Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

De kerstcake van oma: ‘We waren benieuwd naar het geheim’

kerstcake.jpg

Kerst is hét moment om warme herinneringen aan vroeger op te halen. Zo denkt schrijver en historicus Saskia Bultman aan haar oma, die met kerst altijd cake maakte naar ‘geheim recept’. Met haar 88 jaar gaf ze het geheime recept dan eindelijk prijs.

“Het was gewoon niet de kerstcake van oma.”

Traditiegetrouw een kerstcake

Op een decemberochtend gingen mijn zusje (29) en ik (33) op bezoek bij onze oma in Leidschendam, om bij haar de kerstboom op te tuigen. Jarenlang deed mijn oma niets bijzonders met de kerst, maar sinds een jaar of vijf had ze zelf een kerstboom in huis. Misschien was ze, na al die jaren dat ze met de kerst bij ons op bezoek kwam, toch een beetje aangestoken door hoe wij het vierden. Dankzij de invloed van onze Ierse moeder werd kerst bij ons thuis namelijk groots aangepakt. Begin december werd het hele huis versierd, er werd speciaal eten en drinken in huis gehaald en er werden ladingen cadeautjes gekocht, die op de dag zelf niet eens meer onder de boom pasten. De dag zelf stond in het teken van eten – mince pies, roast potatoes, Christmas pudding, noem maar op – en familietradities. Ieder jaar bracht mijn oma uit Leidschendam haar zelfgebakken kerstcake mee. Aan het begin van de middag werd er traditiegetrouw voor ons elk een stukje afgesneden en kon de kerst dan eindelijk beginnen.

Het geheime recept

Dit jaar was het eerste jaar dat mijn oma haar kerstcake niet zou klaarmaken. Hoewel ze nog lang van alles was blijven doen, werd de kerstdrukte haar, met haar 88 jaar, nu allemaal wat veel. Mijn zusje en ik stelden voor dat wij hem zouden komen maken, ook zodat we haar recept konden overschrijven en het konden bewaren voor later. Bij mijn oma thuis haalden we haar spiksplinternieuwe kerstboom uit de verpakking – een kunstboom, zodat ze geen last had van de naalden – zetten hem in elkaar, en tuigden hem op, met prachtige glazen kerstballen nog uit de jaren vijftig en zestig. Na de lunch gingen mijn zusje en ik de kerstcake bakken. De kerstpudding van mijn moeder – een zwart gevaarte vol Guinness en brandewijn, dat maanden in een donkere kast had staan rijpen – waar we elk jaar het kerstdiner mee afsloten, was gebaseerd op het recept van mijn Ierse oma, en was overgeleverd op een handgeschreven vergeeld stukje karton. Zoiets verwachtten wij vanmiddag ook aan te treffen. We waren benieuwd naar het ‘geheim’ van de kerstcake van oma: welke onverwachte ingrediënten stopte ze erin, en welke tips had ze voor het bakken?

Een oude Margriet

Maar het bleek veel minder spectaculair te zijn dan dat. Toen we haar om het recept vroegen, zei ze: ik pak het er even bij. Ze liep naar boven, en kwam terug met een Margriet. Niks oud, vergeeld stukje karton, met de bloemrestanten van vervlogen decennia er nog aan, maar een keurig net exemplaar van een Margriet uit begin jaren 2000. Niks oud familierecept, niks aangepast op basis van decennialange bakervaring, niks geheime ingrediënten. Nee, gewoon een kant-en-klaar recept uit een tijdschrift dat er, qua vormgeving, zelfs nog niet eens ouderwets uitzag.

Modern familierecept

Ik vond het wel iets geëmancipeerds hebben, iets moderns. Hoezo moest een familierecept per se iets zijn dat doorgegeven werd van moeder op dochter, of al heel lang bestaan? Dit was geen recept dat uit een ver verleden kwam en door mijn overgrootmoeder aan mijn grootmoeder was doorgegeven. Het riep geen beeld op van generaties vrouwen die, tot aan hun ellenbogen in het bloem, altijd in de keuken hadden gestaan. Nee, op een gegeven moment had mijn oma een recept nodig gehad voor kerstcake. Ze had er één gevonden, en het werkte prima. In plaats van een recept dat was ontstaan uit overgeleverde bakkennis was het een recept uit een doodgewoon tijdschrift dat tientallen, of misschien wel honderden of duizenden lezeressen van de Margriet voor hun kerstcake hadden gebruikt, in de jaren 2000.

Keurig had mijn oma altijd het recept van de Margriet opgevolgd, en keurig volgden wij het op. Het werd, net zoals ieder jaar, een goed gelukte kerstcake. Toch was hij niet net zo lekker als altijd. Noem het een zwak voor familietradities, maar het was gewoon niet de kerstcake van oma. Nu moesten wij maar gaan oefenen om hem net zo lekker te maken als zij dat kon.  

Saskia Bultman is gepromoveerd genderhistoricus en schrijft voor een breed publiek over geschiedenis, literatuur en vrouwen uit het verleden. Ze woont in Nijmegen. Kijk voor meer informatie op Saskiabultman.com.

Beeld | Getty Images

Ook interessant