Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Ik zit door de cultuurverschillen tussen twee vuren’

relatietherapie-ik-zit-door-de-cultuurverschillen-tussen-twee-vuren.jpg

In het huwelijk van Aisha (42) en Lars (42) leiden hun cultuurverschillen soms tot discussie. Zoals nu, als Aisha wordt verwacht haar werkloze broer Bahir (44) te helpen.

Uit de praktijk van psycholoog en relatietherapeut Annette Heffels

“Ik zit tussen twee vuren”, zegt Aisha. “Mijn ouders zetten mij onder druk dat ik Bahir moet helpen nu hij weer ontslagen is. Financieel bijspringen of door werk voor hem te regelen. Lars wil dat niet. Hij vindt dat Bahir zelf werk moet zoeken en een uitkering moet aanvragen.”

Niet lekker in zijn vel

“Maar hij krijgt geen uitkering omdat hij zijn eigen huis heeft opgezegd en weer bij mijn ouders is gaan wonen. Mijn moeder vindt dat ik verplicht ben mijn broer te helpen. In onze cultuur is dat normaal. Maar volgens Lars helpen we Bahir daardoor juist niet. Hij is een volwassen man die zijn eigen problemen moet oplossen. Maar Bahir kan dat niet. Hij zit al jaren niet goed in zijn vel. Ik denk dat hij gewoon depressief is, maar hij wil geen hulp zoeken. Hij wil eigenlijk helemaal niets. Hij laat zich door mijn moeder verzorgen, ligt lang in zijn bed en zit daarna eindeloos achter de computer. Mijn moeder durft niets tegen hem te zeggen. Hij is de oudste zoon en heeft daardoor altijd een bijzondere positie gehad in ons gezin.  Mijn zusjes en ik moesten doen wat hij zei.”

Naar Nederland

“Wij zijn toen we acht en zes jaar oud waren met mijn moeder naar Nederland gekomen. Mijn andere zusjes en mijn jongste broertje zijn hier in Nederland geboren. Mijn vader was hier al en had toen genoeg gespaard om ons over te laten komen. Ik weet nog dat ik het een groot avontuur vond, spannend natuurlijk, want alles was zo anders en we moesten hier naar school terwijl we niemand verstonden. Maar ik liep gewoon achter mijn grote broer aan. Hij was mijn voorbeeld; kon heel goed leren. Hij ging na de basisschool naar de Havo dus wilde ik dat ook. Daarna heeft hij een hbo-opleiding gevolgd en toen is het mis gegaan. Hij was bijna klaar toen hij met die opleiding stopte. Hij heeft verschillende banen gehad, maar er ging steeds iets mis.”

Een burn-out

“Lars heeft hem nog aan werk geholpen in zijn bedrijf, maar hij kon dat niet aan. Volgens de bedrijfsarts had hij een burn-out. Hij is een tijd in de ziektewet geweest, maar toen hij moest re-integreren is hij nooit meer teruggegaan. Mijn moeder vindt dat Lars moet proberen om weer een plek voor hem te regelen, maar Lars wil dat niet meer. Hij heeft zijn nek voor hem uitgestoken en Bahir heeft dat niet waar gemaakt. Mijn moeder begrijpt dat niet. Ik heb geprobeerd met Bahir te praten: dat hij een uitkering moet aanvragen en zelfstandig moet gaan wonen, maar hij reageert gewoon nergens op.

Ik maak me ook zorgen over mijn moeder. Voor haar wordt het te veel om voor hem te zorgen. Ze heeft het bovendien zelf moeilijk. Mijn vader wil terug naar Marokko en is daar al veel. Mijn moeder wil dat liever niet, omdat wij allemaal hier wonen.”

Andere cultuur

“Aisha en ik krijgen hier samen problemen over,” zegt Lars, “en dat wil ik niet. Ik weet dat er in het gezin en in de cultuur van Aisha anders gedacht wordt over de verantwoordelijkheid ten opzichte van familieleden. Ik heb daarom ook geprobeerd om Bahir te helpen, maar je moet je kans dan wel pakken. Anders houdt het in mijn ogen op.  

Ik heb altijd mijn best gedaan om zoveel mogelijk rekening te houden met de opvattingen van mijn schoonouders.  Dat was, zeker in het begin van onze relatie, niet makkelijk. Aisha woonde toen gelukkig wel al zelfstandig. Dat was een hele strijd geweest, maar omdat ze studeerde in een andere stad en daardoor teveel en vaak laat moest reizen, werd dat uiteindelijk goed gevonden. Dat wij samenwoonden moest natuurlijk geheim blijven.

Boze schoonvader

Toen Aisha vertelde dat ze een relatie had met mij, een Nederlandse man, werd haar vader woedend en hij bezwoer dat ik er bij hem thuis nooit in zou komen en dat zij zijn dochter niet meer was als ze met mij door zou gaan. Haar moeder moest Aisha stiekem zien. Als ze bij ons langs kwam, moesten we eerst alle sporen van mijn aanwezigheid zorgvuldig verwijderen. Toen we trouwden was Aisha’s vader er niet bij en haar moeder dus ook niet, want die mocht niet van hem. De eerste jaren van onze relatie, tot de geboorte van onze zoon, heeft mijn schoonvader geweigerd met me te praten.

Inmiddels zie ik hem niet meer veel, omdat hij een deel van het jaar in Marokko is waar hij een huis aan het bouwen is. Mijn schoonmoeder heeft mij inmiddels geaccepteerd. Zij moest wel want ze wilde haar dochter niet kwijt. Ze wil ook niet naar Marokko terug omdat haar kinderen hier wonen, maar ze durft dat niet hardop tegen haar man te zeggen.”

Eigen geld verdienen

“Nu ze eindelijk wat meer haar eigen leven kan leiden omdat hij veel weg is, speelt dit probleem met Bahir. Ze doet alles voor hem, geeft hem geld wanneer hij dat vraagt, terwijl ze zelf heel weinig heeft. Zij durft geen eisen aan hem te stellen. Ze klaagt er wel over tegen Aisha, maar tegen hem zegt ze nooit iets. Ik zou het geen punt vinden om Aisha’s moeder financieel te steunen als ze dat nodig heeft.

Maar ik heb er wel een probleem mee dat dat geld rechtstreeks naar Bahir gaat, terwijl hij gewoon kan werken. Niet het werk waarvoor hij is opgeleid, maar dat bleek hij niet aan te kunnen. Dat is verder geen schande, je hoeft je er niet voor te schamen als je productiewerk doet of in de bouw. Daar is best iets te vinden, maar dat is kennelijk beneden zijn niveau. Terwijl ik denk dat hij zich waarschijnlijk veel beter zou voelen als hij zijn eigen geld zou verdienen.”

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

Twee culturen in een huwelijk

Het is moeilijk om tussen twee culturen te zitten. Aisha is door haar opleiding en huwelijk vernederlandst, maar voelt nog heel goed aan wat haar moeder van haar verwacht. Weliswaar juichte ze het toe dat haar dochters een goede opleiding kregen en hoewel ze liever had gezien dat Aisha met een Marokkaanse man was getrouwd, respecteerde ze Aisha’s keuze. Aanvankelijk om haar dochter niet te verliezen, later omdat ze zag dat Aisha gelukkig was met Lars en een leven had met veel meer vrijheid dan zij ooit had gehad.  Zelf heeft ze zich altijd zoveel mogelijk geschikt naar de wil van haar man en als ze tegen hem inging vanwege de kinderen, was dat in het geheim.   

Financiële steun

Toch zit ook Aisha nu tussen twee vuren: een moeder tegen wie ze niet durft in te gaan, omdat ze weet dat die haar weigering om haar broer te helpen niet zal begrijpen en een man die haar nog net niet verbiedt financiële steun te geven maar wel duidelijk maakt dat hij het hier absoluut niet mee eens is. Een moeilijk punt voor Aisha is zijn verwijt dat ze geld verspilt aan haar broer die zelf geen moeite doet om in zijn levensonderhoud te voorzien, terwijl ze twee opgroeiende kinderen hebben die straks gaan studeren en ook steeds duurder worden.

De discussies tussen Aisha en Lars stranden steeds, omdat ze vastbesloten zijn bij hun standpunt te blijven. Daarbij herhalen ze dezelfde argumenten. Aisha houdt vol dat ze haar moeder moet helpen, omdat ze dat kan. Waarbij het bovendien niet aan haar is om haar moeder te zeggen wat ze wel en niet met dat geld mag doen. Lars is van mening dat Aisha het geld dat voor het gezin en voor de toekomst van haar eigen kinderen bestemd is, verspilt aan haar broer die ze daarmee in een afhankelijke positie houdt.

Geen tegenstanders

Ik laat hen in de gesprekken zien dat ze geen tegenstanders zijn, maar eigenlijk hetzelfde willen: namelijk dat Bahir voor zichzelf gaat zorgen zodat Aisha’s moeder eindelijk aan haar eigen leven toekomt. Omdat ze het daarover eens zijn, kunnen ze overleggen wat de beste manier is om haar daarmee te helpen.

Er volgt een gesprek met Aisha, Bahir en Aisha’s moeder, waarin ze zegt dat ze hem wil helpen om werk te zoeken en een woning. Bahir luistert maar reageert niet. Achteraf hoort Aisha van haar moeder dat hij heel boos is geworden op haar, omdat ze over hem heeft gepraat tegen Aisha.

Werk gevonden

Vervolgens blijkt echter dat hij zelf werk heeft gevonden. Hij heeft nog geen eigen woonruimte, maar is die wel aan het zoeken. Omdat hij werk heeft hoeft hij niet te wachten tot hij bij de woningbouwvereniging aan de beurt is. Aisha’s moeder vindt het niet makkelijk dat haar oudste kind, als laatste, uit huis gaat. Ze komt in contact met een groep Marokkaanse vrouwen die regelmatig bij elkaar komen en vindt daar vriendinnen en steun om tegen haar man te zeggen dat ze in Nederland wil blijven wonen bij haar kinderen. Het kan verkeren dat een advies dat boos afgewezen wordt, toch leidt tot een verandering ten goede.

Tekst | Anette Heffels
Beeld | iStock

Annette Heffels

Annette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en de afbeelding bovenaan is ter illustratie.

Ook interessant