null Beeld Linelle Deunk. Make-up, haar en styling: Tirzah Waasdorp
Beeld Linelle Deunk. Make-up, haar en styling: Tirzah Waasdorp

PREMIUM

‘Of het eergeweld ooit gaat stoppen? Er moet iets in de mentaliteit van de mannen veranderen’

Yeter Akin (48) zette zich ruim tien jaar in om het vermoorden van vrouwen om de familie-eer aan de orde te stellen. Onder meer via een documentaire en een lesprogramma.

“Het begon met een krantenbericht over een meisje in Zuid-Oost Turkije dat door haar familie was vermoord, omdat ze met een jongen naar een café was gegaan. Ik vond dat zo heftig. Ze had toch niets verkeerd gedaan?”

“Dat zette me aan het denken over de scheve man-vrouwverhouding in de cultuur waarin ik ben opgegroeid. Als een man overspel pleegt is dat prima, maar als een vrouw met een man in een café zit, is de familie-eer geschonden. En in sommige families wordt dat zó hoog opgenomen, dat die vrouw het niet overleeft.”

“Ik ging binnen mijn gemeenschap in gesprek over de kwetsbare positie van vrouwen. Ik wilde een debat op gang brengen. Toen heb ik samen met een groep Turks-Koerdische en Nederlandse vrouwen een documentaire en een lesmethodiek over dat thema gemaakt. De mensen in mijn gemeenschap vonden dat eerst niet zo leuk, maar later zeiden ze: je hebt gelijk, er moet iets veranderen.”

null Beeld

Tralies

“Toen ik daarmee bezig was, kwam het bericht over de achttienjarige Zarife uit Almelo. Haar vader had haar meegenomen op vakantie naar Turkije en had haar doodgeschoten, omdat hij vond dat ze te westers leefde. Zarife had hulp gezocht bij de vrouwenopvang, maar de Nederlandse hulpverleners hadden de zaak verergerd door tegen haar vader te zeggen dat hij haar vrij moest laten. Dat kun je niet zomaar tegen een Turkse vader zeggen. Zijn dochter vertegenwoordigt zijn familie-eer. Als mensen over haar gaan roddelen, is die eer beschadigd en dat heeft verstrekkende gevolgen: de hele familie wordt dan uit de gemeenschap gestoten. Maar daar begreep de Nederlandse hulpverlening niets van.”

“De moord op Zarife greep mij erg aan. Toen ik in Turkije onze documentaire aan het maken was, zocht ik haar moeder op. Ze was helemaal kapot. Ze had moeten toezien hoe haar man haar dochter doodschoot en ze kon niets doen omdat hij haar in huis had opgesloten en er tralies voor de ramen zaten. Het viel me op dat ze die tralies had laten weghalen.”

“Raar genoeg had ik ook medelijden met die man. Mannen zijn op hun manier ook slachtoffer van dit systeem. Door de heftige manier waarop de gemeenschap op een eerschending reageert, denken ze dat ze geen andere keus hebben.”

Mentaliteit van de mannen

“Heel tragisch was ook de moord op Zeynep, die in 2007 door haar ex-man op het station van Alkmaar werd doodgeschoten. Ze had hem verlaten omdat hij haar mishandelde en dat accepteerde zijn familie niet. We organiseerden een herdenking voor haar, want wilden mensen bewustmaken van het probleem van eergeweld.”

“Ruim tien jaar ben ik hiermee bezig geweest. Ik denk dat ik veel mensen de ogen heb geopend. Ik heb de jonge vrouwen in mijn omgeving laten zien dat ze vrijheden mogen opeisen. Mijn nichtjes zijn allemaal gaan studeren en ze hebben zelf hun partner uitgekozen. Dat is normaal geworden, maar of het eergeweld ooit gaat stoppen? Er moet iets in de mentaliteit van de mannen veranderen. En vrouwen moeten ook alert worden op mannen die hen alleen als bezit zien.”

“Op een gegeven moment ben ik gestopt met mijn activiteiten. Ik kon niet meer slapen van de vrouwenmoorden in het nieuws. Het onrecht raakte me te diep. Laatst nog las ik over een zaak die zich in Duitsland afspeelde. Een jonge vrouw was vermoord door haar man, omdat ze bij hem weg wilde. Tot mijn schrik realiseerde ik me dat ik die vrouw kende. Ze woonde vroeger in Nederland en kwam bij ons over de vloer.”

“Ik heb het probleem aan de orde gesteld, maar oeroude, schadelijke tradities stop je niet zomaar. Het is belangrijk dat vrouwen weerbaarder worden. Daarom zeg ik er altijd iets van als vrouwen onrecht wordt aangedaan.”

Renate van der ZeeLinelle Deunk. Make-up, haar en styling: Tirzah Waasdorp

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden