Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

De ouders van Mariska besloten samen te sterven: ‘Ik ben enorm trots’

de-ouders-van-mariska-besloten-samen-te-sterven-ik-ben-enorm-trots.jpg

Twee jaar geleden maakten de ouders Mariska Ederveen tegelijkertijd een einde aan hun leven. Ze waren 71 en 75 jaar oud. “Ik heb vreselijk gehuild. Van verdriet, maar ook van ontroering. Ze hadden het geflikt. Hun wens samen te sterven was in vervulling gegaan.”

“Natuurlijk mis ik ze, maar ik ben vooral enorm trots op mijn ouders. Op het feit dat ze altijd alles op hun eigen manier deden.”

Let op: in dit artikel schrijven we over zelfdoding. Heb je hulp nodig? neem (anoniem) contact op met de hulpdienst 113 of via 0800-0113 (dag en nacht bereikbaar).

Samen sterven

Tot de dood ons scheidt. Mijn ouders gaven een andere invulling aan die belofte. Mijn vader kón niet zonder mijn moeder. Mijn moeder wílde niet zonder mijn vader. Dus áls ze zouden sterven, dan samen. Hun daad zie ik als een groots gebaar van liefde. Mijn ouders waren op slag verliefd toen ze elkaar ontmoetten op de kermis. Omdat mijn moeder, ze was toen zestien, in Zeeland woonde en mijn vader, hij was twintig, in Gelderland, tufte hij zo vaak als hij kon naar haar toe op zijn brommertje.”

“Na zes jaar verkering trouwden ze. Twee jaar later kwam ik ter wereld, daarna volgden mijn twee broers en zus. Ik kijk met een glimlach terug op mijn jeugd. We zijn ruimdenkend opgevoed, iedereen was gelijk en dus hielpen ook mijn vader en broers in het huishouden. Mijn ouders waren echte levensgenieters. Ze trokken er graag samen op uit, ook in de jaren dat wij nog klein waren.”

“Toen wij eenmaal het nest hadden verlaten, maakten ze mooie reizen, naar Australië bijvoorbeeld. Mijn vader was een lieve man, wat stilletjes ook. Mijn moeder was de kletsmajoor. Zij organiseerde en plande alles, mijn vader volgde haar. Kibbelen deden ze ook, best vaak eigenlijk, toch konden en wilden ze niet zonder elkaar.”

Elkaars mantelzorger

“In 2001 kreeg mijn moeder een ernstige vorm van suikerziekte die haar lichaam veel geweld aandeed. Ze had pijn, was snel moe, kreeg hartklachten en werd langzaam blind. Toen gaf mijn moeder al aan dat als dit het was, als ze niet meer zou kunnen lezen, iets wat ze graag deed, dat het dan voor haar niet meer hoefde. Ze wilde haar eigen einde kunnen bepalen. Maar gelukkig stabiliseerde de suikerziekte zich, dus die gedachte verdween naar de achtergrond.”

“In die tijd was mijn vader de mantelverzorger voor mijn moeder. Hij zorgde voor haar en deed alles thuis. Tot hij in 2017 een tweede herseninfarct kreeg. Van het eerste infarct had hij weinig klachten overgehouden, behalve dan dat hij emotioneler was geworden, maar die tweede hakte erin als een mokerslag.”

“Van de ene op de andere dag kon hij niets meer, was hij half verlamd en moest hij worden opgenomen in een verpleegtehuis. De maanden dat ze gedwongen gescheiden van elkaar leefden, waren hartverscheurend. Ik heb mijn ouders nog nooit zo verdrietig gezien. Elke dag huilden ze omdat ze elkaar zo misten.”

“Mijn vader was ten einde raad, ook omdat hij zijn ‘nieuwe ik’ en zijn halfverlamde gezicht verafschuwde. Daarbij komt dat hij hetgeen hij graag deed – klussen, fietsen of zwemmen – niet meer kon. Hij schaamde zich, wilde nergens meer heen en prakkiseerde er niet over zich in een rolstoel voort te laten duwen. Dat was zijn eer te na. Hij zei dat hij niet meer verder wilde leven en dat hij, als het zo moest, van een brug af zou springen. Mijn moeder reageerde rustig en zei dat ze wel een waardigere manier van sterven wist en dat ze hem daarbij zou helpen als hij dat wilde.”

Autonomie

“Nadat mijn vader uit het verpleegtehuis was gekomen, verhuisden ze tegen mijn vaders zin in naar een aanleunwoning. De rollen waren nu omgedraaid. Mijn moeder werd de mantelzorger van mijn vader, al kon zij dat lichamelijk helemaal niet aan. Over hulp van derden wilden ze niets horen. Ze vertikten het afhankelijk te zijn van verzorgers die ’s morgens om zeven uur op de stoep zouden staan om mijn vader uit bed te tillen. Zij sliepen graag tot negen uur en waren niet van plan hun levensritme aan te passen.”

“Verbaasd over hun instelling was ik niet. Mijn ouders hebben altijd veel waarde gehecht aan hun autonomie. Dat ze ziek en oud waren, veranderde daar niets aan. Maar ondertussen raakte hun spaargeld op, de kosten aan hun eigen bijdrage waren te hoog. Ook viel het verdriet om de dood van mijn zusje in 2015 ze steeds zwaarder. Mijn ouders raakten uitgeput. Psychisch en lichamelijk.”

“Op een dag vroeg mijn moeder wat ik ervan zou vinden als ze samen uit het leven zouden stappen. Ze wilden zelf bepalen wanneer hun lijden klaar was. Ze verraste me niet met deze vraag. Ik had hen al vaker over dit onderwerp gesproken. En ik begreep hun keuze. Ze waren al zo lang samen en ik wist dat de een niet zonder de ander wilde of kon leven. De zorgen van mijn moeder dat wij dan in één klap wees zouden zijn, wuifde ik weg. Daar zouden we later wel mee dealen.”

Lees ook:
De dochter van Heleen (63) koos voor euthanasie

Weloverwogen 

“Toen ze eenmaal hun wens met ons hadden gedeeld, ging mijn moeder voortvarend te werk. De huisarts liet weten niet mee te werken aan euthanasie, dus ging mijn moeder op zoek naar andere mogelijkheden. Ze heeft een achtergrond in de verpleging en wist van een middel uit China dat vroeger werd gebruikt om mensen onder narcose te brengen.”

“Voordat ze het bestelde, had ze zich goed ingelezen. Mijn moeder wist precies hoeveel ze van het middel moesten gebruiken, bij welke medicijnen het wel of niet zou werken, dat je het met yoghurt of vla moest innemen, dat je er stuiptrekkingen van krijgt en dat je, mits je het niet goed toepast, ook weer wakker kunt worden.”

“Het was dus zeker niet zo dat ze zomaar een wit poedertje uit China liet komen. Hun keuze was weloverwogen. Toen ze het middel eenmaal had ontvangen, heeft mijn moeder het laten testen door Stichting de Einder. Met die stichting heeft ze twee persoonlijke gesprekken gevoerd. Ook heeft ze zich laten adviseren door de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillige Levenseinde NVVE. Beide partijen hebben haar bepaalde boeken en websites aangeraden voor meer info.”

“Om ervoor te zorgen dat wij geen problemen zouden krijgen en om een eventueel onderzoek naar een misdrijf te voorkomen, schreef mijn moeder een brief voor de politie waarin stond dat zij zelf alles hadden georganiseerd en uitgevoerd. Ook hun wensen voor de afscheidsdienst zette ze op papier.”

“In drie versies zelfs. Eentje voor als ze samen zouden gaan, één voor als mijn moeder alleen zou sterven en één voor als mijn vader alleen zou sterven. Ze vonden het belangrijk alle opties open te houden en elkaars beslissing te respecteren mocht het zo zijn dat één van hen op het laatste moment er toch van af zou zien.” 

Iets klopte niet

“Al had mijn moeder aangegeven dat ze er niet zeker van was of ze zo dapper zouden zijn om afscheid van ons te nemen, ging ik ervan uit dat het nog wel even zou duren. Ze maakten tenslotte nog plannen voor hun vijftigjarig huwelijksfeest twee maanden later. Niets was minder waar. Toen mijn ouders een paar dagen de telefoon niet opnamen, wist ik: hier klopt iets niet. De afspraak met mijn ouders was dat, mochten we niets van hen vernemen, mijn jongste broer poolshoogte zou nemen. Dat deed hij. Hij vond hen in hun slaapkamer. Vredig naast elkaar op bed.”

“Mijn moeder lag onder de dekens, naast haar mijn vader met zijn kleren aan. Natuurlijk wist ik dat deze dag ooit zou komen, maar toen het eenmaal zover was, was ik toch in shock. Ik heb vreselijk gehuild. Van verdriet, maar ook van ontroering. Ze hadden het geflikt. Hun wens samen te sterven was in vervulling gegaan.”

Onderzoek

“Uit onderzoek bleek dat ze een paar dagen eerder, op 2 juni 2018, waren gestorven en dat ze inderdaad het middel hadden genomen. De gordijnen waren open, zoals mijn ouders met elkaar hadden afgesproken, zodat de buren geen onraad zouden ruiken. Ook de brief voor de politie stond op tafel, evenals hun wensen voor de uitvaart en de lijst van dingen die moesten worden geregeld. Wat mij opviel was dat nog niet alles was afgevinkt op die lijst. Mede hierdoor ging ik twijfelen of het al wel de bedoeling was geweest om er een einde aan te maken.”

“Twijfels die werden versterkt doordat ze nog volop bezig waren met hun trouwfeest en ze hadden aan gegeven bij het bepalen van hun sterfdatum rekening te houden met alle belangrijke data en verjaardagen. Die van mijn neef bijvoorbeeld, de kleinzoon op wie ze zo dol waren en die begin juni jarig was. Volgens mij is er dus iets gebeurd waardoor ze sneller dan ook zij hadden verwacht hebben gehandeld.”

“Het onderzoek wees bovendien uit dat mijn moeder eerder was overleden dan mijn vader, dus ik heb het vermoeden dat zij zich plotseling zo ziek voelde dat ze mijn vader heeft gevraagd het middel klaar te maken. Blijkbaar heeft hij dat gedaan. Hij heeft zelfs nog de kommetjes waarin de yoghurt met het middel gemengd was, afgewassen en in het afdruiprek gezet.”

Trots

“De politie heeft nadat mijn ouders waren gevonden (sporen)onderzoek gedaan. Dat plus de brief was afdoende. Mijn man en broer zijn nadien ook nog naar de politie geweest om vragen te beantwoorden. Een paar dagen later namen we afscheid in het crematorium van Middelburg. Het klinkt bizar, maar dit was het enige crematorium waar mijn vader en moeder tegelijk in de oven pasten. En als je er dan toch voor kiest samen te sterven, dan hoorden ze dit ook samen te doen, vonden wij.”

“De dienst was prachtig, precies zoals mijn ouders hadden gewenst. Zonder foto’s, mensen wisten wel hoe ze eruitzagen, vonden ze. En zonder namen op de kisten, volgens hen deed het er niet toe wie in welke kist lag.”

“Ik ben nu bijna drie jaar wees. Natuurlijk zijn er soms tranen, en mis ik ze, maar ik ben vooral enorm trots op mijn ouders. Op hun eigengereidheid. Op het feit dat ze altijd alles op hun eigen manier deden. Tot aan het einde toe. Dankbaar ben ik ook. Omdat zij ons hebben bijgebracht dat je je nooit moet laten leiden door wat anderen van je verwachten, maar dat je altijd je eigen pad mag volgen.”

Denk je ook aan zelfdoding? Probeer erover te praten, dat kan met de huisarts, maar anoniem bellen met de hulpdienst 113 of 0800 – 0113 (gratis, dag en nacht bereikbaar) kan ook. Op 113.nl kun je chatten met een hulpverlener.

Tekst | Ymke van Zwoll
Beeld | Getty Images

Dit artikel verscheen in Margriet 2021-13. Je kunt deze editie nabestellen via lossebladen.nl.

Ook interessant