Persoonlijk

Schrijver Paul van Loon: ‘Ik denk nog elke dag aan mijn moeder’

paul-van-loon-ik-denk-nog-elke-dag-aan-mijn-moeder.jpg

Omdat hij als jochie last had van het licht, kreeg Paul van Loon (64) van zijn lieve moeder een zonnebril, inmiddels zijn handelsmerk. De kinderboekenschrijver van onder meer Dolfje Weerwolfje en zanger denkt nog elke dag aan haar.

“Pas toen ik zelf vader werd, realiseerde ik me hoe lief zij altijd voor mij was.”

‘We hebben zelden diepgaande gesprekken gevoerd’

“Ken je die tv-serie We zien ons? Die gaat over de Geleense volkswijk Lindenheuvel, waar mijn moeder in 1926 werd geboren. Ze was een coal miner’s daughter, haar vader werkte in de mijn. Mijn moeder was de oudste, had twee jongere broers en drie zusjes – een goed katholiek gezin. Ze vertelde weleens dat ze als oudste moest meehelpen in het gezin en op zeker moment bij een kruidenier werkte, maar veel meer weet ik niet over haar jeugd. We hebben zelden of nooit diepgaande gesprekken gevoerd in haar leven.

Dat ze verkering kreeg met mijn vader viel thuis goed, omdat hij schoolmeester was. Zo’n beroep had veel aanzien in haar eenvoudige familie, waarin niemand had gestudeerd. Omdat hij in dienst moest en naar Indië werd gestuurd, moest het huwelijk wachten. Maar op 29 december 1952 trouwden ze dan toch en het jaar erop werd mijn oudste broer geboren. In 1955 volgde ik en vijf jaar daarna kwam de derde jongen ter wereld.”

Margriet-vrouw in een mannenhuis

“Uit onze tijd in Geleen herinner ik me alleen flarden en de sfeer – ik was nog een kleuter toen we naar Waalwijk verhuisden, waar mijn vader les ging geven aan de LTS. Mijn moeder hield zich bezig met het huishouden, dat met vier mannen in huis een baan op zich was. Ze had het altijd druk met de was en eten koken. Tussen de middag kwam mijn vader thuis voor de warme maaltijd, we aten altijd samen.

Wij speelden veel buiten, dus het binnenleven van mijn moeder ontging me grotendeels. Maar ik weet wel dat ze graag puzzels maakte, handwerkte en Margriet las. Van een tante kreeg ze ook Libelle, maar ze beschouwde zichzelf meer als een Margriet-vrouw.”

‘Ze wist alles’

“Mijn moeder had een brede belangstelling. Ze keek heel graag naar sport op tv, vanaf de jaren zestig in zwartwit naar schaatsen en wielrennen, later in kleur naar tennis. Ze was een soort Mart Smeets, ze wist alles! Zelf heeft ze tot haar zeventigste ook gevolleybald. Ook kocht ze eens een Spaanse gitaar, met lessen erbij, maar volgens mij is daar weinig mee gedaan tot ik op mijn zestiende gitaar ging spelen.

Op hun pick-up draaiden mijn ouders platen van Toon Hermans en veel Duitse, schlager-achtige muziek – Limburgers zijn vaak op Duitsland gericht. Later kwam André Rieu daar natuurlijk bij. Mijn moeder hing nog erg aan Limburg, ook al woonden we in Brabant. Ze ging er graag op familiebezoek en sprak veel Limburgs aan de telefoon met haar zus.”

“Mijn moeder en ik, een week na mijn geboorte op 24 april 1955.”

‘Ik kan me niet herinneren dat ze ooit boos was’

“Als kind was mijn moeder voor mij net zo vanzelfsprekend als de meubels. Pas toen ik zelf vader werd van een dochter en zag hoe mijn moeder met haar omging, realiseerde ik me hoe lief zij ook altijd voor mij was geweest. Ik kan me niet herinneren dat ze ooit boos was. Ze stond ook altijd achter mijn keuzes, zelfs als ik wist dat ze het er eigenlijk niet mee eens was, bijvoorbeeld toen ik niet in militaire dienst wilde of in het vierde jaar met de Kunstacademie stopte.

Daar studeerde ik Illustratie en kreeg ik les van kinderboekenillustrator Margriet Heymans. Zij nam veel kinderboeken mee, waaronder Max en de Maximonsters van Maurice Sendak. Dat prentenboek heeft mijn leven veranderd: het was een openbaring voor me hoe mooi een kinderboek kon zijn.”

Trotse moeder

“Na een jaar niet tekenen, begon ik toch weer te illustreren en zelf verhalen te schrijven, voor kinderen. Mijn eerste verhaal verscheen in het Brabants Dagblad. Mijn moeder was er heel trots op en knipte het uit. Dat ik ook een stuk of vijf verhalen voor Margriet schreef vond ze helemaal mooi: haar zoon in haar lijfblad! Ze had zich natuurlijk zorgen gemaakt nadat ik met mijn opleiding was gestopt, maar nu leek ik toch bezig met iets wat zin had.

In 1983 verscheen mijn kinderboekendebuut Boven op tante Agaat. Mijn moeder is niet opgegroeid met boeken – de kunstwereld stond ver van het mijnwerkersmilieu – maar via mijn vader raakte ze ermee vertrouwd. Ze heeft altijd al mijn boeken gelezen en had zelfs een Dolfje Weerwolfje-sleutelhanger aan haar bos.”

“In 2011 organiseerden mijn fantastische tantes een feest voor mijn ouders om hun beider verjaardag te vieren.”

‘Krakende wagens lopen het langst’

“Vanaf haar vijftigste heeft mijn moeder veel in het ziekenhuis gelegen. Ze kreeg borstkanker, een nieuwe heup en kwam door een andere aandoening op het randje van de dood. Haar geloof in God en de overtuiging dat ze voor mijn vader moest zorgen, sleepten haar door die moeilijke tijden heen.

Mijn vader was hartpatiënt, kreeg een beroerte en Alzheimer. Het was ontroerend hoe mijn moeder zijn vergeetachtigheid probeerde te verbergen – zo zorgde ze voor hem. ‘Krakende wagens lopen het langst’ is wel op mijn ouders van toepassing. Ze waren al 82 toen ze nog terug verhuisden naar Geleen.”

‘Ik denk nog elke dag aan haar’

“Op een nacht vlak voor kerst werd mijn moeder erg ziek. In het ziekenhuis bleek ze vocht in haar buik te hebben. Eigenlijk was ze vanbinnen versleten. Op kerstavond zijn we langsgegaan, hebben met haar gepraat en afscheid genomen. Later die avond belde mijn broer dat ze was overleden. Mijn vader stierf negen maanden later, maar in zijn verbeelding was mijn moeder nog vaak bij hem.

Ik denk nog elke dag aan haar. In mijn werkkamer staat een muziekdoosje met een draaimolen erop, dat vroeger bij mijn ouders in de vensterbank stond. Op een nacht zat ik te schrijven en begon dat ding ineens te spelen. Wie weet was zij het. Ik geloof wel dat er dingen zijn die we niet kunnen zien, maar die ons soms even aanraken.”

Interview | Bas Maliepaard
Beeld | Privébeeld


Dit artikel verscheen eerder in Margriet 2020-03
Je kunt deze editie nabestellen via MAGAZINE.NL >

Artikelen van Margriet ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

Ook interessant