Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Mijn dochters zijn veel zelfstandiger dan die van haar’

relatietherapie.jpg

In deze Relatietherapie het verhaal van Heleen (48), moeder van Demi (14) en Nina (11). Heleen is gescheiden van de vader van haar dochters. Ze heeft nu een relatie met Koen (50), vader van Noor (15) en Isis (13), dochters uit zijn vorige huwelijk.

Uit de praktijk van psycholoog en relatietherapeut Annette Heffels

“Koen en ik hebben het goed samen”, zegt Heleen. “In bijna alle opzichten. We zijn echt gelukkig met elkaar. We hebben beiden veel meegemaakt, hebben een nare scheiding achter de rug en het voelt als een cadeau dat we elkaar hebben gevonden. Koen is lief en zorgzaam, we kunnen goed met elkaar praten en het is met hem volledig gelijkwaardig. We hebben beiden ons werk en daarnaast doen we thuis alles wat er moet gebeuren op een heel vanzelfsprekende manier samen.”

Opvoeding van de dochters

“Er is eigenlijk maar één punt waarop we het echt oneens zijn en waar we niet uitkomen. Dat is de opvoeding van onze dochters. Wij zijn daar totaal verschillend in. Dat wist ik al wel voordat we een samengesteld gezin gingen vormen, maar nu we in een huis wonen wordt het des te duidelijker en zorgt het echt voor problemen. We hebben beiden met onze ex-partners gezamenlijk de zorg voor de kinderen. Dat betekent dat mijn kinderen vier dagen bij ons zijn en drie dagen bij mijn ex-man en zijn vriendin. De kinderen van Koen zijn de ene week drie dagen bij ons en vier dagen bij zijn ex-vrouw en haar man. De andere week is dat omgekeerd. Dat betekent dat we drie of vier dagen vier pubers in huis hebben, maar ook dat we drie dagen per week samen zijn.”

“We hebben ons werk daar zo veel mogelijk op kunnen inrichten, dus als de kinderen er zijn, zijn wij er ook. Ik iets meer dan Koen, omdat hij meer werkt. Het klinkt allemaal ingewikkeld, maar de kinderen zijn aan deze regeling gewend en de relatie met onze exen is inmiddels goed, zodat er ook niet moeilijk over gedaan wordt als er afgeweken wordt van de regeling omdat de kinderen of wij dat willen.”

Andere regels

“Maar het probleem is dus dat Koen heel makkelijk is qua opvoeding, terwijl ik veel strikter ben. Hij vindt ongeveer alles goed wat de kinderen doen. Ik vind dat ze zich aan bepaalde regels moeten houden. Ik wil dat we gezamenlijk eten. Van mij moeten ze op tijd in bed liggen en hun telefoon dan beneden laten. Ik vind dat ze hun kamers moeten schoonhouden en hun spullen moeten opruimen. Koen vindt dat allemaal niet nodig. Hij zal zijn dochters er nooit op aanspreken als ze hun troep laten slingeren of als ze te laat huis komen of niet mee eten.”

“Noor heeft een vriendje, met wie ze in het weekend vaak samen is. Ze hangt dan uren met hem op haar kamer, wat ik niet prettig vind. Ook niet tegenover de andere drie. Het zijn allemaal pubers tenslotte, wat de een doet, zal de ander ook normaal gaan vinden. Bovendien: ze hebben toch structuur en regels nodig. Maar als ik de dochters van Koen aanspreek op hun gedrag krijg ik te horen dat papa het prima vindt. Dus met andere woorden: waar bemoei je je mee. Van mijn eigen dochters hoor ik steeds vaker dat het niet eerlijk is, omdat Noor en Isis veel meer mogen.”

Het verhaal van Koen

“Heleen is een perfectionist”, zegt Koen. “Je kunt bij ons op ieder willekeurig moment binnenkomen. Het huis ziet er altijd uit alsof het gefilmd moet worden voor een woonprogramma. Als je even iets laat liggen, ben je het kwijt. Dat wil zeggen dat je aan Heleen moet vragen waar ze het opgeborgen heeft. ‘Waar het hoort’, zegt ze dan, en inmiddels weet ik het dan wel te vinden. Ik heb me aangepast aan haar behoefte om alles in huis een vaste plek te geven. Ik zie daar inmiddels ook wel het voordeel van.”

Veel zelfstandigheid

“Maar voor mijn dochters is dit iets wat ze totaal niet gewend zijn. Ik denk dat wij, zeker in de ogen van Heleen, een soort huishouden van Jan Steen hadden, als ik alleen met hen was. Ik hechtte niet zo aan vaste tijden van thuiskomen, eten en gaan slapen. De kinderen waren bij mij veel zelfstandigheid gewend. Ik vertrouwde erop dat ze geen gekke dingen deden en dat vertrouwen maakten ze ook waar. Als ik wat later thuis was van mijn werk, maakten ze zelf wat te eten. Ze konden dan geld pakken uit de huishoudpot en zelf boodschappen doen. Dat was misschien iets vaker pizza dan verstandig is, maar Noor kookte ook vaak gezond.”

“Ik vond en vind het ook altijd prima als ze afspraken hadden met vrienden en niet thuis aten. Zolang ze goede cijfers halen op school, vind ik verder niet dat ik me met hun huiswerk hoef te bemoeien en als zij een puinhoop maken van hun kamer, moeten ze dat wat mij betreft zelf weten. Ik kom daar niet en als ze geen kleding meer schoon hebben, dan zorgen ze zelf wel dat hun spullen in de wasmand komen. Vroeger deden ze zelf hun was, maar Heleen vindt dat niet goed, omdat ze dan vaak een wasje draaien met alleen hun lievelingsspijkerbroek.”

Botsen

“Het feit dat ze nu te maken hebben met veel meer regels is voor mijn dochters lastig. Het maakt dat ze vaker botsen met Heleen en ook met mij, omdat ze me kwalijk nemen dat ik probeer om tussen Heleen en hen te bemiddelen. Ze vinden het ‘laf’ van mij dat ik niet meer sta voor mijn mening. Ik begrijp dat wel, maar ik heb ook begrip voor het standpunt van Heleen. Zij vindt het ten opzichte van haar kinderen moeilijk als er verschillende regels gelden. Maar ik ben van mening dat zij wat soepeler zou moeten worden. Ik verwacht dat haar kinderen, ook zonder het voorbeeld van mijn meiden, tegen haar strikte regime in opstand zouden zijn gekomen nu ze ouder worden.”

“Wat ik zie is dat mijn dochters veel zelfstandiger zijn dan die van haar. Ze hebben een duidelijke eigen mening en ik vind dat mooi. En ach, hoe erg is het als ze zich niet altijd aan afspraken houden en hun spullen laten slingeren? Het zijn pubers. Als ze weer weg zijn is dat zo opgeruimd. Ik ben bang dat met name Noortje straks besluit om volledig bij haar moeder te gaan wonen als we hier niet uit komen.”

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

De therapie

Van twee eenoudergezinnen een samengesteld gezin maken is ingewikkeld, zeker met pubers. Voor kinderen is het al behoorlijk ingewikkeld om na de scheiding van hun ouders tijd door te brengen in twee gezinnen en om vervolgens te wennen aan nieuwe partners van beide ouders. Het is een prestatie van Heleen en Koen en hun ex-partners dat ze erin geslaagd zijn om, na een pijnlijke scheiding, toch als co-ouders een goede band op te bouwen.

Heleen is vijf jaar alleen geweest met haar dochters na de scheiding. Koen heeft na zijn scheiding af en toe een kortdurende relatie gehad, maar heeft die vriendinnen nauwelijks in contact gebracht met zijn dochters. Hij wilde de tijd die hij met hen had ook zo veel mogelijk aan hen besteden, totdat hij Heleen leerde kennen en het met haar heel serieus werd. Voor alle vier de meisjes betekende dit een grote verandering, van een eenoudergezin naar een gezin met een (stief)vader en (stief)moeder.

Strikter opvoedbeleid

Tussen de meisjes onderling klikte het al snel. Ze vinden elkaar aardig en af en toe vervelend, net als in een gewoon gezin. Voor de kinderen van Koen was het wennen aan Heleen moeilijker. Ineens kregen ze te maken met een veel strikter opvoedbeleid, waarbij ze zich door hun vader in de steek gelaten voelen. De kinderen van Heleen vinden het wel stoer dat hun stiefzussen in opstand komen tegen hun eigen moeder en lijken daar soms een voorbeeld aan te nemen.  

In principe is het advies aan samengestelde gezinnen dat de biologische ouder verantwoordelijk is voor de opvoeding van zijn kinderen en dat de ander dat accepteert. In de puberteitsfase, waarin regels ter discussie worden gesteld, is dit soms niet helemaal mogelijk, zeker niet als de opvoedkundige opvattingen zo uit elkaar lopen als bij Heleen en Koen.

Niet corrigeren of tegenspreken

De eerste afspraak die ik met hen maak is dat ze de regels van de ander niet ter discussie stellen waar de kinderen bij zijn en dat ze elkaar op die momenten niet corrigeren of tegenspreken. Daarna kunnen ze samen bespreken welke regels ze belangrijk vinden en wat ze wat meer los kunnen laten. Naast het leren om je aan regels en discipline te houden (wat Heleen belangrijk vindt) is het in deze fase ook goed om kinderen autonomie toe te staan (wat Koen belangrijk vindt). Uiteraard moet je daarbij rekening houden met de zelfstandigheid die kinderen aankunnen. Heleen heeft te veel regels, ook over relatief onbelangrijke zaken. Koen is te makkelijk.

Met hen heb ik gesprekken om samen een paar basisregels vast te stellen. Daarnaast moeten ze, afgestemd op de eigen verantwoordelijkheid die hun kinderen aankunnen, hun eigen ruimte toestaan. Daarbij blijft gelden dat ze in principe de eigen kinderen aanspreken als dat nodig is, maar ook elkaar steunen als het gaat om regels die samen zijn afgesproken.      

Tekst | Anette Heffels
Beeld | iStock

Annette Heffels

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie.

Ook interessant