Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Christina’s familie ziet ons als de bank’

relatietherapie-christinas-familie-ziet-ons-als-de-bank.jpg

Christina (62) en Jaap (68) maken al jaren geld over naar Christina’s familie in Suriname. Nu Jaap met pensioen is, wil hij dat wat verminderen, maar daar wil zij niks van horen. Volgens Jaap ziet Christina’s familie ons juist als de bank.

Uit de praktijk van psycholoog en relatietherapeut Annette Heffels

“Mijn familie woont in Suriname”, vertelt Christina. “Mijn zusje en ik zijn naar Nederland gekomen om te studeren. Eerst vertrok ik op mijn achttiende uit Paramaribo en ruim een jaar later mijn zusje. Ik had wel wat familie hier die me in het begin opving, maar ik had toch veel heimwee. Ik was nooit eerder van huis geweest en miste mijn ouders. Die hadden het er natuurlijk ook moeilijk mee, maar ze vonden het belangrijk dat wij alle kansen kregen op een goede toekomst.”

Mijn familie in Suriname

Ik heb rechten gestudeerd en werk als jurist bij een groot bedrijf, mijn zus is de verpleging in gegaan. Natuurlijk hadden mijn ouders diep in hun hart gehoopt dat we na onze studie terug zouden komen, maar ze hebben nooit enige druk op ons uitgeoefend. Wij zijn beiden met Nederlandse mannen getrouwd en ze waren blij dat we hier een goede toekomst hadden. In Suriname werd dat steeds moeilijker. Natuurlijk heb ik mijn ouders altijd financieel ondersteund. Zij hadden het zwaar, vooral toen mijn vader zijn baan verloor. Jaap vond het altijd goed dat ik geld stuurde naar mijn ouders, maar hij had er wel vaak problemen mee dat een deel van dat geld ook naar mijn tante ging en naar andere familieleden, die het nodig hadden. Ik heb dat nooit erg gevonden.”

Jarenlang gespaard

“Wij hebben het goed, onze kinderen zijn op hun plek en mijn familie heeft heel weinig. Bovendien ben ik van mening dat mijn ouders geen verantwoording hoeven af te leggen over hoe ze het geld besteden. Bij ons is het gewoon dat je je familie helpt als je het zelf goed hebt. In zekere zin rekenen de mensen daar ook op, zeker als ze hun kinderen de kans hebben gegeven op een studie en daardoor op een goede baan. Jaap doet daar nu moeilijk over. Hij is inmiddels gepensioneerd, dus ons inkomen is minder geworden.”

“Omdat hij een tijd als zelfstandige heeft gewerkt, is zijn pensioen niet zo hoog, maar we hebben in de jaren dat hij goed verdiende wel gespaard. Daardoor hebben we onze zoons kunnen helpen toen die een huis wilden kopen. Voor jonge mensen is dat tegenwoordig nauwelijks mogelijk zonder steun van hun ouders. We wilden dat beiden, maar daardoor zijn onze reserves flink afgenomen.”

Financiële problemen

“Jaap maakt zich nu zorgen dat we straks, als ik ook stop met werken, in de problemen komen. Ik vraag me dan af: welke problemen? Want volgens mij kunnen we met veel minder toe, zeker nu onze zoons op hun plek zijn. Maar hij vindt dat we dan maandelijks niet meer dat volle bedrag aan mijn ouders kunnen overmaken. Hij vond dat ik dat met hen moest bespreken en toen ik zei dat ik dat niet wilde, zeker niet nu ik nog werk, heeft hij achter mijn rug om hun zelf een mail gestuurd. Ik neem hem dat heel kwalijk, omdat hij mijn ouders daardoor het gevoel heeft gegeven dat wij in de financiële problemen zitten door hen.”

‘Mijn schoonfamilie ziet ons als bank’

“Ik vind Christina wat dit betreft volstrekt onredelijk,” zegt Jaap. “Ik heb er al die jaren nooit bezwaar tegen gemaakt dat wij mijn schoonouders financieel ondersteunden. Sterker nog: we hebben een gezamenlijke rekening en ik doe de administratie dus ik maakte keurig elke maand dat bedrag over. We hebben het zelfs verschillende keren verhoogd, omdat de omstandigheden in Suriname slechter werden. Maar wat mij inderdaad te ver gaat, is dat mijn schoonouders en ook de zussen van mijn schoonmoeder ons min of meer zien als de bank.”

“Ze denken dat wij stinkend rijk zijn en vinden het heel gewoon om een extra beroep op ons te doen als de ijskast van die zus stuk is, of als er een kindje geboren wordt in de familie. De vraag komt dan of Christina peettante wil worden en daar hoort dan vanzelfsprekend een flink bedrag bij. Het feit dat ik dat, ook toen ik nog wel genoeg verdiende, niet goed vond werd door Christina genegeerd. Ze maakte dan het geld zelf over. Zij verwijt mij nu dat ik mijn schoonouders achter haar rug om heb laten weten dat we de steun aan hen wat moeten afbouwen, maar zij bleef voortdurend extra geld sturen.”

Lees ook:
Relatietherapie: ‘Hij neemt het mij kwalijk dat ik hem heb laten geloven dat we dezelfde droom hadden’

Vanzelfsprekendheid

“Los van het feit dat onze financiële situatie verandert, vind ik het ook niet goed dat onze bijdrage zo vanzelfsprekend wordt gevonden door haar familie. Ik vind dat we hen veel te afhankelijk hebben gemaakt van ons. Zij zien ons mooie huis en gaan ervan uit dat wij dat te danken hebben aan mijn schoonouders die hun dochters hebben laten studeren in Nederland, overigens met een beurs, maar natuurlijk hebben zij daar ook dingen voor opgeofferd. Daardoor hebben wij het goed en is het logisch in hun ogen dat Christina nu voor hen zorgt. Haar zus heeft het minder ruim financieel, maar die reist ook regelmatig beladen met cadeaus naar Suriname.”

‘Alsof ze zich schuldig voelen dat ze het beter hebben’

“Het is alsof zij en Christina zich schuldig voelen dat ze het beter hebben dan hun ouders en dat ze hun hele leven die schuld moeten afbetalen. Terwijl ik denk dat het vanzelfsprekend is dat je als ouders er alles aan doet om te zorgen dat je kinderen het goed hebben. Liefst beter dan jij. Wij verwachten van onze kinderen toch ook niet dat ze ons straks gaan onderhouden omdat wij hun geholpen hebben om een huis te kopen. Nogmaals: ik wil mijn schoonouders best blijven helpen, maar ik wil ook dat wij, nu we ouder worden, een goed leven kunnen blijven leiden, zonder zorgen om geld. Ik wil dat we kunnen reizen en dat we onze eigen kinderen en kleinkinderen kunnen helpen als dat nodig zou zijn. Maar met Christina valt daar niet over te praten.”

De relatietherapie

Relatietherapeute Annette Heffels: “In relatietherapie gaat het vaak over verschillen tussen mensen die onoverbrugbaar lijken, bijvoorbeeld omdat ze beiden in het gezin waarin ze zijn opgevoed een ander ‘normaal’ hebben geleerd. Voor de een is het ‘normaal’ om je spullen altijd netjes op te ruimen, de ander ziet de rommel niet of vindt het juist gezellig om niet in zo’n steriel huis te leven. Als je met elkaar leeft moet je een oplossing zoeken voor die verschillen. Zo’n compromis is alleen mogelijk als je beiden het gevoel hebt dat je iets gekregen hebt waardoor je ook iets kunt toegeven. Lukt dat niet, dan ontstaan rondom deze verschillen patronen die soms moeilijk te doorbreken zijn. Er worden heftige emoties opgeroepen rond schijnbaar onbenullige zaken.”

“Dat komt omdat het niet meer gaat over het opruimen van zijn troep, maar over het feit dat je je niet gehoord voelt en denkt dat hij geen rekening wil houden met jou. Terwijl hij het gevoel heeft dat hij het toch nooit goed kan doen in jouw ogen en dus niet goed genoeg is. Wanneer die verschillen bovendien wortelen in verschillende culturen wordt het nog moeilijker. Voor Christina is het ondenkbaar dat zij zou weigeren haar familie te steunen terwijl zij het goed heeft. Zij weet dat haar ouders erop aangekeken worden als zij zou weigeren een nichtje te steunen die een dure doktersrekening moet betalen. Voor Jaap is het pijnlijk dat zij haar familie belangrijker lijkt te vinden dan hem en dat zij zijn zorgen over hun financiële situatie wegwuift.”

Onrechtvaardig

“Hij ervaart het als kwetsend dat ze hem egoïstisch en gierig noemt terwijl hij altijd haar familie heeft gesteund, ook toen dat vooral van zijn inkomen ging, omdat Christina minder werkte toen hun kinderen jong waren. Meestal lukt het om tot een oplossing te komen wanneer ik met paren deze onderliggende gevoelens boven tafel krijg. Ze begrijpen dan beter waarom de ander zo heftig reageert. In dit geval lukt dat niet. Christina besluit om meer te gaan werken, en om haar salaris niet op de gezamenlijke rekening te laten storten zoals ze gewoon waren, maar ze opent een eigen rekening. Daardoor heeft ze het gevoel dat ze geen verantwoording hoeft af te leggen aan Jaap.”

“Voor Jaap is dit onrechtvaardig. Hij heeft altijd het gevoel gehad, dat hun geld van hen allebei was, onafhankelijk van wie het verdiende. Omdat zijn inkomen nu aanzienlijk minder is dan dat van Christina, heeft hij het gevoel dat ze hem daardoor minder waardeert en duidelijk wil maken dat het ‘haar geld’ is. Ik vind dit geen mooie oplossing en het is zeker geen gezamenlijk compromis. Ik denk dat Christina zich zo hard opstelt, omdat ze gevangen zit tussen enerzijds het schuldgevoel omdat ze het beter heeft dan haar ouders en anderzijds de eisen van Jaap. Ze is bang dat ze het onderspit zal delven als ze de discussie met Jaap zou aangaan. Door zich zo hard op te stellen, maakt ze zich ongevoelig voor zijn visie en emoties. Jaap kan niet anders dan machteloos protesteren. Christina heeft ‘gewonnen’ maar in de relatie hebben ze elkaar voor een stukje verloren.”

Annette Heffels

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie. 

Tekst | Annette Heffels
Beeld | Getty Images

Ook interessant