Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Ik vind seks en een orgasme soms een heel gedoe’

relatietherapie.jpg

Katja is 48 jaar en  moeder van Joshua (17) en Boris (14) jaar. Ze is gescheiden van de vader van haar kinderen en woont inmiddels acht jaar samen met Stefan (54), vader van Lisa (17) en Karen (15), kinderen uit zijn vorige huwelijk.

Het verhaal van Katja

‘Stefan en ik houden heel veel van elkaar’, zegt Katja, ‘en ik wil er alles aan doen om onze relatie goed te houden. Ik weet ook dat onze problemen aan mij liggen. Ik heb totaal geen behoefte aan seks en Stefan is daar terecht verdrietig en gefrustreerd over. Hij probeert het te begrijpen en vraagt ook altijd aan mij, wat ik fijn zou vinden, of wat belemmeringen zijn voor mij om te kunnen genieten van seks, maar ik heb daar gewoon geen antwoord op.’

‘O nee, ik wil niet’

‘Stefan is een man die tijdens het vrijen vooral wil dat ik het fijn heb en hij wil daar alles aan doen. Je hoort vaak dat mannen nauwelijks aandacht hebben voor hun partner en dan ineens uit het niets verwachten dat iemand zin heeft om te vrijen. Stefan probeert juist om dan overdag al lief voor me te zijn en te zorgen dat er een fijne sfeer is tussen ons. Maar ik merk dat ik al meteen bevries, als ik dat merk en denk: o nee, ik wil niet.’

‘Ik zie aan Stefan dat hem dat kwetst en ik voel me daar schuldig over want ik wil hem geen pijn doen. Ik weet niet of het iets hormonaals is. Misschien ben ik in de overgang, hoewel ik daar nog niet echt iets van merk. Misschien zit ik ook wel zo in elkaar dat ik gewoon weinig behoefte heb aan seks. Maar dat klopt ook weer niet echt, want in de periode dat wij net bij elkaar waren vond ik het wel fijn. Maar ja, dan ben je verliefd.’

Minder zin

‘In de relatie met mijn ex-man was seks ook altijd een probleem. Mijn ex-man verweet me dat ik frigide was en dat ik alleen seks wilde om zwanger te worden. Eerlijk gezegd was dat ook zo. Ik vond het vreselijk met hem en we hadden ook verder een slechte relatie. Bij Stefan voelde ik, eigenlijk voor het eerst van mijn leven, hoe fijn het kon zijn. Ik was zo opgelucht dat ik kennelijk toch normaal was. Ik weet niet waarom ik er de laatste jaren steeds minder zin in kreeg. Niet omdat Stefan iets verkeerd doet of omdat ik hem niet meer aantrekkelijk vind. Dat denkt hij, maar dat is het niet.’

‘Wat hij ook niet begrijpt is dat mijn lichaam wel reageert als we vrijen. Het doet nooit pijn of zo en ik krijg met enige moeite ook wel een orgasme, maar dat zorgt er niet voor dat ik het vaker wil. Ik vind het soms een heel gedoe. Stefan blijft proberen om mij dat te geven. Ik merk dat ik dan vaak denk: ’Schiet alsjeblieft een beetje op.’ Ik heb wel geprobeerd om net te doen alsof, maar daar ben ik ook al niet goed in en ik heb Stefan moeten beloven dat ik dat nooit zou doen. Dus nu gebeurt er helemaal niks meer, maar ik voel dat Stefan daar onder lijdt.’

Het verhaal van Stefan

‘Wat ik niet begrijp is dat ze zo veranderd is. We hebben het de eerste jaren van onze relatie heel goed gehad, in ieder opzicht, ook seksueel. Ik denk dat het na een jaar of twee veranderd is. Er waren toen problemen met de oudste zoon van Katja die heftig puberde en ze had het ontzettend druk op haar werk. Ik denk dat ze in die periode tegen een burn-out aanzat.’

‘Ik nam aan dat dat de verklaring was en dat het vanzelf wel weer zou terug zou komen. Maar dat is nooit gebeurd. Ze zei in die periode vaak dat ze teveel aan haar hoofd had, maar het lijkt alsof dat nog steeds zo is. Alsof ze in haar hoofd geen ruimte kan maken voor ons en voor zichzelf. Ze is altijd bezig met wat er nog moet, altijd druk.’

‘Ik voelde me afgewezen’

‘Natuurlijk heb ik haar gevraagd om met me te delen waar ze over inzit en heb ik geprobeerd om haar te helpen. Ik ben ook bij mezelf nagegaan of er dingen waren die ik anders moest doen, maar ik krijg daar nooit antwoord op. Ze zegt dan dat het niet aan mij ligt, dat ze van me houdt en dat ze ook niet kan zeggen wat ze anders zou willen als wij met elkaar vrijen.’

‘Het is waar dat ik het inmiddels zat ben om telkens het gevoel te krijgen dat ik me aan haar opdring en te merken dat ze me dan op een subtiele manier ontwijkt. Ik voel me dan afgewezen en dat is pijnlijk. Dus heb ik tegen haar gezegd dat ik geen initiatief meer zal nemen, ook niet om in de sfeer te komen door ’s avonds kaarsen aan te steken en een glas wijn in te schenken of een lekker bad voor haar aan te zetten. Ze voelt zich dan geforceerd en dat wil ik niet. Ik hoopte dat er vervolgens iets van haar uit zou gaan, maar dat is niet zo.’

Gemis van intimiteit

‘Het is nu meer dan een jaar geleden dat wij seks met elkaar hebben gehad. Voor Katja zelf is dit prima zo. Maar ik weet niet of ik op deze manier, als broer en zus, verder wil. Ik mis de intimiteit tussen ons en ik weet dat ik daardoor vaak ook afstandelijker of meer in mezelf gekeerd ben. Katja heeft gezegd dat ze het best voor mij af en toe wil doen, maar ik vind dat niet prettig. Ik wil voelen dat ze mij ook wil en niet dat ze het alleen maar doet omdat ik zo nodig moet.’

De therapie

‘Stefan en Katja denken terecht dat de belemmeringen meer in Katja’s hoofd zitten dan in haar lichaam. Als Katja zich ertoe zet om te vrijen met Stefan reageert haar lichaam, maar ze ervaart het niet als opwindend of prettig. Haar motief om te vrijen is schuldgevoel: niet per se een gedachte waar je opgewonden van wordt. Datzelfde geldt voor de gedachten die ze heeft tijdens het vrijen. Bijvoorbeeld: ’Voel ik al wat?’ ‘Ik moet iets voelen, want anders is het niet leuk voor Stefan en is hij de komende dagen weer in de put.’ ‘Ik wou dat hij een beetje opschoot want ik ben zo moe.’’

‘Iedereen die wel eens geprobeerd heeft om zichzelf tot een gevoel te dwingen weet dat dit niet gaat. Hoewel Stefan denkt dat hij alle ruimte geeft en oprecht niet dwingend wil zijn, vraagt hij wel van Katja dat ze spontaan naar hem verlangt en als haar dat niet lukt is hij boos, of liever teleurgesteld. Seks als cadeautje van Katja aan hem accepteert hij niet en vindt hij eigenlijk nog teleurstelleder omdat het duidelijk maakt dat hij wel naar haar verlangt, maar dat zij hem alleen gedoogd.’

‘Stefan heeft geprobeerd om de verschillen in verlangen tussen hen weg te nemen door meer toenadering te zoeken. Hij wilde voelen dat ze van hem hield en wilde de verbondenheid tussen hen weer ervaren. Haar terughoudendheid en gebrek aan enthousiasme versterkten zijn onzekerheid en maakte dat hij nog meer ging aandringen op intimiteit, niet openlijk dwingend, maar voor Katja was het duidelijk genoeg dat ze hem teleurstelde. Ze probeerde om Stefan tegemoet te komen, maar vrijen, als dat niet echt vanuit haar verlangen naar hem voortkwam, wilde Stefan niet.’

‘Het kwam erop neer dat Stefan en Katja elkaar gevangen hielden in een patroon dat voor hen beiden zo pijnlijk was, dat ze zich steeds meer terugtrokken van elkaar en zich eenzamer voelden.

‘De therapie bestond uit een aantal interventies. Eerst werd gekeken naar de verschillende ideeën over seks die belemmerend werkten: Bijvoorbeeld dat je allebei van tevoren spontaan zin moet hebben en dat seks omdat je de ander dat plezier wil doen waardeloos is. Soms moeten, vooral vrouwen, zichzelf de gelegenheid geven om verlangen en opwinding te gaan voelen tijdens het vrijen.’

‘Daarnaast stelde ik Katja voor om haar hoofd eens zo af en toe met vullen met andere gedachten en fantasieën dan haar ‘to do lijst’. Ze ervoer wel af en toe verlangen bij het kijken naar een film of het lezen van een erotische scene in een boek. Ik vroeg haar om, daardoor geïnspireerd, een fantasie van haar ideale vrijpartij te maken met haar ideale minnaar.’

‘Tenslotte vroeg ik Katja en Stefan om elkaar opnieuw overdag te ‘versieren’ met complimenten en aanrakingen, zodat ze weer intimiteit konden ervaren, zonder ‘verplichte’ gemeenschap daarna.’

‘Als laatste stap gaf ik hun ‘sensate focusing’ oefeningen. Dat zijn streeloefeningen die erop gericht zijn te voelen wat je op je huid en in je lichaam ervaart zonder de verplichting dat je opgewonden moet worden. Het verschil in verlangen bleef, maar daar bleek mee te leven.’

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 2019-15. Je kunt deze editie nabestellen via magazine.nl.

Tekst | Annette Heffels

Beeld | Unsplash

Ook interessant