Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Mijn moeder staat achter mijn ex-man’

relatietherapie-mijn-moeder-staat-achter-mijn-ex-man.jpg

Katja (29), moeder van twee jongens (6 en 4) is woest op haar moeder Anne (58). Zij zou te veel partij kiezen voor Katja’s ex-man Bram (34).

Uit de praktijk van psycholoog en relatietherapeut Annette Heffels

Geen contact

“Ik heb tegen mijn moeder gezegd dat ik voorlopig geen contact met haar wil”, zegt Katja. “En dat ze de kinderen ook niet te zien krijgt. Juist in een periode dat ik haar nodig heb, laat ze me weer eens in de steek. Ze is er nooit voor me geweest. Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik zes was. Daarna waren er mannen die ineens bij ons woonden en dan weer weg waren. Was zij daarna helemaal overstuur. Dus waar slaat het op dat ze mij nu laat vallen, omdat ik ben weggegaan bij Bram? Volgens haar had ik aan de kinderen moeten denken. Hoor wie het zegt. Ze is volledig achter Bram gaan staan. Hij wil niet dat ik bij hem wegga en dus vindt ze dat ik het nog eens moet proberen, want het is natuurlijk allemaal mijn schuld. Ik ben verliefd geworden op een ander, ik heb Bram verdriet gedaan en ik ben een slechte moeder, omdat ik geen rekening houd met mijn kinderen. Terwijl ze geen idee heeft.”

“Ze luistert niet als ik haar probeer uit te leggen hoe ik me voel. Ik ben al lange tijd niet gelukkig in de relatie met Bram. Hij is geen slecht mens, maar hij heeft zo weinig interesses, heeft nooit ergens echt een mening over. Ik moet altijd het initiatief nemen als we iets in huis willen veranderen, iets nieuws moeten aanschaffen of moeten beslissen waar we naartoe gaan op vakantie. Hij vindt alles goed. Lekker makkelijk. Mijn moeder vindt dat ik dankbaar moet zijn omdat hij het mij in alles naar de zin wil maken. Ze ziet niet dat ik dus ook voor alles verantwoordelijk ben. Hij zal nooit uit zichzelf iets beslissen of bedenken. Ik moet hem alles vragen. ‘Het maakt mij niet uit, zeg jij het maar.’ Als ik dat hoor, kan ik hem wel slaan.”

‘Ik wil zo niet oud worden’

“Ik wil iemand naast me met wie ik kan praten, plannen kan maken, op wie ik kan steunen als ik het niet weet. Bram is zo saai. Het gaat al sinds de geboorte van Tim nergens meer over tussen ons. We hebben beiden ons werk. Daarnaast zorgen we voor de kinderen en als die in bed liggen, zet hij de tv aan en gaan we naar bed. In het begin, toen ik merkte dat we steeds minder samen deden en samen praatten, heb ik echt geprobeerd om het daarover te hebben. Dan zei hij: ‘Waar zou je dan over willen praten?’
Hij is tevreden met het leven dat we hadden, maar ik wil zo niet oud worden. Dat ik iemand ben tegengekomen met wie ik wel kan praten heeft niet geholpen, maar het is er niet de oorzaak van dat wij elkaar kwijtraakten. Ook al denkt mijn moeder dat.”

Moeizame relatie

Katja’s moeder Anne reageert: “Ik ben blij dat Katja het goed vond dat ik een keer mee zou komen naar u. Ik heb eerder overwogen om u te bellen. Ik had de indruk dat ze u niet alles vertelde en dat het goed zou zijn als u wat meer achtergrondinformatie zou krijgen. Katja vond dat nooit goed, dus heb ik dat ook niet gedaan. Wij hebben altijd al een moeizame relatie gehad. Ik ben vaak bang dingen tegen haar te zeggen, omdat ze woedend kan reageren. Of ze loopt weg en zegt dat ze de kinderen bij me weg zal houden. Dus houd ik meestal mijn mond. Ik vind dat moeilijk. Het is echt niet zo dat ik haar niet begrijp of nooit achter haar sta, maar ik heb natuurlijk wel een mening en ik zou willen dat ze me de gelegenheid gaf die met haar te delen. Misschien helpt haar dat.”

“Ze hoeft niet te doen wat ik zeg, het is haar leven, maar ze kan er wel over nadenken. Ik denk namelijk dat ze de grootste fout van haar leven gaat maken door bij Bram weg te gaan. Zij vindt dat ik geen recht van spreken heb, omdat ik zelf jong ben gescheiden. Maar het is juist daarom. Ik weet hoe moeilijk het is om een alleenstaande moeder te zijn. En een nieuwe man wordt nooit echt de vader van je kinderen. Het is niet zo dat ik Katja de schuld geef van de problemen in haar relatie met Bram. Ik heb Bram gezegd dat hij meer aandacht aan haar moet geven en haar moet laten voelen hoe belangrijk ze voor hem is. Ze zijn nog zo jong. Ze moeten niet alleen maar papa en mama zijn van de jongetjes, ze moeten ook samen leuke dingen doen. Bram wil dat nu wel, maar Katja geeft hem de kans niet, omdat ze volledig in de ban is van haar nieuwe liefde. Die is totaal anders dan Bram. Hij onderneemt veel met haar, weekendjes weg, uit eten.”

Achteraf schuldig

“Ik snap dat dat leuk is, maar het is niet het leven. Ik zie Bram vaak, omdat ik twee dagen per week op de kinderen pas. En omdat ik zie hoe kapot Bram ervan is, praat ik veel met hem en probeer hem te helpen door voor hem te koken. In de weekends, als hij de kinderen heeft, nodig ik hem geregeld uit. Katja ziet dat als partij kiezen, maar ik doe het alleen om te helpen en voor de kinderen. Juist omdat ik zelf heb gezien wat het voor een kind betekent als zijn ouders uit elkaar gaan en als ze het verdriet van hun ouders voelen. Ik heb me daar achteraf zo schuldig over gevoeld, dat ik Katja niet de aandacht heb kunnen geven die ze nodig had. Dat de geschiedenis zich nu herhaalt, vind ik verschrikkelijk.”

Stemmingsproblemen

Ik heb Katja al enige tijd in therapie, in verband met stemmingsproblemen en woede-uitbarstingen tegenover Bram en soms ook tegenover haar kinderen, waarover ze zich schuldig voelt, maar die ze moeilijk kan controleren. Toen de therapie startte, was er al sprake van een relatie met een nieuwe man. Bram wist daarvan en ze had al besloten om bij hem weg te gaan. Aanvankelijk woonde ze, op de dagen dat ze niet de zorg voor de kinderen had, bij haar moeder, en na een aantal maanden trok ze in bij haar nieuwe vriend.

Omdat Anne, die alleenstaand is, nauw betrokken was bij het gezin van haar enige dochter en omdat de gesprekken van Katja met mij vaak gingen over haar moeder, heb ik voorgesteld Anne uit te nodigen. Onder de boosheid van Katja, over het gebrek aan steun door Anne, voelde ik namelijk haar behoefte om geaccepteerd te worden door haar moeder en om zich gehoord te voelen door haar.

Geven en ontvangen

Katja heeft van jongs af aan gedacht dat haar moeder niet blij was met haar. Ze wilde als kind dat mama gelukkig was, maar dat was Anne meestal niet. De verklaring van kleine Katja was dat zij geen goed kind was, want waarom deed mama anders soms zo boos tegen haar en moest ze zo vaak huilen? Katja’s boosheid is een laagje waaronder verdriet verborgen zit. Woede is namelijk minder pijnlijk dan verdriet en angst. In de relatie met Bram heeft Katja opnieuw het gevoel dat ze niet echt belangrijk is voor hem en dat hij haar niet echt ziet. De nieuwe man in haar leven lijkt haar dat gevoel wel te geven, maar als je verliefd bent, is het makkelijker om te geven en te ontvangen.

Anne en Katja willen vooral aan de ander duidelijk maken wat ze voelen en vinden, vanuit hun behoefte aan verbinding met elkaar. Ze vergeten daarbij om echt te luisteren en te proberen zich in de ander te verplaatsen. Behoedzaam probeer ik hen over te halen dat in de gesprekken bij mij wel te doen. Door steeds weer te benoemen dat ze elkaar nodig hebben en dat de misverstanden ontstaan omdat ze zo graag en zo onhandig proberen elkaar te bereiken, lukt dat langzamerhand. Als Katja uitvalt tegen haar moeder mag ik zeggen dat ze zich heeft verschanst achter een beschermende muur die ze heeft opgeworpen omdat het zo’n pijn doet als haar moeder haar bekritiseert als vrouw en moeder. Als Anne zegt dat ze zo te doen heeft met Bram, mag ik dat herformuleren als: juist omdat je zo veel van Katja houdt, heb je de neiging dingen voor haar te beslissen en haar te beschermen, maar ze heeft je vertrouwen nodig dat ze hier zelf uitkomt.

Soms ben je als therapeut vooral de vertaler van gevoelens die anders verborgen blijven. Tussen Katja en Anne wordt het beter. Tussen Katja en Bram helaas niet meer.

De namen in deze tekst zijn vanwege 
privacyredenen gefingeerd.

Tekst | Annette Heffels
Beeld | iStock

Annette Heffels

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind.

Artikelen van Margriet ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Ook interessant