Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Nog nooit verteld: ‘Mijn broer zwerft vervuild op straat’

nog-nooit-verteld-mijn-broer-zwerft-vervuild-op-straat.jpg

Cynthia (56) koestert mooie herinneringen aan haar broer. Die zijn wel van lang geleden. Ze kan hem nu al lang niet meer bereiken. Tot ze haar broer ineens tegen komt, zwervend op straat.

“Sinds het thuiswerken maak ik wekelijks een wandeling met een paar collega’s. Een paar weken geleden troffen we elkaar in een park in de stad. Het was regenachtig en koud. Toch zagen we in de verte een man zich languit uitstrekken op een bankje. Naast hem stond een winkelwagen vol met troep. ‘Hè bah, een zwerver,’ fluisterde mijn collega, toen we dichter bij de zwaar verwaarloosde man kwamen. ‘Dat soort mensen moesten ze van de straat halen,’ vulde de andere collega aan. ‘Het is wel iemands kind hè,’ kwam ik scherp tussenbeide. De tranen die bij me opwelden zagen ze niet. Zwijgend liepen we de man voorbij. Een kwartier later gingen we uit elkaar. Zij naar huis, ik terug het park in. Want die zwerver, dat is ook iemands broer. Mijn broer, die daar op straat zwerft.”

‘Tegen mij was hij lief’

“Jochem is altijd anders geweest. Hij was de jongste in ons gezin, scheelde drie jaar met mij en mijn tweelingbroer. Toch kon hij
eerder lezen en schrijven dan wij, hij leerde het zichzelf aan. Op school deed hij het goed, maar in het contact met klasgenootjes was hij onhandig. Hij wist zich niet te verhouden tot de andere kindjes, belandde vaak in ruzies. Zo was hij extreem serieus bij spelletjes en werd hij woedend als anderen dat niet waren. Toen hij tien was, kwam hij ondanks zijn intelligentie op een lomschool terecht. Indertijd was autisme niet zo bekend als nu. Helaas, anders was hij vast beter opgevangen. Nu ontspoorde hij, zeker toen hij in de puberteit begon te experimenteren met drugs. Toch had ik in die tijd nog een bijzondere band met Jochem. Hij kon zich heel recalcitrant opstellen naar mijn ouders, met mijn tweelingbroer kon hij al helemaal niet overweg, maar tegen mij was hij lief. Als hij voor heibel had gezorgd, kwam hij ’s avonds laat mijn kamer in en kroop hij als een diertje bij me en krulde zich tegen me aan.”

‘Het verdrietheeft ons gezin getekend’

“Als ik aan de mooie momenten denk met hem, denk ik altijd aan hoe close we toen waren, hoeveel vertrouwen hij in me had. Sinds zijn eerste psychose, hij was 23, is hij tegen mij net zo vijandig als tegen anderen. Hij bleek ook te kampen met schizofrenie. Nadat hij een keer dacht te kunnen vliegen en uit een raam was gesprongen, lag hij maanden in het
ziekenhuis voordat hij werd overgebracht naar een psychiatrische afdeling. Het verdriet om hem heeft ons gezin getekend. Al was hij een buitenbeentje, hij hoorde erbij, zonder hem is het nooit meer hetzelfde geworden.”

“Jarenlang is hij van instelling naar instelling gegaan. De ene keer zat hij zó onder de medicatie dat hij, een kasplantje was. Andere keren leek hij bijna normaal. Maar door zijn chronische argwaan was het moeilijk om dicht bij hem te komen. Soms schold hij ons zó uit, ging hij zó tekeer, dat het zwaar was om hem te bezoeken. Toen de gezondheid van mijn moeder achteruitging, zei ik vaak tegen haar: ‘Laat hem maar even, want je gaat eraan kapot.’ Ik, als zus, trok het me net wat minder aan en bleef hem opzoeken. Ook toen het weer verantwoord was dat hij op zichzelf ging wonen. Nou ja, ‘verantwoord’: ik zag dat hij al snel achteruitging en vervuilde, ondanks de vele mensen, ook vanuit de zorg, die hun best voor hem deden. Maar als iemand geen hulp wil en geen gevaar vormt voor zichzelf of zijn omgeving, kun je niets.”

Een dichte deur

“Vijf jaar geleden zijn mijn ouders overleden, kort na elkaar. Mijn tweelingbroer had zijn handen toen allang van Jochem afgetrokken. Dat snap ik best, hij is vaak onmogelijk, maar ik kan dat niet. Dus ik ga bij Jochem langs, al doet hij meestal de deur niet open. Als hij wel opendoet, staan zijn ogen hol en onvriendelijk. Hij stinkt, want zich wassen doet hij amper en hij draagt altijd dezelfde kleding. Verder dan de eerste kamer in zijn huis ben ik al jaren niet geweest, omdat alles vol staat met rotzooi. Hij is veel op pad, hij verzamelt van alles en nog wat, staat zelfs voortdurend bij prullenbakken te zoeken. Waarnaar weet ik niet, en waarom hij dit doet begrijp ik ook niet.”

Lees ook:
Nog nooit verteld: ‘Ineens had ik als bijna zestiger een soa’

‘Mensen oordelen zo snel’

“Als ík me al afvraag waarom hij alle hulp tot een enigszins normaal leven stelselmatig afhoudt, hoe kan ik het een ander dan uitleggen? Door de jaren heen heb ik afgeleerd dat te proberen. Mensen oordelen zo snel. Gesprekken over mijn broer verzanden altijd in allerhande advies, iedereen denkt de gouden oplossing te hebben. Dus ik praat nog maar zelden over hem. Want geloof me, alles is al geprobeerd, maar dit is hoe hij kennelijk wíl leven en er zit niets anders op dan dat te accepteren. Hoeveel verdriet het me ook doet. De enige die me echt begrijpt is mijn man, die Jochem nog kent van voor zijn psychose. Die nog weet hoeveel humor hij had en hoe intelligent zijn grapjes waren.”

Terug naar het bankje

“De dag dat mijn collega’s mijn broer voor zwerver aanzagen, ben ik teruggelopen naar het bankje. Mee moest hij, ik zou hem bij mij thuis onder de warme douche zetten, een goede maaltijd voor hem koken. Hij zou vast protesteren, maar ik zou alles doen om hem over te halen. Maar Jochem was verdwenen. Ik heb nog gezocht, maar hij was nergens meer te bekennen. Dat zal toeval zijn geweest, want toen we hem voorbijliepen had hij zijn ogen dicht. Maar de gedachte dat hij in de gaten had dat ik langs hem ben gelopen zonder hem te groeten, omdat ik me voor hem schaamde, deed me pijn. Ik heb me voorgenomen dat nooit meer te doen. Want hoe hij ook leeft, hoe hij er ook uitziet, hij is mijn broer. Van wie ik nog altijd houd.”

De namen in deze tekst zijn vanwege privacyredenen gefingeerd. Ook (anoniem) een geheim delen? Er wordt integer en vertrouwelijk met je bericht omgegaan. Mail naar Lydia van der Weide: redactie@margriet.nl.

Tekst | Lydia van der Weide
Beeld | Getty Images

Margriet Podcast Onder Artikelbeeld

Nieuw op Margriet.nl: ‘Mijn verhaal’ de podcast. In deze indrukwekkende tiendelige podcastserie gaan we in gesprek met vrouwen met een bijzonder verhaal. Gesprekken over verlies, bijzondere liefdes en eindelijk jezelf kunnen zijn. Beluister vanaf 19 mei iedere woensdag een nieuwe aflevering op Margriet.nl/podcast.

Ook interessant