Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Is het absurd om op deze leeftijd nog te gaan scheiden?’

relatietherapie-leeftijd-sc.jpg

Het steekt Sandra (64) dat Max (72) nergens zin in lijkt te hebben sinds beiden met pensioen zijn. Hij vindt het wel prima zo. Zij denkt over een scheiding. “Het is niet eenvoudig om mijn vrouw tevreden te stemmen en ik ben daar dan ook maar een beetje mee opgehouden.”

Verhaal uit de praktijk van psycholoog en relatietherapeut Annette Heffels

“Ik ben teleurgesteld in hoe het allemaal loopt in mijn leven”, zegt Sandra. “Ik weet dat Max er niet zoveel aan kan doen, hij is nu eenmaal zoals hij is en hij is natuurlijk ook een stuk ouder dan ik, maar hij hoeft toch niet zo te leven, als een oude, uitgebluste man die overal tegenop ziet en het liefste thuis is?”

Veel meer vrijheid dan vroeger

“72 is toch nog niet echt oud. Ja, hij heeft zo af en toe wat pijntjes en mankementen, maar dat hebben we allemaal. Dat hoort bij het ouder worden. Ik zie dit juist als een fase in mijn leven waarin ik veel meer vrijheid heb dan vroeger. Er moet niet meer zoveel, we zouden tijd hebben om te reizen en leuke dingen te doen. Maar hij heeft nergens zin in. Hij is tevreden zegt hij, thuis en in zijn tuin en achter zijn computer. Hij is er totaal niet mee bezig hoe dat voor mij is.”

Scheiding op deze leeftijd absurd?

“Dus eigenlijk ben ik ook heel boos op hem. Het lijkt een beetje absurd om op deze leeftijd nog te gaan scheiden. Maar soms denk ik: Er is zo weinig tussen ons, ik kan net zo goed alleen wonen. Dan hoef ik ook geen rekening met hem te houden en kan ik mijn leven inrichten zoals ik dat wil.

De kinderen zijn volwassen, die hebben hun eigen gezin. Dus voor hen hoef ik niet bij Max te blijven. Dacht ik. Maar toen ik het er met mijn dochter over had, reageerde ze toch heel emotioneel. ‘Je weet toch hoe papa is,’ zei ze, ‘misschien verwacht je te veel van hem.’”

Leuke opa

“Eigenlijk is de relatie tussen Max en de kinderen beter geworden toen ze uit huis waren. Hij heeft belangstelling voor hun werk en ze kunnen daar met hem over praten. Hij is ook een leuke opa voor de kleinkinderen, op wie we twee keer per week een dag passen. De zorg voor de kinderen komt dan natuurlijk op mij neer. Hij speelt even met ze en vertrekt dan naar zijn werkkamer. Dus logisch dat de kinderen het geweldig vinden als hij dan weer tevoorschijn komt.”

Nauwelijks een woord gewisseld

“Zodra de kinderen en de kleinkinderen weg zijn en we weer met zijn tweeën zijn, wordt er nauwelijks meer een woord gewisseld. Hij leest de krant, kijkt tv of valt voor de tv in slaap. Toen hij met pensioen ging, vier jaar geleden, ben ik eerst nog blijven werken. Ik zag er tegenop om de hele dag met zijn tweeën thuis te zijn. Zijn druk op mij, om toen ook te stoppen met werken was heel groot. Ik vraag me nu af waarom. Ik heb er enorme spijt van.”

Ontevreden vrouw

“Sandra is altijd ontevreden geweest”, zegt Max. “En dat is ze nu nog steeds. Toen ze werkte klaagde ze dat ze het te druk had en dat ze thuis ook nog eens alles alleen moest doen. Naar mijn mening was dat niet waar, ik probeerde echt wel mijn steentje bij te dragen in huis, maar het klopt dat zij veel meer deed. Naar mijn idee was dat haar keuze. Zij wilde minder werken en er voor de kinderen zijn, maar ze heeft me altijd het gevoel gegeven dat ik dat van haar eiste en dat ze me dat kwalijk nam.”

Niet verplicht om te werken

“Zoals ze me nu kennelijk kwalijk neemt dat ze gestopt is met werken. Het is echt niet zo dat ze dat van mij moest. Natuurlijk heb ik regelmatig gezegd dat ze niet verplicht was te werken, als ze weer eens haar beklag deed over de gang van zaken daar. Voor het geld hoefde het niet dus ik vond dat ze het alleen moest doen als ze er plezier in had. Nu zegt ze dat ze dat had en dat het werk voor haar een manier was om er uit te zijn en om mensen te zien. Maar dat plezier heb ik er toen niet aan af gezien.”

Tevreden mens

“Het is ook waar dat ik wel eens gezegd heb dat ik het gezelliger zou vinden als zij ook zou stoppen. Dus dat wordt mij nu ook kwalijk genomen. Zoals ze me ook verwijt dat ik het fijn vind om in huis wat te klussen en in de tuin te werken. Ik ben een tevreden mens. Ik heb inderdaad niet echt de behoefte om verre reizen te maken, of te gaan golfen, of voortdurend mensen te ontvangen.  Dat betekent niet dat ik dat niet best af en toe zou willen als Sandra dat heel belangrijk vindt. Maar dat hoeft dan weer niet van haar, omdat ze geen zin heeft om mij op sleeptouw te nemen. Ik heb laatst nog voorgesteld om een theaterabonnement te nemen, maar toen konden we het niet eens worden over het programma.”

Geschrokken door scheiding

“Met andere woorden: het is niet zo eenvoudig om mijn vrouw tevreden te stemmen en ik ben daar dan ook maar een beetje mee opgehouden. Ik heb gemerkt dat ik haar op die momenten, als ze niet lekker in haar vel zit maar beter even met rust kan laten totdat de bui weer overgetrokken is. Ik denk dat het een beetje in haar aard zit om altijd het halfvolle glas te zien. Haar moeder heeft dat ook. Ik schrik, als ze zegt dat ze soms over echtscheiding denkt. Ik begrijp dat ook niet. We hebben een geschiedenis samen, we hebben kinderen en kleinkinderen. We hebben zoveel om dankbaar voor te zijn. Dan ga je toch niet scheiden. Overal is wel eens wat en je moet elkaar uiteindelijk accepteren zoals je bent.’

Treurige gesprekken

Ik word een beetje treurig van de gesprekken met Sandra en Max. Bijna 45 jaar zijn ze samen en als ik Sandra mag geloven is ze al die jaren nooit echt gelukkig geweest met Max. Ze heeft wel genoten van de kinderen en van haar kleinkinderen, hoewel het wel erg druk was en is. Maar daar wil ze niet over klagen, want ze doet het om haar dochter te helpen. De kleinkinderen zijn lief, maar ook druk en aan het eind van zo’n dag is ze doodmoe.

Weinig waardering

Het is niet zo dat ik Sandra niet begrijp. Ze heeft, zoals veel vrouwen van haar generatie, van jongs af aan geleerd zich dienend op te stellen. Aanvankelijk gaf dit voldoening, maar geleidelijk aan is het haar gaan storen dat er zo weinig waardering was voor al haar inspanningen. Man, kinderen en collega’s vonden het gewoon. Ze waren niet anders gewend dan een vrouw en moeder die altijd klaar stond. ‘Gewoon’ vragen om hulp, aandacht of erkenning is voor Sandra niet gewoon. Immers anderen hoeven haar toch ook niet te vragen om steun of waardering. Zij doet dat uit zichzelf, leest op de gezichten van anderen wat hun behoefte is en voorziet daarin.

Dus wordt ze boos en steeds bozer. Wat oorspronkelijk een vraag was, werd een steeds heftiger verwijt. Ze hoopt dat Max haar daardoor hoort en ziet maar ze bereikt het omgekeerde. Max is niet zo’n goede verstaander. Hij begrijpt niet waarom Sandra zo boos is. Ze hebben het toch goed. Dus wijt hij haar ‘ontevredenheid’ zoals hij het noemt aan de genen van haar moeder en trekt zich terug ’tot de bui is overgedreven.’

Niet alles hoeft samen

Dit patroon waarin Sandra toenadering en erkenning zoekt en Max zich terugtrekt, zit behoorlijk vast. Om het te doorbreken vraag ik, als eerste stap, Max om zich niet terug te trekken maar te luisteren en te vragen wat Sandra’s behoefte is. Zoals te verwachten weet Sandra dat in eerste instantie niet. De dingen die ze Max verwijt, dat hij niet met haar op reis wil of naar een feest, zijn niet wat ze echt wil.

Ze wil dat ook wel, maar ze wil vooral contact en nabijheid. Ze wil een arm om haar heen en aandacht. Die lijkt Max wel te kunnen en willen geven, graag zelfs, als hij eenmaal begrijpt dat ze nabijheid nodig heeft, geen afstand. Wanneer ze voorzichtig, want bang voor teleurstelling, elkaar weer aan het zoeken en vinden zijn, bespreek ik met Sandra dat misschien niet alles samen hoeft. Ze kan ook zelf op reis gaan of vriendinnen bezoeken of (vrijwilligers)werk zoeken. Ze denkt dat Max dat vervelend vindt maar dat is niet zo. Hij gunt het haar.

Dingen samendoen

Maar daarnaast, zegt ze, wil ze graag dingen met hem samendoen. Er moeten toch activiteiten zijn die ze allebei leuk vinden.

‘Vast wel,’ zeg ik, ‘maar ook als Max het minder leuk vindt, wil hij zich volgens mij best laten verleiden om het voor jou te doen.’ Lichtjes aarzelend is Max dit met me eens, waarna hij eraan toevoegt: ‘Maar dan moet Sandra wel leren dat ze het van harte kan ontvangen als ik iets voor haar doe.’

Annette HeffelsAnnette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind.

 

 

 

Artikelen van Margriet ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

Ook interessant