is het de gewoonte geworden dat zij overal voor zorgt, alsof Franka weer een kind is, terwijl ze een vrouw van 33 is die vanaf haar twintigste uit huis is. Marga doet de boodschappen, kookt, wast, strijkt en vangt Tim op. Het is zelfs zo dat hij ’s nachts om haar roept als hij wakker wordt.”

Overbezorgd

“Franka laat het zich allemaal aanleunen, steekt nauwelijks een poot uit in huis en heeft nog nooit aangeboden om bij te dragen in de kosten. Ik mag daar allemaal niks van zeggen, maar ik heb wel een mening. Ik ben ervan overtuigd dat Marga haar dochter op deze manier niet helpt. Na de scheiding van Franka’s vader zijn Marga en Franka jaren met zijn tweeën geweest. Franka is van thuis uit gaan samenwonen met Bart. Ze is van de ene afhankelijkheid overgegaan naar de andere. Marga is altijd overbezorgd geweest en Franka vindt het wel makkelijk zo. Die maakt totaal geen aanstalten om haar eigen leven op te pakken.”

“Natuurlijk vind ik het ook moeilijk dat onze plannen voor onbepaalde tijd zijn uitgesteld. Franka bepaalt wanneer haar moeder mag gaan samenwonen met mij. Ik weet dat ze mij niet mag en ik denk dat ze bewust of onbewust tussen haar moeder en mij wil komen. Ik wil haar helpen waar ik kan, maar ze weigert mij een kans te geven. Het verwijt van Marga dat ik er anders over zou denken als Franka mijn dochter was, doet pijn. Ik zou mijn eigen dochter op precies dezelfde manier proberen te helpen om op eigen benen te staan.”

Relatietherapie

Als therapeut heb ik regelmatig het gevoel dat van mij een Salomonsoordeel wordt verwacht. Beide partners proberen dan om mij te overtuigen van hun gelijk. Ik kan niet ontkennen dat ik vaak wel een mening heb, maar het is zelden nuttig om die te uiten. Als een van beiden met mijn hulp wint, is dat meestal niet goed voor de relatie.

Mijn taak is om te zorgen dat partners zich bewust worden van hun emoties en behoeften en dat ze die eerlijk aan elkaar durven te vertellen – waarbij de rol van de luisteraar net zo belangrijk is als die van de spreker. Om echt te horen wat de ander zegt en dat eerst te begrijpen voor je antwoord geeft, is herhaling nodig. Ik vraag beurtelings aan beiden wat ze denken en voelen over de situatie, waarbij meestal de bovenste laag boosheid en teleurstelling is. Na doorvragen komt vaak angst en verdriet naar boven. Terwijl dat verwoord wordt, soms zoekend en moeizaam, weerhoud ik de luisterende partner ervan om meteen tegen te spreken en met zijn eigen mening te komen.

Nadat de spreker heeft kunnen zeggen wat hij voelt en denkt, herhaal ik dat en vraag de ander wat hij begrepen heeft. Pas daarna wisselen de rol van de spreker en luisteraar en zoek ik met de andere partner uit wat zijn/haar gevoelens ten aanzien van de situatie zijn en vat die dan ook weer samen, net zo lang tot we de essentie hebben. Dat lijkt omslachtig en tijdrovend, maar flitsende gesprekken waarin partners elkaar in hoog tempo vertellen dat de ander het fout ziet, duren uiteindelijk veel langer, omdat je zonder elkaar te horen en te begrijpen niets oplost.

Schuldig

Op deze manier hoort Kees hoe angstig Marga is dat haar dochter het niet redt, en hoe schuldig ze zich voelt aan de scheiding van Franka’s vader. Ze is bang dat Franka hierdoor veel gemist heeft, vooral omdat zijzelf een volledige baan moest nemen om in hun levensonderhoud te voorzien. Ook vreest ze dat haar dochter hierdoor vaak zo ongelukkig en onhandig in het leven staat. Ze denkt dat ze tekortgeschoten is als moeder en veel goed te maken heeft. Ze wil haar vooral niet het gevoel geven dat zij kiest voor Kees en niet voor haar.

Marga hoort nu pas echt dat Kees bang is haar te verliezen. Hij zou haar graag willen steunen in de zorg voor haar dochter, maar voelt dat ze hem hierin niet toelaat. Door dit van elkaar te horen, kunnen ze samen zoeken naar de beste manier om Franka te helpen.

Artikelen van Margriet ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Zelfstandig leven

Die hulp moet erop gericht zijn dat Franka weer een zelfstandig leven met haar zoontje leiden kan. Als voorbereiding daarop overlegt Marga met haar dochter hoe ze de taken in huis kunnen delen en vooral hoe de zorg voor Tim weer Franka’s verantwoordelijkheid wordt. Marga maakt haar duidelijk dat ze er vertrouwen in heeft dat Franka het zal redden in haar eentje met haar zoon. Kees en Marga gaan haar daarom helpen met het zoeken naar eigen woonruimte. Franka reageert aanvankelijk boos: ‘Jullie willen me kwijt.’

Marga heeft daarop de moed om te zeggen dat ze er altijd zal zijn als haar dochter haar nodig heeft, maar dat ze ook graag met Kees samen wil wonen in een huis waar Franka altijd welkom is.

Tekst | Annette Heffels
Beeld | iStock

Annette Heffels

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie.

Ook interessant