Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Nog nooit verteld: ‘Mijn moeder heeft een narcistische persoonlijkheidsstoornis’

nog-nooit-verteld-mijn-moeder-heeft-een-narcistische-persoonlijkheidsstoornis.jpg

Maria (52) groeide op bij een moeder met een narcistische persoonlijkheidsstoornis. “Had ik maar veel eerder geweten dat het niet aan mij lag.”

‘Mama liegt niet’

“‘Mama liegt niet’, zei mijn vader altijd, toen ik klein was en hij me straf gaf om iets wat ik volgens mijn moeder had gedaan. Dan protesteerde ik niet, zat gewoon mijn straf uit. Maar ik wist dat het niet klopte. Mijn moeder, die nam de waarheid juist helemaal niet nauw. Ze vertelde mijn vader dingen over mij die ik niet had gedaan. Ook hoorde ik haar liegen tegen anderen. Waarom ze dat deed, dat begreep ik niet. Er waren nog veel meer dingen die ik niet begreep. Waarom ze heel aardig tegen mij was in gezelschap van anderen, bijvoorbeeld, maar me negeerde als we alleen waren. Waarom ze me altijd zo in verwarring bracht, door de ene dag dingen te zeggen die ze de volgende dag weer ontkende. En waarom ze het niet leek te verdragen als ik aandacht nodig had.”

‘Ik mocht geen ziekenbezoek ontvangen’

“Zo mocht ik van haar niet ziek zijn, die keer dat ik de ziekte van Pfeiffer had gekregen. Ik weet nog goed dat de huisarts haar opbelde om de uitslag van mijn test door te geven. Mijn moeder dacht dat het telefoontje voor haar was; ze was zelf namelijk ook veel ziek. Met ogen die vuurspuwden, gaf ze de hoorn aan mij. De volgende dag volgden er restricties. Ik mocht niet in mijn nachtjapon lopen, maar moest me gewoon aankleden en ik mocht geen ziekenbezoek ontvangen. Ondertussen hunkerde ik altijd naar moederliefde. Maar het leek wel alsof ik er niet toe deed, geen bestaansrecht had. Zo kreeg ik goedkope meubels toen we in ons nieuwe huis trokken dat verder prachtig werd ingericht. Toen we een vliegreis maakten, vlogen mijn ouders first class, ik zat economy class.”

Het middelpunt

“Dit straalde voor mij iedere keer weer uit: jij hoort er niet bij, jij telt niet mee. Mijn vader kwam wel voor me op trouwens, zo goed als hij kon. Maar mijn moeder was erg overheersend. Ze wilde altijd in het middelpunt staan. Dat lukte haar ook. Wanneer er iets belangrijks was, een begrafenis, een belangrijke vergadering van mijn vader, maar ook een schoolexamen van mij, dan werd ze onverklaarbaar ziek. Echt alles moest altijd om haar draaien. Zelfs toen ik een vriendje kreeg. Ik had een heel aardige, nette jongen ontmoet, iemand op wie mijn ouders onmogelijk commentaar konden hebben – dacht ik. Tot mijn moeder boos werd omdat hij, toen hij de eerste keer langskwam, bloemen voor míj had meegenomen, en niet voor haar. Er volgden meer incidenten en de relatie ging uit.”

Lees ook:
Nog nooit verteld: ‘Vooral tijdens kerst is ons mannengezin niet gezellig’

Faalangst

“Maar goed ook, vertelde mijn vader me: het was mijn moeder opgevallen dat mijn vriendje op oudere vrouwen viel; ook op haar. Het was fijn, maar ook verwarrend dat de wereld buiten, waarin mijn moeder geen rol speelde, heel anders was. Daar waren mensen aardig, voorspelbaar en kreeg ik niet altijd kritiek. Sterker nog: toen ik het huis uit ging en ging werken, kreeg ik zelfs veel waardering. Waar ik ook maar solliciteerde, ik werd aangenomen. Mensen vonden mij capabel, bewonderen de souplesse waarmee ik problemen op kon lossen. Waar anderen het opgaven, zocht ik door, dat zat nu eenmaal in me. Het was een vreemde ervaring om energie in iets te steken en dat vervolgens ook terug te krijgen. Ondanks dat bleef ik erg onzeker, en kampte met faalangst. Maar mijn leven werd steeds mooier, zeker toen ik de liefde vond. Samen kregen we een zoon.”

Chronische gezondheidsklachten

“Ook vond ik een oplossing voor mijn chronische gezondheidsklachten. Die waren vroeger altijd weggewuifd, maar mijn man nam ze wél serieus en zorgde ervoor dat ik bij een goede specialist terecht kwam. Ondertussen probeerde ik nog altijd om de band met mijn moeder te verbeteren. Ik bleef haar opzoeken, vooral voor mijn vader. Hoewel hij mij niet helemaal had kunnen beschermen tegen mijn moeder, had hij wel zijn best gedaan en ik hield veel van hem. Maar het contact met mijn moeder bleef problematisch. Ik merkte steeds meer dat het me geen goed deed. Ook mijn lichamelijke klachten vlamden altijd weer op als ik haar had gezien. Zij zat nog altijd in ‘die andere wereld’ en tien jaar geleden ben ik er met een goede vriend voor gaan zitten. We hebben zorgvuldig de DSM-V doorgespit, het handboek waarin alle psychiatrische stoornissen zijn opgenomen.”

Narcistische persoonlijkheidsstoornis

“We zijn erg kritisch geweest, maar het was overduidelijk. Mijn moeder heeft een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Ik herkende alles, echt alles. Haar gebrek aan empathie, haar jaloezie, haar superioriteitsgevoelens. Haar wisselende stemmingen. Het liegen en bedriegen. En het zogenaamde gaslighting: tegenstrijdige dingen zeggen en eerdere uitspraken weer glashard ontkennen. Ja, alles klopte. Dat was een openbaring, er viel een ongelofelijke last van mijn schouders. Het was níet mijn schuld. En eindelijk begreep ik mijn jeugd. Maar ook alle klachten die ik nog altijd heb, zoals faalangst. Opgroeien bij een moeder met NPS staat voor geestelijke en lichamelijke verwaarlozing en dat laat sporen na. Op dit moment heb ik mijn moeder al jaren niet meer gezien. Na de dood van mijn vader liet ze me via haar notaris weten dat ze geen contact meer wilde en dat ik het graf van mijn vader niet meer mocht bezoeken.”

‘Had ik maar veel eerder geweten dat het niet aan mij lag’

“Daar heeft ze zelf een heel ander verhaal van gemaakt, weet ik via via. Maar daar maak ik me niet meer druk om; het is goed dat ze uit mijn leven is. Toch blijft het pijnlijk, het besef dat ik nooit een echte moeder heb gehad. Had ik maar veel eerder geweten dat het niet aan mij lag. Dat mijn moeder gewoon niet in staat was om liefde te geven. Dat had me zoveel verdriet kunnen besparen.”

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.   

Het boek

“Daarom heb ik een boek geschreven om anderen met een soortgelijke jeugd herkenning te bieden – en om jongeren die nu in een dergelijke situatie zitten duidelijk te maken: er iets niets mis met jou maar alles met je moeder – of vader natuurlijk. En om te zeggen: bevrijd je, maak je los. Ik vond het moeilijk om te schrijven, om weer af te dalen naar mijn jeugd en alles te herbeleven. Maar als ik positieve reacties ontvang, van mensen die zich eindelijk erkend voelen, ben ik heel blij dat ik het heb gedaan.”

Mama liegt niet! – Het indringende verhaal van een meisje dat opgroeit met een moeder met een persoonlijkheidsstoornis, Maria René, uitgeverij Boekengilde B.V., mei 2020 

Tekst | Lydia van der Weide
Beeld | Getty Images

Margriet 02

Margriet 02 ligt nu in de winkel! In dit nummer een interview met Loretta Schrijver, lekker fit het nieuwe jaar in (met weekplan), winterpastels en wol en nog véél meer. Haal het nummer snel in huis of bestel ‘m online zonder verzendkosten.

Ook interessant