Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Ik wil dat mijn man ook een inkomen heeft’

relatietherapie-ik-wil-dat-mijn-man-ook-een-inkomen-heeft.jpg

Deze week in Relatietherapie het verhaal van Carolien (46). Ze is moeder van Pepijn (14) en Tobias (12) en getrouwd met Jaap (51). Jaap zit al jarenlang overspannen thuis, en Carolien wil dat haar man weer een baan en een inkomen heeft.

“Ik vind dat Jaap een baan moet zoeken”, zegt Carolien. “Het maakt niet uit wat, maar hij moet een bijdrage gaan leveren aan ons inkomen. Ik wil daar niet meer alleen verantwoordelijk voor zijn. Wij doen alsof Jaap thuis een eigen bedrijf aan het opzetten is, maar dat doet hij nu al vijf jaar en het heeft financieel nog nauwelijks iets opgeleverd. Ik denk dat we intussen kunnen zeggen dat het hem dus niet gelukt is als zzp’er. Inmiddels denk ik dat zijn coaching bureau gewoon een excuus is om zich achter zijn computer te verstoppen, zogenaamd bezig met netwerken. Toen Jaap vijf jaar geleden overspannen raakte, was het duidelijk dat hij niet terug wilde naar zijn oude baan. Hij kon gebruik maken van een goede afvloeiingsregeling en daardoor zou hij de tijd krijgen om iets voor zichzelf te beginnen.”

Moe en gespannen

“We hebben toen besloten dat ik meer zou gaan werken en dat hij voorlopig thuis zou blijven. Dat kwam toen ook wel goed uit, omdat de kinderen nog klein waren en we dus geen opvang meer nodig zouden hebben voor hen. Het was een oplossing waar ik toen achter stond, omdat ik al lang het gevoel had dat het niet goed ging met Jaap. Hij werkte veel te hard en kon ook thuis niet afschakelen. Hij voelde zich altijd moe en gespannen. Jaap had in zijn laatste baan een grote verantwoordelijkheid en maakte zich voortdurend druk over dingen die niet goed liepen. Eigenlijk kon hij volgens mij die druk niet aan. Het leek mij goed dat hij de tijd zou nemen om na te denken wat hij zou willen en om te kijken of hij iets voor zichzelf zou kunnen starten.”

Passieve houding

“Aanvankelijk had hij het plan om dat samen met een vriend van hem te doen, maar die deed dat naast zijn baan en is na een paar jaar afgehaakt. Omdat hij dacht dat het niet haalbaar was, maar ook, denk ik, omdat Jaap te passief was. Voor Jaap was dat een nieuwe klap en daarna is het verder bergafwaarts gegaan. Er kwam steeds minder uit zijn handen en als hij al eens een opdracht had, dan maakte hij zich daar enorm druk over. Het idee was dat hij de taken thuis op zich zou nemen, maar daar kwam hij ook niet toe. Als ik thuiskwam zat hij achter zijn pc en de kinderen waren met computerspelletjes bezig.”

De rollen omdraaien

“Dus kon ik na mijn werk koken en opruimen en het huiswerk van de kinderen controleren. Voor mij gaf het de doorslag dat we te horen kregen dat Pepijn van de havo af moet, omdat hij te weinig uitvoert op school, terwijl hij een heel goed stel hersens heeft. Hij was getest voor havo/vwo, maar moest na de brugklas naar de havo en nu blijkt dus dat hij nog een niveau lager moet. Het is dus duidelijk dat ik meer thuis moet zijn en dat betekent dat Jaap weer een baan moet zoeken.”

Lees ook:
Relatietherapie: ‘Mijn man heeft geen aandacht voor mij, we ondernemen niets samen’

‘Het is niet zo dat ik niet wil werken’

“Alsof dat zo simpel is”, zegt Jaap. “Ik ben 51, heb vijf jaar niet in loondienst gewerkt en het is coronatijd. Er vallen overal ontslagen, dus zijn er een hoop mensen op de arbeidsmarkt die een beter CV hebben. Bovendien zijn er veel ontwikkelingen geweest op mijn terrein die ik niet bijgehouden heb. Het is niet zo dat ik niet wil werken, zo doet Carolien het nu voorkomen, maar de banen die ik vind zijn ofwel boven mijn niveau, of eronder en dan nemen werkgevers je ook liever niet. Het klopt dat mijn adviesbureau nog niet zo veel opdrachten heeft binnengehaald, maar ook daarin speelt de coronacrisis een rol. Bedrijven kunnen zich nu geen interimmanagers of adviseurs van buitenaf veroorloven. Achteraf neem ik het mezelf kwalijk dat ik toen die ontslagregeling heb geaccepteerd. Ik had een vaste aanstelling en had desnoods binnen het bedrijf een andere functie kunnen zoeken.”

Zijn netwerk

“Maar goed, dat is nu allemaal een gepasseerd station. Carolien heeft er toen zelf op aangedrongen dat ik ontslag zou nemen, omdat het in die periode helemaal niet goed met mij en met ons ging. Daarna bleek dat het niet eenvoudig was om voor mezelf te beginnen. Zeker toen mijn vriend/compagnon afhaakte, terwijl we het grotendeels van zijn netwerk moesten hebben, werd het alleen maar moeilijker. Enerzijds begrijp ik dat Carolien vindt dat ik weer moet solliciteren. Maar ik krijg dat niet voor elkaar. Ik zie overal tegenop en voel me een enorme loser. Ik weet dat zij dat in haar hart ook vindt, al zal ze dat nooit met zoveel woorden zeggen. En ik merk dat ze steeds vaker geïrriteerd raakt als ik tegen haar probeer te zeggen hoe ik me voel of als het me niet gelukt is iets te doen wat ik haar had beloofd.”

Slechte schoolprestaties

“Wat de slechte schoolprestaties van Pepijn betreft: ik heb wel geprobeerd om met hem naar zijn huiswerk te kijken, maar hij vertikt het gewoon om het daar met mij over te hebben. Dus dat leidde tot niks. Natuurlijk valt het niet mee om samen te wonen met iemand die alleen maar overal het negatieve van ziet en die tot niets komt.”

‘Op deze manier zak ik steeds verder weg’

“Waar ik vaak bang voor ben is dat zij het straks echt niet meer ziet zitten en bij me weg gaat. Ik zou haar dat niet eens kwalijk kunnen nemen. Maar als ik mijn gezin ook nog kwijt zou raken, dan hoeft het voor mij allemaal niet meer. Ik begrijp wat Carolien wil, maar als ik nu ergens solliciteer weet ik zeker dat ik afgewezen word. Dus ik weet echt niet wat ik moet doen. Ik hoop dat u me kunt helpen om me weer wat beter te voelen, want op deze manier zak ik steeds verder weg.”

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

Depressie en persoonlijkheidsstoornis

Waarschijnlijk zou Jaap nooit in therapie gekomen zijn als Carolien dat niet van hem had geëist. In eerste instantie zie ik vooral iemand die voldoet aan de kenmerken van een depressie, maar na een aantal gesprekken waarbij ik ook meer in ga op zijn voorgeschiedenis, blijkt dat er naast de depressieve kenmerken ook sprake is van een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis. Van een persoonlijkheidsstoornis wordt gesproken wanneer iemand van jongs af aan al problemen heeft die het functioneren op allerlei gebieden van het leven moeilijk maken. Een dergelijke stoornis ontstaat door enerzijds een grote kwetsbaarheid en anderzijds ervaringen in de jeugd die door die kwetsbaarheid waarschijnlijk een extra grote impact hebben. Iemand met een vermijdende persoonlijkheidsstoornis is heel bang voor een negatief oordeel van anderen. Hij is bang dat ze hem afwijzen of niet aardig vinden. Daarom gaat hij moeilijke situaties uit de weg en vermijdt hij sociale contacten.

Overbeschermde moeder

Niet alleen is hij bang voor kritiek van anderen, hij is het ook bij voorbaat met die kritiek eens. Hij ervaart zichzelf ook als insufficiënt of tekort schietend tegenover anderen. Daarom ziet hij er ook tegenop om nieuwe dingen te doen. Hij voelt zich geremd in zijn uitingen, is bang om zich belachelijk te maken of iets doms te doen. Jaap voldoet volledig aan deze kenmerken en wanneer hij me vertelt over het gezin waarin hij opgroeide, begrijp ik ook waar dit vandaan komt. Hij was het enig kind van een overbeschermende moeder die alles voor hem deed en daardoor ervoor zorgde dat hij geen vertrouwen in zichzelf en geen gevoel van eigenwaarde ontwikkelde.

Vermijden

Zijn vader stoorde zich aan de houding van zijn vrouw en aan het bangige van zijn zoon en probeerde hier tegenwicht tegen te geven door hem juist flink aan te pakken en uit te lachen als hij iets niet durfde. Jaap was een intelligent kind en daardoor deed hij het op school en later ook in zijn werk aanvankelijk goed. Echter naarmate de eisen aan hem hoger werden en er een groter beroep werd gedaan op zijn sociale en leidinggevende capaciteiten, kreeg hij het steeds moeilijker. Het was een opluchting voor hem om te kunnen stoppen met werken, maar niet zo vreemd dat het hem niet lukte om een eigen bedrijf op te zetten. Door thuis te blijven kon hij veel dingen vermijden waar hij tegenop zag.

Angstig en depressief

Nu er groeiende kritiek is van Carolien en hij beseft dat ze iets van hem verwacht, neemt de druk weer toe en raakt hij meer en meer angstig en depressief. Voor Jaap is individuele therapie nodig die gericht is op het begrijpen en verwerken van de gebeurtenissen uit het verleden die hem gevormd hebben en tot op heden beïnvloeden. Daarbij zal Carolien regelmatig worden gevraagd om mee te komen. Niet alleen om hem te steunen en te begrijpen hoe diep zijn angsten zitten, maar ook om niet in dezelfde beschermende rol te gaan zitten als de moeder van Jaap. Een rol die vervolgens ergernis veroorzaakt bij haar en daardoor nog meer paniek bij Jaap teweeg brengt.

Deze week in Relatietherapie het verhaal van Carolien 46 jaar, moeder van Pepijn 14 en Tobias 12 jaar, getrouwd met Jaap, 51 jaar. Jaap zit al jarenlang overspannen thuis, Carolien wilt dat haar man weer een baan en een inkomen heeft.

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie. 

Tekst | Annette Heffels
Beeld | Getty Images

Ook interessant