MT34 M34 dossier oppassen Beeld Getty Images. Illustratie: Ellen Gözel.
Beeld Getty Images. Illustratie: Ellen Gözel.

PREMIUM

Oppassen op de kleinkinderen, zo houd je het leuk

Je hebt al kinderen grootgebracht, dus dat is het probleem niet. Toch kan het geen kwaad om voordat je besluit op de kleinkinderen te gaan passen bij jezelf na te gaan hoe (vaak) en waar je dat wilt doen. En... is je huis nog wel kidsproof?

Deskundige

Marina van der Wal is opvoedkundige, spreker en auteur.

‘Oppassen is leuk én gezond’

“Een bloedband is onzichtbaar, maar kinderen voelen dat opa en oma onvoorwaardelijk van ze houden. Als oma ben je nabij, maar je zit minder dicht op de huid van een kind dan de moeder: je hebt immers al kinderen opgevoed en vertrouwt er daarom op dat het goed komt. Voor een kind voelt dat prettig, net zoals het een veilig gevoel geeft dat er meer mensen zijn met wie het verbonden is dan alleen vader, moeder, broers en zussen. Voor de band maakt het niet uit of je vooral pret maakt of dat je een actieve, opvoedkundige rol speelt. Voor jezelf is oppassen ook gezond: het houdt je lichamelijk en mentaal actief, er wordt genoten en gelachen.”

MT34 M34 Dossier oppassen Beeld

Maak afspraken

Als je wordt gevraagd op te passen, is het belangrijk om de verwachtingen uit te spreken. Betekent: ‘Ja, ik wil best oppassen dinsdag’ dat je voortaan dus élke dinsdag oppast? Als je je niet duidelijk uitspreekt, kan dat tot misverstanden leiden. Stel je voor om bij te springen in de zomervakantie? Maak dan duidelijk dat het niet ook om alle andere vakanties gaat. Marina: “En vraag jezelf van tevoren af, als je bijvoorbeeld op dinsdag en donderdag gaat oppassen: is één dag om te herstellen dan voldoende? Blijf evalueren: wordt het je te veel als de ouders bij het ophalen blijven mee-eten? Benoem dat dan. Maak zo duidelijk mogelijke afspraken en dring eropaan dat je volwassen kind een back-upplan heeft.”

Hun kind, hun regels

Marina van der Wal: “Volg áltijd de regels van de ouders. Ouders hanteren regels vanuit ervaring. Als ze niet willen dat hun kind dagelijks ijs eet, dan is dat omdat het buikpijn krijgt, of omdat het kind thuis geen nee meer accepteert. Negeer je die regel als oma stiekem, dan zet je het kind tegen de ouders op. Ouders zijn eindverantwoordelijk: willen zij niet dat hun baby op de buik slaapt, respecteer dat dan. Kun je niet voldoen aan bepaalde regels? Dan kun je helaas niet oppassen. Dat zegt helemaal níets over jouw liefde voor je kleinkind.”

MT34 dossier streamers meer wit Beeld

Willemijn Dupuis (67) heeft zes kleinkinderen in de leeftijd van 2 tot 6 jaar. Ze past deze zomer regelmatig op.

“Een gezin is als een tafel: die heeft vier poten nodig om stabiel te staan. De schoonouders van onze twee zoons zijn een tafelpoot, mijn man en ik ook. Onze zoons zijn beiden huisarts en getrouwd met vrouwen die ook een carrière hebben. Ze hebben soms samen qualitytime nodig, of redden het even niet zonder hulp. Hoewel mijn man ik nog werken, vinden we het heerlijk tijd met de kleintjes door te brengen. Deze zomer passen we ad hoc op, én een week lang als alle zes de kleinkinderen een week naar ons huisje in Frankrijk komen.

Als oma vind ik het belangrijk open vragen te stellen en naar de kleinkinderen te luisteren zonder oordeel. Het vertrouwen dat kinderen daardoor ontwikkelen, is kostbaar en werkt door in andere relaties die ze aangaan. Mijn kleinzoon van vier fluisterde onlangs om half zes ’s ochtends: ‘Omi, slaap je nog?’ Ik zei: ‘Ja, shhht, opi slaapt nog, zullen wij samen zachtjes klessebessen?’ Nu vraagt hij op zo’n oppasdag steevast even te ‘klessebessen’. Dat delen wij samen en dat is zo dierbaar.

Mijn gouden tip voor alle oma’s: zorg dat je support hebt. Van je man of van een vriendin. Je man kan ook best eens een goede vriend meenemen. Zo leren kleinkinderen dat er meerdere mensen zijn bij wie ze terechtkunnen, én maak je het zo aangenaam mogelijk voor jezelf. Dan zie je er niet tegenop en kun je volwassen kinderen iets belangrijks geven: rust.”

Lekker eropuit!

Van kabouter­paden tot attractieparken, van kinderboerderij tot vakantiepark: tips vind je op anwb.nl/eropuit/dagje-uit/tips/met-­kinderen. Je kunt er zoeken op leeftijdscategorie en ook tickets bestellen, of gratis uitjes zoeken. Op kids­proof.nl vind je uitjes per regio.

MT34 dossier streamers meer wit Beeld

Vrijwillig of betaald?

Als je als grootouder regelmatig oppast, kun je in aanmerking komen voor een vergoeding, mits je een certificaat hebt. Je staat dan als gastouder geregistreerd, je voldoet aan bepaalde kwaliteitseisen en hebt de nodige diploma’s, én je schrijft je in bij een gastouderbureau. Let op met de belastingaangifte. Veel grootouders vergeten dit en zijn het oppasgeld dan weer kwijt.

Checklist: is je huis ­kidsproof?

Bij het kindveilig maken van je huis denk je al snel aan het beveiligen van stopcontacten, maar er is meer. Zijn de planten in de woonkamer niet giftig? Is de vijver afgeschermd? Heb je een traphekje en waaraan moet dat voldoen? Is de kinderstoel veilig? Zijn de snoeren van gevaarlijke elektrische apparaten (waterkoker!) goed weggewerkt? Er is veel om aan te denken. Op veiligheid.nl, het kenniscentrum voor letsel­preventie, lees je hoe je keuken, huiskamer en buitenruimte kidsproof worden. veiligheid.nl/kinderveiligheid/in-en-om-huis/hulpmiddelen/huiskamer

MT34 dossier streamers meer wit Beeld

Sylvia Opdam (60) past wekelijks op haar kleinkinderen (4, 3 en 2 jaar en 3 maanden).

“Toen ik oma werd, wist ik meteen dat ik wilde oppassen. Ik werkte destijds fulltime als leidinggevende van een ziekenhuislaboratorium en ben teruggegaan naar drie dagen. Mijn moeder hielp mij vroeger ook met de kinderen. ‘Onze gewone oma’ noemden de kinderen haar, omdat ze er helemaal bij hoorde. Ik hoop ook zo’n ‘gewone oma’ te zijn – ik geniet van alledaagse momenten, zoals een kleintje op schoot of de oudste die blij ‘omááá!’ roept als ik haar van school haal.

Ik paste wekelijks op bij mijn dochter en toen mijn zoon ook vader werd, wilde ik niet twee dagen oppassen naast mijn baan. Nu pas ik in beide gezinnen om de week een dag op en zo is iedereen tevreden. Een lastminutereis zal ik niet snel boeken, maar ach, je kleinkinderen echt leren kennen is zo waardevol.”

Sylvia wil geen vergoeding voor het oppassen: “De waardering is me veel waard. Wel word ik geregeld extra verwend, bijvoorbeeld met een verrassingsdagje.”

Drukke baasjes, heftige tantes

Wat als je kleinkind druk-drukker-drukst is? Bied structuur, adviseert Marina van der Wal. “Als er bij oma altijd om 7.30 uur wordt ontbeten en om 11.00 uur gewandeld, geeft dat rust.”

MT34 M34 dossier oppassen Beeld

Even uitblazen…

Op zappelin.nl vind je leuke filmpjes van Bumba tot Peppa Pig. Daarna weer lekker spelen! En als het regent? Op Pinterest vind je talloze knutseltips. Marina van der Wal: “Oma’s komen uit het iPad-loze tijdperk en weten nog hoe je echt creatief speelt. Met lakens en dekens wordt de eettafel een spannende tent, waarin je ook je broodje mag opeten. Leuk!”

MT34 M34 Dossier oppassen Beeld

Wat dóé je op zo’n dag met je oppaskinderen?

Je hoeft je kleinkind echt niet de hele dag te entertainen. Vaak vinden ze het alleen al leuk om bij opa en oma te zijn. Activiteiten die je kunt ondernemen met kleintjes zijn bijvoorbeeld: naar het park, koekjes bakken, fotoalbums kijken, opa plagen, wandelen, eendjes voeren, naar het speeltuintje of meehelpen in de tuin.

Pas op, kijk uit!

In hun boek Pas op, kijk uit! geven Fieke Slee en Marielle Vehmeijer (beiden arts én moeder) preventieve tips, do’s en don’ts in dagelijkse situaties (hoe controleer je de watertemperatuur van bad en douche?) en EHBO-instructies voor als het toch fout gaat. Zo leer je dat je veel leed kunt voorkomen als je cherrytomaten in tweeën snijdt en dat speelballen een grotere diameter moeten hebben dan die van een lege wc-rol, maar ook hoe je handelt bij een valincident, brandwond, vingers tussen de deur en alles waarvan je hoopt dat het nooit gebeurt.

  • Thuiswonende kinderen in Nederland wonen gemiddeld 22 kilometer bij opa en oma vandaan.
  • Kinderen die hun grootouders een keer per week zien, hebben een positieve kijk op ouderen.
Nicole GommersGetty Images. Illustratie: Ellen Gözel.

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden