Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Mijn dochter vertelde dat haar vader met zijn hand in haar pyjamabroek ging’

relatietherapie-vader-dochter-misbruikt.jpg

Irene (55),Ruud (58) en hun gezin gaan door een crisis nu hun dochter Birgit (25) heeft verteld wat haar vader haar op haar twaalfde heeft aangedaan. “Volgens mijn dochter is Ruud verschillende keren naar haar kamer gekomen, heeft hij aan haar borsten gevoeld en is hij met zijn hand in haar pyjamabroek gegaan”

“Birgit is vanaf haar puberteit altijd moeilijk geweest”, vertelt Irene aan de relatietherapeut. “Ik begreep nooit waarom ze van een lief, aanhankelijk kind ineens veranderde in iemand die altijd dwars en boos was.”

Het is een fase

“Je troost jezelf dan door te denken dat het een fase is. Iedereen zegt dat ook tegen je: ‘Het is gewoon de puberteit.’ Maar voor mij voelde het niet als gewoon. Ik heb steeds gevoeld dat er iets met haar was en nu weet ik het. Birgit is op haar zeventiende het huis uit gegaan en hoewel ik dat jong vond, zag ik ook dat er geen andere oplossing was. Haar aanwezigheid zorgde voor voortdurende spanning in huis. Iedereen liep op zijn tenen. We hebben op haar vijftiende al hulp voor haar gezocht, maar daar wilde ze na een tijdje niet meer naartoe. Sinds ze zelfstandig woonde met haar vriend was er sporadisch contact.”

Seksueel misbruik

“Ruim een jaar geleden is ze zelf in therapie gegaan en gaan praten over iets uit haar jeugd waar ze heel erg mee heeft gezeten en nog mee steeds zit. Onlangs heeft ze ons geconfronteerd met het feit dat mijn man Ruud haar seksueel heeft misbruikt. Volgens haar is hij toen ze twaalf was verschillende keren ’s nachts naar haar slaapkamer gekomen, heeft hij aan aan haar borsten gevoeld en is hij met zijn hand in haar pyjamabroek gegaan. Zij hield zich slapend, heeft er niks van durven zeggen. Hij rook dan naar drank.”

Ongeloof

“Toen ik het hoorde was het alsof mijn wereld instortte. Ik kon het niet geloven, omdat het zó niet bij mijn beeld van Ruud paste. Hij ontkende het aanvankelijk. Zei dat hij waarschijnlijk wel naar haar kamer en die van Ruben was gegaan om ze nog een kus te geven en toe te dekken voordat hij ging slapen. Volgens hem had ze de rest van het verhaal misschien gedroomd of zich ingebeeld. Het was meer dan dertien jaar geleden, dus ze herinnerde zich waarschijnlijk iets waarover ze had gehoord en waarvan ze aannam dat ze dat had meegemaakt. Ze zei dat ze zich slapend hield, dus misschien sliep ze echt.

Birgit reageerde woest. Ze zei dat ze nog heel goed wist wat er was gebeurd, maar dat ze zich had geschaamd, omdat ze dacht dat het haar eigen schuld was. Ik wist in eerste instantie niet wat ik moest geloven. Ik heb haar gevraagd waar ik dan was en waarom ze het nooit tegen mij had gezegd. Dat was natuurlijk helemaal fout. Ze schreeuwde tegen mij: ‘Omdat je me toch nooit zou hebben geloofd en je gelooft me nog steeds niet. Daarna is ze vertrokken. Sindsdien weigert ze elk contact.”

‘Ik heb haar nooit écht misbruikt’

“Irene en ik hebben het na die onthulling van Birgit heel moeilijk gehad. En nog. We hebben er veel over gepraat. Irene herinnerde zich dat Birgit destijds ineens eiste dat ze een slot op haar kamerdeur zou krijgen. Dat bracht ze natuurlijk in verband hiermee en ze is blijven doorvragen wat ik dan deed in Birgits kamer. Ik had dat heel ver weg gestopt.

In die periode werkte ik keihard, er waren problemen op mijn werk en als ik thuiskwam, was Irene meestal al naar bed. Dan bleef ik nog wat tv-kijken en dronk een paar glazen whisky. Te veel. Ik denk dat ik toen te ver ben gegaan in het knuffelen en welterusten kussen van Birgit. Maar ik heb haar nooit echt misbruikt, ik heb geen seks met haar gehad, bedoel ik. Ik dacht dat ze sliep, dus dat ze er niks van merkte.”

Geen contact

“Ik besef nu dat het verkeerd was. Ik had dat niet moeten doen. Als ik had geweten dat dit zo’n impact op haar zou hebben, had ik het ook nooit gedaan. Dat ik te veel had gedronken is misschien een verklaring, maar zeker geen excuus. Ik zou het heel graag goed willen maken met mijn dochter, maar ze wil me niet zien. Irene heeft geprobeerd om een afspraak met haar te maken, maar Birgit weigert ook om haar te spreken. Ze wil geen contact meer met ons. In elk geval nu niet en ze weet niet wanneer en of ze dat ooit nog wel wil.”

‘Ik ben geen pedofiel’

“Ik heb geen idee of het ooit nog goed komt tussen Irene en mij. Of ze me kan vergeven. Haar beeld van mij is natuurlijk veranderd hierdoor. Ze heeft gezegd dat ze niet meer weet wie ik ben. Ze heeft me gevraagd of ik op jonge meisjes val en of ik ’s nachts, als ik zo laat naar bed ga, porno kijk. Dat is niet zo. Ik ben geen pedofiel en houd zielsveel van mijn dochter, ik zou haar nooit pijn willen doen. Ik was mezelf niet toen ik dat heb gedaan. Een verklaring heb ik er niet voor, ik weet niet wat me bezielde.”

Vier ongelukkige gezinsleden

“Irene zegt dat ze niet weet of ze met mij verder wil en kan. Ze heeft het gevoel dat ze moet kiezen tussen mij en haar dochter. Ze denkt dat Birgit misschien pas weer contact met haar wil als zij afstand neemt van mij. Dus als ze bij mij weggaat. Ik heb een fout gemaakt. Ik zou willen dat ik dat kon terugdraaien, maar moet het gevolg daarvan zijn dat ons hele gezin uit elkaar valt en dat vier mensen ongelukkig zijn? Birgit heeft het namelijk ook aan haar broer verteld. Hij weigert erover te praten, zegt dat hij er van ons niks over wil horen, maar zijn houding naar mij is ook veranderd.”

Ruud moet verantwoordelijkheid nemen

“De therapeute bij wie Birgit in therapie is, ken ik als een ervaren en bekwame collega”, vertelt Annette Heffels – de relatietherapeut van Irene en Ruud. “Met toestemming van de ouders bel ik haar en vraag of zij heil ziet in een gesprek met Birgit en haar ouders in onze aanwezigheid. Ze zegt dat het haar een goed idee lijkt in het kader van de verwerking van het misbruik door Birgit en dat ze het aan haar wil voorleggen. Zo’n gesprek zou alleen zin kunnen hebben als Ruud verantwoordelijkheid neemt voor wat hij heeft gedaan.

Ik zeg dat hij dat tot op zekere hoogte doet, maar dat hij ook de neiging heeft om zich te verschuilen achter overbelasting, drank en ‘normale’ liefde voor zijn dochter. Wel weet ik dat Irene, na de eerste schok, er nu van overtuigd is dat haar dochter echt is misbruikt en dat 
ze niet weet of ze haar man dit ooit kan vergeven. Mogelijk zal ze bij hem weggaan.”

Schaamte en schuldgevoel

“We besluiten dat het misschien nog wat vroeg is voor een gezamenlijk gesprek en dat blijkt ook uit de reactie van Birgit. Ze wil dit nu nog niet. Met Ruud en Irene bespreek ik hoe belangrijk het is dat Ruud de volledige schuld en verantwoordelijkheid op zich neemt voor wat er is gebeurd. Kinderen die zijn misbruikt, zeker als dat is gebeurd door iemand bij wie ze zich veilig zouden moeten voelen, gaan vaak gebukt onder schaamte en schuldgevoel. Ze denken dat zij iets hadden moeten doen om het misbruik te stoppen of te voorkomen. De therapeute van Birgit mag niets zeggen over haar patiënte, maar ik kan me heel goed voorstellen dat Birgit zich schuldig voelt omdat ze zich slapend hield en de aanraking van haar vader heeft ‘toegestaan’.”

Schuld ligt altijd bij de dader

“De reactie van haar moeder – ‘Waarom heb je me niks verteld?’ – heeft dat schuldgevoel mogelijk versterkt. Als kind ben je echter nooit schuldig aan misbruik, de schuld ligt altijd bij de dader. Mogelijk heeft Birgit, zelfs nadat ze een slot op haar deur had geëist, gedacht dat ze dat eerder had moeten doen. Ik kan me voorstellen dat ze zich niet meer veilig voelde in huis met haar vader en dat haar boze opstandige gedrag een manier was om hem, en eigenlijk iedereen, uit haar buurt te houden en het huis uit te vluchten.”

Dat je me gelooft

“Het feit dat Ruud onderscheid maakt tussen wat hij heeft gedaan en echt 
misbruik, waarmee hij verkrachting bedoelt, is misplaatst. Er is niet zoiets als een beetje misbruiken. Wat hij heeft gedaan, mag niet. Het heeft de ontwikkeling van Birgit geschaad. Naar aanleiding van deze gesprekken mailt Ruud naar Birgit dat hij dit nooit had mogen doen en dat hij hoopt dat ze hem ooit kan vergeven. Birgit reageert niet op deze mail, wel op die van haar moeder. Irene schrijft dat ze zich verschrikkelijk voelt, omdat ze niet heeft kunnen voorkomen dat haar dochter dit heeft meegemaakt. Birgit schrijft terug: ‘Je hoeft van mij niet van papa te scheiden, het is genoeg dat je me gelooft en dat je het nu weet’.”

Tekst | Annette Heffels
Beeld | iStock

Namen en sommige omstandigheden zijn om privacy-
redenen veranderd.

Dit interview verscheen eerder in Margriet 2018-40. Je kunt deze editie nabestellen via magazine.nl.

cover margriet 40

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Ook interessant