null Beeld Marloes Bosch. Styling: Ora Bollegraaf. Visagie: Arfana Tahir.
Beeld Marloes Bosch. Styling: Ora Bollegraaf. Visagie: Arfana Tahir.

PREMIUM

Özcan Akyol: ‘Als ik niet voor televisie zou werken, zou ik geen haartransplantatie hebben gedaan’

Voor auteur, programmamaker en presentator Özcan Akyol (38) staan er dit najaar drie tv-programma’s op stapel én zijn nieuwe roman komt uit. “Ik heb zelf niet altijd door dat het veel is, mijn vriendin maakt me daar bewust van.”

null Beeld

Na zijn debuut in 2011 met het korte verhaal Zero impact verschijnt een jaar later zijn debuutroman Eus. Hij schrijft in 2014 een citatenboek en een kinderboek. In 2016 komt zijn tweede roman Turis uit en in 2020 Generaal zonder leger, het Boekenweekessay. Vanaf 2017 presenteert hij verschillende televisieprogramma’s, zoals De neven van Eus, Sterren op het doek, De geknipte gast en Eus’ boekenclub. Hij presenteert op NPO Radio 1 het interviewprogramma Onze man in Deventer. In het najaar komt zijn nieuwe roman Afslag 23 uit.

null Beeld

Zijn gemoedstoestand is medium tevreden, antwoordt hij op de vraag hoe het met hem gaat. “Ik ben vaak ontevreden, sombertjes ook wel, dus dit is een atypische toestand voor mij.” Dat hij best wel lekker in zijn vel zit, heeft te maken met het feit dat zijn drukke werkweken voor nu even zijn gehalveerd. Van tachtig naar veertig uur. Zijn nieuwe documentaireserie De neven van Eus heeft hij opgenomen en is hij aan het afronden. Zijn familie is in dit nieuwe, tweede seizoen best afwezig. “Ik wilde ook naar andere delen van Turkije. Daardoor moest ik mijn familie min of meer loslaten. Ik ga bijvoorbeeld naar het noorden waar een jeugdvriend, die ook in Nederland is geboren en opgegroeid, nu woont. Er zit wel een persoonlijke touch in, maar minder dan in de eerste serie. Ik probeer nu de ziel van het land te doorgronden.”

Is dat gelukt?

“Het is een gelaagde serie geworden. Ik wil laten zien hoe de huidige situatie in Turkije is, maar ook hoe complex het land en zijn geschiedenis in elkaar zitten. En de enorme diversiteit tonen. Waar in het ene deel van Turkije het heel kosmopolitisch is en toerisme voor broodwinning zorgt, vinden ze dat in een ander deel verderfelijk. Daar zijn geen zwembaden, omdat ze geen halfnaakte mensen willen zien. De grote diversiteit is er ook als het gaat om geloof en hoe dat wordt beleefd. We waren er tijdens de ramadan en in de ene provincie was alles dicht, en in een andere had je niet eens door dat het ramadan was. Alle terrassen en winkels waren open. Het is een soort tijdreizen, alsof het land een gespleten persoonlijkheid heeft. Dat is geen waardeoordeel, het is gewoon anders. Die verschillen hebben me echt verbaasd.”

null Beeld

Met al die verschillen, wat bindt de Turken dan?

“Niet religie, wat veel mensen denken, maar het nationalisme is een bindende factor. En een enorme hang naar materialisme. Turken hebben ook een grote handelsgeest, het zijn ondernemers. In het zuidoosten zijn ze bijvoorbeeld bezig met gastronomie, in het zuiden met toerisme en in het noorden verbouwen ze onder meer hazelnoten en thee.”

Voelt Turkije voor jou ook als thuis?

“Nee, want ik weet dat ik nooit in die maatschappij zou kunnen functioneren. Maar als het om eten en humor gaat – Turken hebben een platte, zwarte humor –, dan voel ik dat ik er geen vreemde ben.”

Naast deze serie presenteer je ook Sterren op het doek en De geknipte gast. En je nieuwe roman Afslag 23 komt uit. Sta je weleens uit?

“Ik sta nooit helemaal uit, daar word ik ongedurig van. Dan heb ik het gevoel dat ik de controle kwijtraak en dat wil ik niet. Ook als we op vakantie zijn, ga ik vaak ’s avonds schrijven en werk ik bijvoorbeeld aan mijn columns. Dan ben ik de hele dag met mijn gezin geweest en als de kinderen in bed liggen, neem ik de tijd voor mezelf. Ik denk dat veel mensen dat herkennen. Sommigen gaan de krant lezen, ik ga schrijven.”

null Beeld

Zien je kinderen je programma’s?

“Ik zat ooit in een commercial en tijdens het eten op school keken kinderen YouTube-video’s waarin die commercial dan langskwam. Iedereen riep: ‘Dat is de papa van Mia!’ Mia is mijn dochter. Zij, en ook mijn zoon Baran, zijn zich er daardoor van bewust dat ik op televisie te zien ben. Ze zien ook weleens een middagherhaling van mijn programma op televisie voorbijkomen, maar het interesseert ze niet echt. Ik denk dat dat komt omdat ze zichzelf ook de hele tijd op een telefoon zien. Het is dus niet bijzonder om jezelf gefilmd te zien, ook je vader niet. Mia heeft wel een keer geholpen met het programma Eus’ boekenclub. Ik wilde een leuke gast uitnodigen en vroeg haar wie zij in het programma zou willen zien. ‘Dieuwertje Blok,’ antwoordde ze en die heb ik toen gevraagd. Dieuwertje was een ontzettend leuke gast en mijn kinderen vonden het geweldig dat ze er was. Ze kijken Het Sinterklaasjournaal, dus dat maakte wel indruk.”

null Beeld

Wat voor vader ben jij?

“Ik ben een vader die er op onregelmatige tijden, maar wel altijd is. Ik heb geen negen-tot-vijfbaan, elke dag de kinderen naar school brengen kan ik bijvoorbeeld niet. Maar als ik er ben, doe ik het altijd. Onze kinderen zijn daar oké mee, ze weten niet beter. En zolang ze gelukkig zijn, kan het op deze manier. Ik ben ook een vader die gesteld is op manieren. Als mijn kinderen zeggen: ‘Ik wil nu een glas ranja,’ dan zeg ik: ‘Mag ik een glas ranja?’ Respect, maar ook eer en trots wil ik ze bijbrengen. Mijn vriendin Anna en ik hebben het vaak over hoe we willen opvoeden. Daar zijn we heel bewust mee bezig. Als ik terugdenk aan mijn eigen Turkse opvoeding, probeer ik de dingen die ik niet had van haar te kopiëren. Andersom geldt dat ook. Zo kwamen we er laatst achter dat eer en trots totaal geen thema’s zijn in Anna’s Nederlandse opvoeding en in mijn Turkse opvoeding juist een grote rol spelen. Ik denk daar dan over na. Wat is dat, en waarom is het zo belangrijk voor Turken en minder belangrijk voor Nederlanders?”

Weet je het antwoord?

“Ik vind het moeilijk om te duiden, maar het gaat voor mij om respect voor jezelf hebben, goed voor jezelf zorgen. Dus hoe je je kleedt, hoe je je haren kapt, maar ook hoe je met andere mensen omgaat. Niet de sukkel zijn die meedoet met pesten, maar opkomen voor iemand die wordt gepest.”

null Beeld

Je vader was, zeker emotioneel, afwezig in je jeugd. Mis je een rolmodel in je eigen
vader zijn?

“Het is misschien wel makkelijk om zo’n voorbeeld als vader te hebben. Hij deed weinig dingen goed, waardoor ik het heel anders ben gaan doen. Ik denk dat wij onderschatten hoe belangrijk het gedrag van ouders is, hoe dat iemand voor de rest van zijn leven kan tekenen. Ik ben me er heel erg van bewust dat alles wat ik doe geen momentopname is. Dat het de aankomende veertig, vijftig jaar blijft echoën in het leven van mijn kinderen. Mijn vader heeft geen enkele seconde nagedacht over wat zijn gedrag voor uitwerking zou hebben op zijn kinderen. Ik ben daar juist elke seconde mee bezig. En dat is niet alleen maar pamperen, maar er ook nu voor zorgen dat ze later geen vervelende mensen worden. Dat ze niet gaan pesten, dat ze niet ongemanierd zijn, maar ook dat ze dingen niet vanzelfsprekend vinden. Wij wonen in een groot huis en ik neem mijn kinderen mee naar mijn oude buurt om te laten zien waar ik heb gewoond. Dat slaat helemaal nergens op, want ze zijn nog te jong om het te begrijpen, maar ik hoop wel dat ze daardoor inzien dat niet iedereen zo’n groot huis heeft. Zonder ze een schuldgevoel aan te praten, maar wel dat ze daar verantwoordelijk mee moet omgaan. En dat ze moeten vechten om dingen te bereiken in hun leven. Het huis waarin ze nu wonen is niet hun verdienste. Mijn vader praatte mij en mijn broers wel een schuldgevoel aan. Hij is opgegroeid op een berg zonder elektriciteit en heeft nooit op school gezeten. We moesten continu dankbaar zijn dat we hier konden opgroeien.”

Trots is een belangrijk thema voor jou. Denk je dat je ouders trots op je zijn?

“Ik zou het niet weten, ik denk het niet. Ik heb mijn vader al twintig jaar niet meer gesproken. Hij is geen man die trots is op zijn eigen kinderen, eerder jaloers. Maar ik denk ook dat hij simpelweg niet begrijpt wat ik doe. Mijn moeder begrijpt ook niet wat ik doe. Ze kan niet lezen, dus mijn boeken leest ze niet en naar mijn programma’s kijkt ze niet, maar ze begrijpt in haar kring dat er wel veel gedoe om mij is. Positief gedoe, er is waardering. Mijn moeder vindt dat leuk. Of vindt dat nú leuk, moet ik zeggen. Mijn debuutroman maakte veel los, ook hier in Deventer waar wij wonen. Ze wilde toen niet meer dat ik zou gaan schrijven, vond dat ik bepaalde dingen niet mocht zeggen. Dat vond ik echt lastig; de buitenwereld was voor haar belangrijker dan haar zoon. Ik ben blij dat ze me daarmee niet meer lastigvalt.”

null Beeld

Je moeder zie je wel. Is dat belangrijk voor je?

“Mijn moeder dacht altijd dat ze onmisbaar was in mijn leven. Ik denk dat ze er inmiddels wel achter is gekomen dat dat niet zo is. Dat klinkt hard, maar zo is het nu eenmaal. Ze komt een keer in de week bij ons schoonmaken. Dat hoeft ze niet, ze heeft haar hele leven hard gewerkt, maar dat wil ze per se. Daarin zie ik ook hoeveel waarde ze eraan hecht om met ons verbonden te blijven. En dat is prima. Als zij dat nodig heeft, ga ik haar dat niet ontnemen. Maar voor mezelf heb ik besloten dat ik niet meer emotioneel afhankelijk van haar wil zijn.”

Is dat moeilijk, emotioneel onafhankelijk te zijn van je moeder?

“Ik ben in het verleden door haar gekwetst en dan is het makkelijk om te weten dat dit het beste voor mij is. Ik ben van drie mensen emotioneel afhankelijk: Anna en onze twee kinderen. Dat is genoeg. Ik wil om die reden ook geen huisdieren. Die zijn er nu wel en dat was meteen ellende. Na lang zeuren van de kinderen kwamen er goudvissen. Mia koos een zwart-oranje goudvis en Baran een algeneter, een soort kleine, mosgroene vis. Ik koos zelf ook een goudvis, want dat zijn gezelschapsdieren dus daar moet je er minimaal twee van hebben. We gingen dus met drie vissen naar huis. Eenmaal thuis waren er nog maar twee goudvissen. Een van die goudvissen had de algeneter uit zijn mond hangen en was bezig om hem op te eten. De kinderen overstuur, allemaal stress en paniek. Ik weet ook dat er een moment komt dat die vissen doodgaan, daar zie ik nu al tegen op.”

null Beeld

Je vriendin Anna is journalist en auteur. Is dat een heel idyllisch gebeuren als jullie samen aan de keukentafel aan het schrijven zijn?

“Nee, dat kan ik helemaal niet. Als ik werk, zit ik heel autistisch alleen op zolder zonder prikkels. Het liefst ook in de schemer met oordopjes in. We zijn wel elkaars klankbord. We lezen elkaars werk en geven daar feedback op. Haar mening is voor mij heel waardevol.”

Als je te veel doet, fluit Anna je dan terug?

“Als ik na twee weken opnames in Turkije terugkom en ik geef diezelfde avond een lezing en die avond erna ook, dan vraagt ze wel: ‘Wat vind je er zelf van?’ En dan zie ik ook wel dat het niet klopt. Ik heb zelf niet altijd door dat het veel is, zij maakt me daar bewust van. Ik zorg ook goed voor mezelf, ik zal daarom ook niet snel overspannen raken. Ik laat me altijd goed masseren en blijf fit door vier keer in de week te trainen met een personal trainer. Als je op televisie komt, is het ook wel handig als je wat slanker bent. Of ik ijdel ben? Ik heb geleerd dat je representatief moet zijn. Maar als ik niet voor televisie zou werken, was ik niet zo met mijn gewicht bezig en zou ik ook geen haartransplantatie hebben gedaan.”

Je zegt dat je geen talent hebt voor geluk. Ben je gelukkig?

“Het lijkt me heel gevaarlijk om altijd gelukkig te zijn, maar ik heb zeker wel geluksmomenten. Ik vind Anna nog steeds de mooiste en slimste vrouw, ik ben trots op onze twee kinderen, wat we samen aan het opbouwen zijn en dat we elkaar laten groeien in ons werk en onze rol als geliefden. Na negen jaar zijn we nog altijd verliefd op elkaar. Dat heeft mij wel verrast, ik had de ervaring dat het na twee jaar wel over was.”

Dan valt het eigenlijk wel mee met dat geen talent voor geluk hebben, toch?

(lachend) “Misschien wel.”

MT39 M39 Interview Ozkan Akyol Beeld
null Beeld

Vak “Gym, ik was er heel goed in.”

Spel om met kinderen te spelen “Ik teken graag met ze. Dan gaan we voor elkaar een tekening maken.”

Plek om te ontspannen “Mijn intiemste rustmoment is de vijf kwartier die ik wekelijks op de massagetafel lig.”

AppInstagram.”

Televisieprogramma “Ik kijk alle actualiteitenprogramma’s en het nieuws.”


Vanaf 4 september is wekelijks De neven van Eus te zien bij de NTR op NPO 2 om 20.20 uur. Sterren op het doek is vanaf 1 oktober te zien bij Omroep MAX en De geknipte gast is van vanaf 2 september te zien bij BNNVARA op NPO 2.

Saskia SmithMarloes Bosch. Styling: Ora Bollegraaf. Visagie: Arfana Tahir.

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden