Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Relatietherapie: ‘Het lijkt wel alsof ik na het herseninfarct een andere vrouw heb gekregen’

het-lijkt-alsof-ik-een-andere-vrouw-heb-gekregen.jpg

Door een herseninfarct is Laura (55) veranderd. Niet alleen fysiek, maar vooral mentaal. Haar man Nico (58) weet niet hoe hij daarmee moet omgaan: hij zegt dat het voelt alsof hij een andere vrouw heeft gekregen.

“Mijn dochter heeft erop aangedrongen om de huisarts in te schakelen en die heeft me naar u verwezen”, zegt Nico. “Ik heb het nog een tijd uitgesteld, want aanvankelijk denk je dat het maar een incident was en dat het te maken had met Laura’s herstel. Ze heeft natuurlijk een flinke tik gehad met dat herseninfarct. Fysiek is ze daarna heel goed opgeknapt, maar psychisch gaat het naar mijn idee niet goed met haar. Het lijkt wel alsof ik een andere vrouw heb gekregen.”

‘Ze is me al een aantal keren aangevlogen’

“Hoe ik dat bedoel? Ik vind het moeilijk om dat goed uit te leggen. Het is alsof ik haar dan beschuldig van dingen, terwijl ze er waarschijnlijk niets aan kan doen. Ze beseft het zelf ook niet echt. Volgens haar ligt het aan mij, omdat ik niet naar haar luister. Wat ik merk, is dat ze sinds dat infarct heel snel geïrriteerd is en dan van alles roept wat ze zich later niet meer herinnert. Of ze ontkent het.”

“Ze is me nu al een aantal keren echt aangevlogen of heeft iets naar mijn hoofd gegooid. Ik heb ook zo lang gewacht met er iets van zeggen, omdat ik me er in zekere zin voor schaam om erover te praten. Wij zijn geen mensen die geweld gebruiken. Ik zou nooit een vrouw slaan of uitschelden. Maar ik moet eerlijk zeggen dat ze me met haar gedrag nu af en toe tot het uiterste drijft.”

Schelden, slaan en spullen stukmaken

“Ze blijft dan volhouden dat ik iets verkeerd heb gedaan en vervolgens gaat ze tegen me tekeer als ik probeer uit te leggen dat ze zich vergist. Of dat ik het in elk geval niet zo heb bedoeld als zij het heeft begrepen. Ze gaat dan schelden, slaan of spullen stukmaken. Ik probeer haar dan tegen te houden en pak dingen af waarmee ze wil gooien, maar dan schopt ze me waar ze me maar kan raken. Ik kan dan niets anders doen dan haar stevig vasthouden tot ze is uitgeraasd. De laatste keer dat dat gebeurde, heb ik haar te hard vastgegrepen.”

Blauwe plekken

“Ze had daarna blauwe plekken op haar arm. Die heeft ze aan mijn dochter laten zien. Ze vertelde haar dat ik haar pijn had gedaan omdat ik kwaad op haar was. En dat ik dat altijd deed. Mijn dochter schrok natuurlijk, dus daarna heb ik er met haar over gepraat. Ik had dat nog met niemand gedaan. Ik wilde dat niet, omdat ik besef dat Laura er niets aan kan doen. En ik nam het mezelf kwalijk dat ik haar niet kon kalmeren, maar vooral dat ik mezelf soms ook niet meer onder controle heb. Waarschijnlijk heb ik haar die laatste keer zo hard vastgepakt omdat ik ten einde raad was en niet wist hoe ik haar anders moest stoppen.”

‘Hij kan me toch op een lieve manier vasthouden?’

“Hij doet me echt pijn”, zegt Laura. “En hij kent zijn eigen kracht niet, dus als hij me vastpakt, heb ik de afdrukken van zijn vingers op mijn arm staan. Hij zegt dat hij me moet vasthouden om te voorkomen dat ik dingen kapotmaak of dat ik hem sla. Dat wil ik natuurlijk zelf ook niet doen, maar hij kan me toch ook op een lievere manier vasthouden? Daar zou ik eerder rustig van worden. Ik merk inderdaad dat ik sinds die beroerte minder kan hebben. Als ik bijvoorbeeld aan Nico vraag om me ergens mee te helpen, begint hij een heel verhaal te houden over wat ik precies wil en hoe ik dat het best kan doen en dan denk ik: doe dat nou gewoon voor mij.”

Overprikkeld

“Ik word dan ongeduldig en geïrriteerd. Hij heeft geen idee hoe het is als je merkt dat allerlei dingen die je vroeger zelf kon, nu niet meer lukken. Ik heb nog altijd moeite met me concentreren en ik raak snel overprikkeld als ik meer dingen tegelijk moet doen. Of als ik ergens mee bezig ben en hij komt daartussen met een vraag of een opmerking. Hij kan zich dat niet voorstellen.”

Lees ook:
Relatietherapie: ‘Ik raak geïrriteerd als hij weer iets vergeet’

‘Nooit begripvol geweest’

“Hij is trouwens nooit erg begripvol geweest en kon zich al nooit verplaatsen in hoe de dingen voor mij zijn. Als het over gevoelens gaat, haakt hij af. Hij kan daar niks mee. Ik heb dat altijd lastig gevonden, want ik ben wel heel gevoelig. Dat is nu alleen nog maar erger. Ik kan soms ineens zo verdrietig worden. Dan loop ik de hele dag te huilen.”

“Hij snapt dan niet wat er aan de hand is en blijft maar vragen wat er is, maar dat kan ik op zo’n moment niet uitleggen. Het is om álles; om hoe het tussen ons gaat, dat ik dingen niet meer kan, dat ik soms zo akelig doe. Zo bén ik helemaal niet. Ik denk dat het er soms gewoon uit moet, al die frustratie omdat dingen niet gaan zoals ik wil. Omdat alles me zo veel meer tijd kost, terwijl ik wil opschieten.”

Te veel plichtsgevoel

“Ik weet dat Nico er niet tegen kan als ik kwaad word. Hij is zelf altijd beheerst en hij heeft een afkeer van mensen die te emotioneel reageren. Hij zegt vaak dat ik niet zo hysterisch moet doen. En hij vindt dat ik helemaal ben veranderd en ik denk dat hij het liefst bij me weg zou gaan. Hij zal dat echter niet doen, want daarvoor heeft hij te veel plichtsgevoel. Hij zal iemand die nog niet in orde is nooit in de steek laten. Maar ik vóél gewoon dat hij vaak de neiging heeft om de deur achter zich dicht te trekken en nooit meer terug te komen. Hij kan me soms echt aankijken alsof hij een hekel aan me heeft.”

Ze begint stilletjes te huilen.

De relatietherapie

Na een herseninfarct kunnen er naast fysieke uitvalsverschijnselen ook psychische veranderingen voorkomen, die soms blijvend zijn, ook als iemand lichamelijk weer (bijna) de oude is. Of er sprake is van veranderingen in de persoonlijkheid is vooral afhankelijk van de plek waar de hersenen zijn beschadigd door het infarct. Vooral als de beschadiging in de rechterhersenhelft zit en meer frontaal kan dat tot gevolg hebben dat iemand als persoon verandert. De verschijnselen die Nico en Laura beschrijven passen daarbij. Laura is sneller geïrriteerd. Ze kan impulsief en zelfs agressief reageren en is niet in staat om haar emoties te beheersen. Terwijl ze voorheen iemand was met veel begrip en invoelingsvermogen kan ze zich nu moeilijk verplaatsen in wat haar gedrag voor Nico betekent, die het gevoel heeft dat hij aan andere vrouw heeft gekregen.

Nico loopt op eieren

Nico is een wat gereserveerde man, geen prater. Door de heftige emoties en wisselende stemmingen van Laura loopt hij op eieren. Hij probeert haar zo veel mogelijk te ontzien en uit de weg te gaan en juist daardoor heeft Laura het idee dat hij niet meer van haar houdt en alleen uit plichtsgevoel bij haar blijft. Haar woedeaanvallen zijn deels ook een gevolg van haar hartstochtelijk pogen om hem te bereiken en om zich minder angstig en eenzaam te voelen. Door die uitbarstingen van Laura voelt Nico zich onveilig en als ik hoor hoe het er bij hen aan toegaat, maak ik me ook zorgen dat dit verder escaleert.

De eerste stap in de behandeling is daarom het stoppen van de escalaties. Ik bespreek met Laura en Nico hoe ze de signalen van een dreigende uitbarsting kunnen herkennen. Laura voelt dan een toenemende onrust in haar borst en keel. Nico kan die stress bij haar zien aan het feit dat ze drukker praat en beweegt. Bij zichzelf voelt hij dan spanning opkomen en hij probeert haar te kalmeren door te zeggen: ‘Doe nou eens rustig.’ Dit helpt bepaald niet.

Meer afstand en rust

Als een van beiden die signalen bij zichzelf of bij de ander opmerkt, moet hij het gesprek stoppen en even de ruimte uit gaan, zodat er afstand en rust komt. Op een later moment, liefst nog diezelfde dag, kunnen ze op een rustige manier terugkomen op het meningsverschil. Dit lukt vooral Laura zeker niet meteen. Aanvankelijk loopt ze schreeuwend achter Nico aan, als hij wegloopt. Nadat we de opdracht wat preciezer hebben gemaakt, zodat duidelijker is wanneer moet worden gekozen voor een time-out, hoelang die moet duren en hoe ze daarna het contact met elkaar moeten herstellen, werkt het beter. Voor Laura is het vooral belangrijk om te voelen dat Nico dan op zo’n moment het contact stopt, maar dat dit niet betekent dat hij niet meer met haar verder wil.

‘Het wordt niet meer zoals het was’

Pas toen de escalaties bijna niet meer voorkwamen, konden ze de manier van praten met elkaar zó veranderen, dat ze weer meer konden uiten wat ze voelden en wat ze nodig hadden van elkaar. Het lukte hun weer om te voelen dat er naar hen werd geluisterd en dat ze werden begrepen. Het wordt niet meer zoals het was, maar het gaat wel beter.  

Beeld | Getty Images 

Ook interessant