Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Ik neem de zorg voor mijn kleinkind op me’

relatietherapie-ik-neem-de-zorg-voor-mijn-kleinkind-op-me.jpg

Het verhaal van Wilma (58), moeder van Sara (34), grootmoeder van Julia (10), getrouwd met Nico (64). Wilma neemt de zorg voor haar kleinkind op zich, omdat Julia geen goede band heeft met haar moeders vriend.

‘Mijn ex was heel agressief’

“Wat ik zo erg vind”, zegt Wilma, “is dat de geschiedenis zich herhaalt. Toen Sara acht was, zijn haar vader en ik uit elkaar gegaan, na jaren ellende. Mijn ex-man was heel agressief. Hij schold en sloeg. Ik was bang voor hem, maar durfde niet bij hem weg te gaan, omdat hij dreigde me kapot te maken als ik dat zou doen. Bovendien geloofde ik hem, dat onze ruzies mijn schuld waren. Hij vond mij kil en afstandelijk en nam me kwalijk dat we niet meer seks hadden. Ik begreep dat hij zich vaak afgewezen voelde, maar kon het niet opbrengen om te vrijen met een man die me vlak daarvoor nog had uitgescholden. Het ergste vond ik dat ik Sara niet daartegen heb kunnen beschermen. Zo klein als ze was, probeerde ze te bemiddelen.”

‘Hij bleef ons achtervolgen’

“Ze zei tegen haar vader dat hij niet boos moest worden op mij en tegen mij zei ze: ‘Zeg maar niks mama, want dan wordt papa boos’. Uiteindelijk heb ik vanwege haar de beslissing kunnen nemen om te vertrekken. Dat was vreselijk zwaar. Hij bleef ons achtervolgen, bleef eisen dat hij de voogdij over Sara wilde delen. Ik heb uiteindelijk toegestemd, uit angst, al wilde Sara niet en vertrouwde ik hem niet. Uiteindelijk kreeg hij een nieuwe vriendin en met haar ook een kind. Daarna deed hij geen moeite meer om Sara bij zich te hebben. Pas toen heeft ze verteld dat hij aan haar zat, als ze daar bleef slapen. Ze mocht daar van hem niet over praten, want dan zou ze naar een tehuis moeten. Sara is in therapie geweest om dat allemaal te verwerken.”

Haar relatie

“Maar omdat ze in zo’n onveilige situatie is opgegroeid, is ze zelf ook getrouwd met een man die niet spoorde. Gelukkig werd hij niet fysiek agressief, maar hij eiste wel dat ze zich in alles aan hem aanpaste. Toen Julia geboren was, ging het mis. Hij kreeg niet meer de volle aandacht van Sara, verdroeg het niet om haar te delen met zijn kind. Toen hij uiteindelijk zei dat hij een andere relatie had en wilde scheiden is Sara totaal ingestort. Ze is met Julia bij mij ingetrokken, want het was niet verantwoord om haar alleen te laten.”

Tijd voor elkaar

“Het ging pas beter toen ze een nieuwe man leerde kennen. Haar hele leven draait nu om hem. Ik zie dat ze opnieuw totaal afhankelijk is van hem en alles doet om hem niet te verliezen. Ze wonen al samen en ze heeft gevraagd of Julia voorlopig bij ons kan blijven wonen, zodat Dave – zo heet haar vriend – en zij tijd hebben om elkaar beter te leren kennen. Ik zou dat het liefst doen, want ik heb Julia het afgelopen jaar zien opbloeien en zij wil niet bij haar moeder en Dave gaan wonen, omdat ze hem niet mag. Maar Nico vindt dat ze terug moet naar haar moeder.”

De verantwoordelijkheid van Sara

“Dat vind ik inderdaad”, zegt Nico. “Niet vanwege Julia. Ze is een lief meisje. Juist voor haar moeten we dit weigeren. Sara is Julia’s moeder en ze moet de verantwoordelijkheid voor haar dochter nemen. Het heeft mij behoorlijk gestoord dat ze een jaar lang eigenlijk alles heeft overgelaten aan Wilma. Eerst omdat ze zo depressief was dat ze het niet kon opbrengen om uit bed te komen ’s ochtends, met Julia te ontbijten en haar dochter naar school te brengen. Dus deed Wilma dat en regelde zij of ik dat we thuis waren als het kind uit school kwam. Ik heb daar regelmatig tegen geprotesteerd, omdat Wilma een drukke baan heeft, terwijl Sara in de ziektewet zat en dus de hele dag thuis was.”

Zorg voor kleinkind

“Maar volgens Wilma kon Sara het niet aan om haar dochter na school op te vangen en ze wilde niet dat Julia alleen thuis was met een depressieve moeder. Wij zagen inderdaad dat Julia thee zette en brood maakte voor haar moeder en probeerde haar op te vrolijken en dat raakte mij ook. Maar ik zag ook dat het voor Wilma te zwaar was om naast haar baan de zorg te hebben voor haar dochter en kleindochter. Ik heb in die periode herhaaldelijk tegen Sara gezegd dat het zou helpen als zij zou koken of haar eigen was zou doen of wat huishoudelijk werk om Wilma te ontlasten. Ook omdat ik dacht dat Sara zelf daar ook baat bij zou hebben. Maar dat gebeurde nooit en ik kreeg problemen met Wilma als ik te veel aandrong.”

Lees ook:
Relatietherapie: ‘Mijn man wil altijd gelijk hebben’

De verkeerde keuze

“Ik kreeg dan vaak te horen dat ik het niet begreep, omdat Sara mijn eigen dochter niet was en dat ik makkelijk praten had met mijn kinderen die het allemaal goed doen en zelfstandig zijn. Dus heb ik het een tijd lang maar zo gelaten. Tot nu toe eigenlijk. Want sinds Sara die nieuwe man heeft leren kennen is ze als een blad aan de boom veranderd. Plotseling ging ze zich weer beter verzorgen en ging ze avonden met hem weg. Al gauw bleef ze ook de nachten weg. Wij hebben nauwelijks de gelegenheid gehad om die Dave te leren kennen, maar ik ben het met Wilma eens dat Sara met hem waarschijnlijk weer een verkeerde keuze maakt.”

De moederlijke rol

“Wilma wil niet dat Julia opnieuw moet meemaken dat haar moeder in de steek gelaten wordt en instort. Volgens Julia mag Dave haar niet en zij hem ook niet. Sara kiest ervoor om geen rekening te houden met haar dochter en om deze man toch meteen al in huis te halen. Ze realiseert zich niet hoe het voor haar dochter is dat haar moeder kiest voor deze man en niet voor haar. Dus omwille van Julia, maar ook omwille van Wilma, vind ik dat Sara haar taak als moeder weer op zich moet nemen.”

Verborgen gevoelens

Annette Heffels: “Zoals zo vaak in situaties waarin partners het oneens zijn met elkaar, zijn de argumenten die ze naar voren brengen het topje van de ijsberg. Het is immers makkelijker om te zeggen dat je iets wil ‘voor het bestwil van de ander’ dan dat je het voor jezelf wenst. Onder de redelijke argumenten en goede bedoelingen van Wilma en Nico zitten andere gevoelens verborgen. Beiden zeggen het beste te willen voor elkaar en voor Julia. Wat ze voor zichzelf voelen en nodig hebben komt niet aan de orde. Daarbij speelt mee dat het voor Wilma en Nico een tweede huwelijk is. Ze dragen beiden het verdriet van een mislukte relatie met zich mee en zijn voorzichtig met elkaar en zuinig op deze relatie. Doorvragend zegt Nico dat hij ook voor zichzelf en voor zijn relatie met Wilma wil dat Julia weer bij haar moeder gaat wonen.”

Schuldgevoel

“Hij ziet ertegenop om weer de zorg voor een puber te hebben, terwijl Wilma en hij er inmiddels aan toe zijn om tijd voor zichzelf en voor elkaar te hebben. Wilma reageert hierop door te zeggen dat ze zich niet kan voorstellen dat ze het leuk heeft, terwijl ze weet dat Julia en Sara het moeilijk hebben. Ze zou zich vreselijk schuldig voelen als ze er dan niet is voor hen. Alleen al bij de gedachte dat ze tegen Julia moet zeggen dat ze niet langer bij haar kan blijven wonen, schieten haar de tranen in de ogen. Het schuldgevoel dat haar dan overspoelt heeft te maken met het feit dat ze Sara niet heeft kunnen beschermen tegen haar vader en haar geen veilige jeugd heeft kunnen bieden.”

Zorg en vrijheid

“Ze voelt dat ze dat tegenover Sara goed moet maken door haar alle zorg en vrijheid te bieden die ze nodig heeft. Zelfs als dat betekent dat zij Julia moet opvoeden. Heel ver weg voelt ze dat ze tegen deze taak opziet, maar dat gevoel durft ze nauwelijks toe te laten. Door deze gevoelens toch uit te spreken lijkt de kloof tussen Wilma en Nico eerst groter te worden, maar daarna komen ze tot een gezamenlijke oplossing. Bij het opvoeden van een kind hoort niet alleen liefde en zorg, maar ook het leren met grenzen en discipline om te gaan en zelfredzaam te worden. Sara heeft dat niet geleerd, omdat haar moeder vooral bezig was om goed te maken wat in Sara’s jeugd was misgelopen.”  

Een moeder met een dochter

“Wilma besluit om haar dochter uit te leggen dat het niet goed is voor Julia als haar moeder haar niet in huis wil hebben, omdat het niet botert tussen haar en haar vriend. Als Dave kiest voor haar, kiest hij voor een moeder met een dochter. Julia mag altijd bij haar grootouders op bezoek komen en logeren, maar zij willen opa en oma zijn, geen opvoeders. Julia hoort bij haar moeder en het is belangrijk dat Sara tijd voor haar dochter maakt, niet alleen met, maar ook zonder Dave, zodat Julia voelt dat ze belangrijk is voor haar moeder. Ik hoop dat Sara dat kan en doet, maar als Wilma die taak overneemt, leert ze het niet.”

Annette Heffels

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

Margriet 06 ligt nu in de winkel! Met daarin deze week: waarom je nooit écht loskomt van je moeder, Marijke (60) kreeg een hersenbloeding, neem je medicijnen eens onder de loep, dít dieet past bij je en nog véél meer. Haal het nummer snel in huis of bestel ‘m online zonder verzendkosten.

Tekst | Annette Heffels
Beeld | Getty Images

Ook interessant