Relatietherapie: ‘Haar drankgebruik maakt ons gezin kapot’

Deel dit artikel:

Pinterest

Voor Bart (62) is de maat vol. Als Josine (56) haar drankprobleem niet aanpakt, ziet hij geen toekomst meer voor hen samen. “Het drankgebruik van Josine maakt ons gezin kapot. Maar ze ziet zelf niet in dat ze hulp nodig heeft, ze vindt dat ik overdrijf.”

Uit de praktijk van Annette Heffels

Gedwongen

“Ik heb gebeld om een afspraak te maken”, zegt Bart. “Omdat het zo niet verder kan. Josine zal zeggen dat ik haar gedwongen heb en dat is ook zo. Zij ziet namelijk zelf niet in dat ze hulp nodig heeft, ze vindt dat ik overdrijf. Het feit dat de kinderen, vooral Sara haar verschillende keren hebben aangesproken op haar drankgebruik en vooral haar gedrag als ze gedronken heeft, gaf voor mij de doorslag.

Ik heb gezegd: ‘Jij gaat je aanmelden voor behandeling en ik ga mee om uit te leggen wat er aan de hand is, want jij bagatelliseert het. Als er niets verandert, dan ga ik bij je weg.

Uit de hand gelopen

Het is niet wat ik wil, want we hebben het ook goed gehad, maar tegenwoordig komt het te vaak voor dat het echt uit de hand loopt. De laatste keer toen we de verjaardag van Sara vierden. We waren uit eten met haar vriend en zijn ouders. Josine is dan gespannen, dus drinkt te veel en dan ontstaat er om niks ruzie. Ze stootte haar glas wijn om, wilde meteen een nieuw glas inschenken en toen ik zei dat ze dat beter niet kon doen, viel ze uit.

Eerst tegen mij, toen tegen Sara, die haar vroeg om rustig te doen en uiteindelijk is ze boos het restaurant uitgelopen. Gelukkig had ik de autosleutels, die eiste ze aanvankelijk op, maar toen ik die niet gaf is ze gaan lopen. Ik ben achter haar aan gegaan en heb haar ergens halverwege op weg naar huis opgepikt.

Black-outs

De dag daarna heeft ze natuurlijk spijt. Voor zover ze het zich herinnert, want vaak is ze dan hele stukken kwijt. Ze heeft de ouders van Jochem, de vriend van Sara, gebeld om haar excuses te maken en ze heeft met Sara gepraat. Dat wil zeggen: ze heeft het geprobeerd, maar Sara was zo overstuur door die hele toestand dat ze haar moeder voorlopig niet wil zien. Ruben had al eerder afstand genomen.

Gebroken gezin

Het drankgebruik van Josine maakt ons gezin kapot. Sara en Ruben hebben allebei gezegd dat ze het zouden begrijpen als ik bij hun moeder weg zou gaan. Dat zou Josine toch moeten motiveren om te stoppen, maar ze ziet het niet, of ze kan het niet. Ze neemt zich na zo’n toestand wel voor dat ze gaat minderen, maar dat werkt bij haar niet.

Als we met zijn tweeën thuis zijn lukt het nog wel om het bij een paar glazen te houden. Dat denk ik tenminste, want ik ben er natuurlijk overdag niet bij. Maar als we op een feest zijn, of er zijn mensen op bezoek, of ze is ergens gespannen over, dan gaat het geheid mis.”

‘Bang dat ik niks interessants te melden heb’

“Dat het met Sara en haar schoonouders zo gelopen is, daar heb ik heel veel spijt van”, reageert Josine. “Ik heb dat ook met haar schoonmoeder besproken, dat ik gespannen was, omdat je dan toch een goede indruk wilt maken. Ik ben best onzeker over mezelf, altijd geweest. Vroeger was het nog veel erger, toen durfde ik nauwelijks mijn mond open te doen als ik iemand niet heel goed kende. Als ik wat gedronken heb voel ik me losser en durf ik meer.

De moeder van Jochem is jurist en heeft een drukke baan, dus dan voel ik me al meteen de mindere en ben ik bang dat ik niks interessants heb te melden.

Hele weg naar huis gehuild

Het gesprek aan tafel ging ook over dingen waar ik geen verstand van had, ik weet niet precies meer wat, en toen stootte ik van de zenuwen iets om en zei Bart op zo’n bepaalde toon dat ik genoeg gedronken had en schonk hij water voor me in. Daardoor vestigde hij extra de aandacht op mij en zette hij mij voor schut bij die mensen. Dus toen ben ik inderdaad weggevlucht.

Het was duidelijk dat niemand prijs stelde op mijn gezelschap. Vooral toen Sara ook nog in het openbaar haar vader gelijk gaf, was het voor mij klaar. Ik heb de hele weg naar huis gehuild. Ik voelde me zo eenzaam, alsof ik daar totaal niet thuishoorde. Bart en de kinderen hebben gestudeerd, de ouders van Jochem ook en ik voelde me zo buitengesloten in hun gesprek.

Geen aandacht

Natuurlijk wil ik best beloven dat ik minder zal drinken. Ik doe dat trouwens al. Maar ik denk dat er wel een reden is dat ik vooral de laatste jaren, sinds de kinderen uit huis zijn, meer ben gaan drinken. Bart is iemand die leeft voor zijn werk en die weinig echte aandacht heeft voor mij. We praten wel, maar altijd over oppervlakkige dingen: over het werk of over de kinderen of dingen die geregeld moeten worden.

Het gaat nooit over ons. Ik weet niet wat er in hem omgaat, wat hij voelt, hoe hij over mij denkt. Niet zo best neem ik aan, want als we praten gaat het meestal over wat ik verkeerd gedaan heb.

Kille houding

Bart realiseert zich niet dat hij het alleen maar moeilijker maakt voor mij om te stoppen met drinken, door te dreigen bij me weg gaan, als ik niet verander. Wat ik nodig heb is zijn steun en niet die kille houding die hij nu heeft. Ik weet ook dat hij achter mijn rug om praat Sara en Ruben over mij en ik hoor nu, dat zij ook vinden dat hij beter bij me weg kan gaan. Maar ik kan het niet alleen.”

Eenzaam

Josine wil wel in therapie, maar dan samen Bart, om te praten over hun relatieproblemen. Ze voelt dat Bart zich steeds meer terugtrekt van haar en ze voelt zich in de relatie en in het gezin eenzaam.

Alcoholmisbruik is echter een contra-indicatie voor relatietherapie en eigenlijk voor elke vorm van therapie die gericht is op emoties. Eigenlijk geeft Josine dat zelf ook al aan. Ze drinkt als ze zich gespannen of ongelukkig voelt, want als ze gedronken heeft, durft ze meer.

Beperkte herinneringen

Door die ontremming loopt het mis in contact met anderen. Josine reageert dan veel te heftig. Achteraf herinnert ze zich maar beperkt wat er gebeurd is en neemt ze er ook niet echt de verantwoordelijkheid voor. Dat alles maakt therapie, waarbij je reflecteert op wat je voelt moeilijk.

Door de drank voel je minder wat je nodig hebt in relaties en kun je niet die behoeften vervullen zonder anderen te kort te doen. En dat is waar therapie over gaat.

Stoppen met drinken

Ik begrijp het gevoel van eenzaamheid van Josine en ik begrijp ook de afkeer en machteloosheid van Bart en de kinderen als ze scenes maakt en de controle over zichzelf verliest. Maar om daaraan te kunnen werken, moet ze eerst stoppen met drinken.

Josine denkt dat ze dat best kan, maar dat blijkt zelfoverschatting. Ze is ervan overtuigd dat een paar glazen wijn per dag best mag: ‘Dat doen toch zoveel mensen.’ Het probleem is echter dat zij niet kan stoppen na een paar glazen.

Alcoholprobleem

Als vrouwen zeven of meer glazen alcoholhoudende drank per week drinken, drinken ze te veel. Zeker wanneer met enige regelmaat voorkomt dat ze op een dag meer dan drie glazen drinken. Alles daarboven is nog veel slechter. Josine denkt dat haar alcoholgebruik na het incident op het etentje wel meevalt, maar als ik haar vraag het twee weken bij te houden, schrikt ze zelf ook.

Er gaat bijna geen dag voorbij dat ze niet twee of drie glazen wijn drinkt. En in gezelschap, bijvoorbeeld met vriendinnen op het terras, drinkt ze vaak vijf of zes glazen. Voor haar is dit registreren een eerste stap om in te zien dat ze echt een alcoholprobleem heeft.

Afkickkliniek

We bespreken wat de drank haar oplevert (meer ontspanning en durf) en wat het drinken haar kost: verlies van de liefde van haar gezin, merken dat vrienden afstand nemen, het gevoel van schaamte achteraf, het schade toebrengen aan haar gezondheid, verwaarlozen van dingen die ze eigenlijk zou willen en moeten doen.

Door deze opsomming van schadelijke gevolgen neemt haar motivatie om te stoppen met alcohol toe, maar onvoldoende. Ze stopt steeds een paar dagen en valt weer terug. Uiteindelijk neemt ze het moedige besluit om af te kicken via een vrijwillige opname in een kliniek. Daar wordt haar duidelijk gemaakt dat gematigd drinken voor haar geen optie is. Ze kan alleen het eerste glas weigeren.

Liefde voor haar gezin

Na ontslag uit de kliniek start de therapie waarbij haar man en kinderen betrokken worden. Voor Josine is dit een zwaar proces. Nu moet ze, zonder de bescherming van de drank, onder ogen moet zien hoe haar kinderen en Bart haar hebben ervaren de afgelopen periode. Maar ook hoe ze hen bijna was verloren.

Het betuigen van spijt hierover is oprecht en wordt, aanvankelijk aarzelend, aanvaard. Maar de liefde van en voor haar gezin blijkt uiteindelijk sterk genoeg.

Annette HeffelsAnnette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind.

 

Artikelen van Margriet ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

Cover M35Dit artikel verscheen eerder in Margriet 2019-35
Je kunt deze editie nabestellen via MAGAZINE.NL >