Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Ik weet niet goed wat ze van me wil horen’

relatietherapie-ik-weet-niet-goed-wat-ze-van-me-wil-horen.jpg

Lotte (48) en Ruud (50) praten nooit echt ergens over. Zij stoort zich daar steeds meer aan, maar hij heeft geen idee wat hij dan anders zou moeten doen.

Uit de praktijk van psycholoog en relatietherapeut Annette Heffels

“Ik vraag me af wat wij nog hebben samen”, begint Lotte. “Ik voel alleen maar afstand. En wat er in Ruud omgaat, weet ik al helemáál niet. Hij heeft nooit veel gezegd over wat hij voelt of vindt. Als ik vroeg hoe het met hem ging, was het antwoord altijd ‘goed’. Als er iets in huis moest gebeuren en ik vroeg zijn mening, dan kwam het er altijd op neer dat ik moest doen wat ik wilde. ‘Zeg jij het maar, ik ben makkelijk.’”

Onverschilligheid

“Ik haat het als hij dat zegt, want het betekent dat ik altijd moet beslissen en dan ook verantwoordelijk ben. Dat lijkt makkelijk, maar is het helemaal niet. Het voelt eerder als onverschilligheid. Je wil toch kunnen overleggen over dingen en de voor- en nadelen bespreken. Ik zie dan aan hem dat hij zo snel mogelijk weer door wil gaan met waar hij mee bezig is. Ik voel me door hem nooit echt gehoord of gezien en hij vindt het ook niet belangrijk om iets van hem met mij te delen. Als ik vraag hoe zijn dag was, zegt hij ‘gewoon’. Op een gegeven moment houd je dan op met ernaar vragen. Ik wil niet elke keer die teleurstelling voelen, dat besef dat het hem totaal niet interesseert wat ik voel of vind.”

Slecht huwelijk

“Ik weet dat hij uit een gezin komt waarin nooit werd gepraat. Als ze aan tafel zaten om te eten werd de tv aangezet, zodat er geen gesprek mogelijk was. Bij ons thuis werd er ook niet gepraat. Ja, door mijn moeder tegen mij, over de problemen die ze had met mijn vader. Ze hadden een slecht huwelijk. Mijn vader kon enorm tekeergaan tegen mijn broers en mij, maar vooral tegen mijn moeder. Bij ons aan tafel hing altijd een enorme spanning. Mijn broers zorgden dan dat ze weg waren. Ik durfde niet weg te gaan, omdat ik bang was voor wat er dan zou gebeuren met mijn moeder. Ik zag haar als slachtoffer. Pas veel later ben ik gaan inzien dat ze ook haar aandeel had in de ruzies en dat ze provoceerde en manipuleerde, misschien zonder het te beseffen. Al heel jong zat ik altijd met buikpijn aan tafel en kon niet eten omdat ik steeds dacht: niet doen mama, niets zeggen.”

‘Mijn rots in de branding’

“Wat ik zo verdrietig vind is dat ik me in het begin van onze relatie bij Ruud juist heel veilig voelde. Hij gaf me het gevoel dat ik altijd bij hem terechtkon, dat hij mijn rots in de branding was. Ik kan nog steeds bij hem terecht als het gaat om praktische dingen. Dingen die hij voor mij kan doen. We zijn druk bezig in de leegte die er tussen ons is. Ik word daar zo ongelukkig van.”

Artikelen van Margriet ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Altijd geïrriteerd

Ruud: “Het lijkt wel of Lotte altijd geïrriteerd is en alsof ik daar de oorzaak van ben. Vaak begrijp ik echt niet waar het over gaat, waar ze nu weer teleurgesteld over is. Dat kan over heel kleine dingen zijn, dat ik bijvoorbeeld Mees niet heb geholpen met zijn wiskunde. Ik heb wel gekeken naar zijn huiswerk, maar hij zei dat hij het snapte. Dus heb ik tegen hem gezegd dat hij naar me toe moest komen als hij iets niet begreep. Lotte is dan boos, omdat hij volgens haar niets zal vragen en dus moet ik erbij blijven zitten tot hij klaar is. Zij doet dat vervolgens wel en neemt mij dan weer kwalijk dat zij altijd degene is die moet zorgen dat de kinderen hun huiswerk maken. Van mij hoeft dat helemaal niet. Als ze had gewild dat ik het huiswerk had nagekeken of erbij was gebleven, had ze dat kunnen zeggen en dan had ik dat gedaan. In dit geval denk ik dus te weten waar ik volgens haar de fout in ben gegaan, maar vaak heb ik geen idee.”

Boos en vol verwijten

“Natuurlijk zou ik ernaar kunnen vragen, maar die gesprekken lopen meestal uit op een opsomming van wat ik allemaal verkeerd doe. Ik heb nooit het gevoel dat we zo iets oplossen. Het wordt eerder erger. Dus wacht ik meestal maar tot het over is. Ze zegt vaak dat ze wil weten wat er in me omgaat en dat zij het gevoel heeft dat wij op gevoelsmatig gebied totaal niets delen. Ik weet niet goed wat ze dan van me wil horen. Als ze vraagt hoe het op mijn werk was, kan ik wel vertellen wat ik heb gedaan, maar dat is elke dag zo’n beetje hetzelfde en niet heel boeiend. Als ik vraag hoe het met haar gaat, krijg ik als antwoord: ’Dat interesseert jou toch niet’. Natuurlijk interesseert me dat wel, maar ik vind het lastig om een gesprek aan te gaan met iemand die alleen maar boos is en vol verwijten zit.”

Verwachtingen niet waarmaken

“Het klopt dat ik niet zo’n prater ben. Dat heb ik nooit geleerd. Mijn vader vond dat je als kind had te luisteren, naar hem dan vooral. In zijn ogen kon je het niet gauw goed doen. Als je het waagde om ergens een andere mening over te hebben, kreeg je te horen dat je brutaal was of geen idee had. Het enige waarin hij geïnteresseerd was, waren onze cijfers op school. Ik snap ook wel dat het zorg was om onze toekomst, maar hij gaf je continu het gevoel dat je zijn verwachtingen niet waarmaakte. Mijn moeder durfde het niet voor ons op te nemen als hij weer eens zo’n tirade afstak. Van anderen hoorde ik weleens dat hij trots op me was, maar tegen mij heeft hij dat nooit gezegd.”

Vijftal basisbehoeften

We allemaal worden gevormd in het gezin waarin we opgroeiden. In dat gezin ontwikkelen we ons beeld van onszelf, van anderen en van de wereld. Om een kind te laten opgroeien tot een gezonde, gelukkige volwassene, moet worden voldaan aan een vijftal basisbehoeften. Allereerst is het nodig dat een kind veiligheid en liefde ervaart en dat goed voor hem wordt gezorgd in een stabiele omgeving. Daarnaast is autonomie nodig. Dat betekent dat een kind, binnen zijn mogelijkheden, de ruimte krijgt om dingen zelfstandig te doen zodat het zelfvertrouwen kan ontwikkelen.

Op de derde plaats moeten kinderen kwijt kunnen wat ze voelen, zodat ze kunnen worden gerustgesteld of getroost als ze dat nodig hebben. Op de vierde plaats moeten ze kind kunnen zijn en kunnen spelen. Ten slotte moeten ze natuurlijk ook worden opgevoed. Ze moeten leren om zich te houden aan regels en om door te zetten als iets moeilijk is. Als niet aan deze basisbehoeften wordt voldaan, kunnen kinderen dat tekort in hun latere leven nog voelen. Het blijven extra kwetsbare plekken als er opnieuw iets gebeurt waardoor ze zich onveilig of afgewezen voelen.

Beschadigingen

Zowel Lotte als Ruud is tekortgekomen in de jeugd. Lotte heeft weinig liefde en veiligheid ervaren en kon geen kind zijn, omdat ze voor haar moeder moest zorgen. Ruud heeft te weinig ruimte gekregen voor autonomie en voor het uiten van zijn gevoelens. Bij beiden zie ik de gevoeligheden die daar een gevolg van zijn. Lotte voelt zich eenzaam en genegeerd als ze het gevoel heeft dat Ruud haar niet hoort of ziet, net zoals dat vroeger bij haar thuis gebeurde. Bij Ruud speelt vooral het gevoel dat hij faalt als partner als Lotte hem aanvalt op zijn tekortkomingen. Net als vroeger bij zijn vader voelt hij dan dat hij een teleurstelling is voor haar.

Door deze beschadigingen bij zichzelf en bij elkaar te zien en te begrijpen en door te ervaren dat ze, anders dan in hun jeugd, nu wel veilig zijn bij elkaar, kunnen deze littekens genezen. Je kunt het verleden natuurlijk niet veranderen, maar je kunt wel de overtuigingen, de gevoelens en gedragingen veranderen die daardoor in het heden nog steeds bestaan.

Moed

Dat kost tijd. Een waarheid waarmee je jarenlang hebt geleefd, verandert niet zomaar. In de relatie van Lotte en Ruud zijn patronen ontstaan waardoor ze beiden hebben geprobeerd hun pijn minder te voelen. Lotte probeerde dichter bij Ruud te komen door tegen hem te zeggen wat ze van hem nodig had. Hij ervoer dat als een aanval en ging zich daartegen steeds meer beschermen door zich terug te trekken. Lotte voelde dit als een pijnlijke afwijzing, alsof ze niet belangrijk voor hem was, en ging zich ook terugtrekken. Het vraagt moed van beiden om die beschermende barrière tussen hen beiden langzaam af te breken.

Tekst | Anette Heffels
Beeld | iStock

Annette Heffels

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie.

Ook interessant