Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Iris heeft tinnitus: ‘Ik kon mezelf wel voor m’n kop slaan, waarom was ik zo oenig geweest?’

iris-heeft-tinnitus-het-lijkt-op-het-geruis-dat-je-onder-water-hoort-als-je-snorkelt.jpg

Een permanente suis, fluit of brom in je oor: dat is tinnitus. Journaliste Iris Vandemoortele liep jaren geleden gehoorschade op en heeft tot op de dag van vandaag last van een ruis. “De huisarts zei dat ik er maar mee moet leren leven.”

“Tinnitus, ofwel oorsuizen, is het waarnemen van een geluid dat niet uit je omgeving komt. Je hoort een ruis, brom of piep, zonder dat er iets lawaai maakt. Ik heb tinnitus. Niet dat je het aan me merkt, ik merk het zelf meestal niet eens. Tot het stil is en ik de ruis in mijn oor goed kan horen.”

“Ook als ik in de stevige herrie sta, ben ik me er erg bewust van. Ik hoor het suizen dan niet, maar grijp wel gauw naar mijn oordoppen, die moeten voorkomen dat de tinnitus erger wordt.”

Gehoorschade

“Er zijn tientallen oorzaken bekend van tinnitus. Veel mensen zijn bang dat ze een hersentumor hebben als ze last krijgen van oorsuizen, maar dat is zeer zelden het geval. Het probleem kan liggen bij een hoge bloeddruk, bekneld bloedvat, virusinfectie of chemotherapie. Ook medicijnen zoals antibiotica en antimalariamiddelen kunnen tinnitus teweegbrengen. Maar met afstand de grootste oorzaak is gehoorschade. In je binnenoor zitten piepkleine haartjes die signalen aan je hersenen geven en door blootstelling aan harde geluiden kunnen die haartjes beschadigd raken.”

“Dat gebeurt meestal niet opeens. Vergelijk het maar met een graanveld waar lawaai als een flinke wind overheen gaat. Bij een paar van die windvlagen buigt het graan gewoon terug. Maar waait het keer op keer keihard, dan kunnen de halmen afbreken. Omdat de hersenen geen signalen meer doorkrijgen als de haartjes beschadigd raken, gaan ze zelf iets invullen. Dat neemt iemand met tinnitus dan waar als geluid.”

‘Lang leve de lol’

“Ook bij mij is gehoorschade de oorzaak. Vanaf de jaren negentig ging ik veel uit. Doordeweeks bezocht ik vaak concerten en in het weekend stond ik te dansen tussen metershoge speakers. In het begin dacht ik er niet over na, zoals je zelden over je gezondheid nadenkt als je jong bent. De gevolgen van zaken als slecht eten en kort slapen zijn beperkt, dus lang leve de lol.”

“Gelukkig besefte ik op een gegeven moment toch dat ik voorzichtiger moest zijn met mijn gehoor. Die piep in mijn oren na een nacht stappen verdween nog elke keer, maar wat als dat niet meer zo was? Ik schafte op maat gemaakte oordoppen aan en ging voortaan beschermd op pad.”

Onmiskenbare ruis van tinnitus

“Tot ik een paar jaar geleden op een doordeweekse dag naar een feestje vertrok. Ik vergat mijn oordoppen, wat ik besefte nog voor ik de straat uit was. Toch ging ik niet terug om ze te halen, want ik verwachte een tamme borrel, geen knalfuif. Dat had ik mis. In de kleine ruimte stond de muziek snoeihard.”

“Na een tijdje dacht ik: mijn oren! Ik propte er wc-papier in, wat er idioot uitzag, maar het kabaal een beetje draaglijker maakte. Na een dansje of twee ging ik op tijd naar huis en ik vergat het feestje. Tot ik een paar dagen later in bed lag en in mijn rechteroor onmiskenbaar een ruis hoorde. O nee! Tinnitus!”

Lees ook:
Wat kun je doen om tinnitus (oorsuizen) te voorkomen?

Suizen

“Eerst kon ik mezelf wel voor m’n kop slaan dat ik mijn oordoppen niet had meegenomen. Waarom was ik zo oenig geweest? Ik had het gewoon kunnen voorkomen! Vervolgens kreeg ik hoop. Misschien was het suizen wel tijdelijk, een kwestie van een paar dagen. Dat is goed mogelijk, maar was helaas bij mij niet het geval. Toen ik na een week nog steeds een ruis hoorde, begon ik me echt zorgen te maken.’’

“Ongerust luisterde ik naar het suizen, in alle situaties. ’s Nachts in bed hoorde ik het duidelijk, maar hoe was het overdag? Op kantoor, op straat? Als ik me erop concentreerde, kon ik het nieuwe geluid overal horen, tenzij er echt lawaai was. Wat als ik hier nooit meer vanaf kwam? Zou ik daartegen kunnen? Ik lag wakker en wist niet of het kwam door het geluid of mijn gepieker erover.”

Internet

“Zoals dat gaat met elke aandoening stortte ik me op internet om meer te weten te komen. Op tinnitus.nl, een site die is opgezet door de Nederlandse Vereniging voor Slechthorenden en de Federatie van Nederlandse Audiologische Centra, vond ik uitgebreide informatie. Wat die site en alle andere betrouwbare sites aanraadden: ga eerst naar de huisarts. Dus dat heb ik braaf gedaan. Hij constateerde wat ik al vermoedde. Mijn tinnitus wordt veroorzaakt door gehoorschade en daar is niets aan te doen. Ik moest ermee leren leven.”

“Op internet vind je zaken die een oplossing beloven, maar van geen ervan is wetenschappelijk bewezen dat ze werken. En het zijn er nogal wat, de wondermiddelen die worden aangeprezen. Je hebt supplementen, massageapparaatjes en nieuwe apparaatjes voor in je oor, die zouden helpen om het gesuis te verminderen.”

“Elke keer als ik op mijn Facebook keek, zag ik weer advertenties voor die oorapparaatjes langskomen. Een digitale zoektocht wees uit dat medici het gebruik ervan afraden. Ze kunnen tinnitus zelfs verergeren. Het is dus oppassen geblazen met bedrijven die geld willen verdienen aan wanhopige mensen.”

Psychische gevolgen van tinnitus

“Gelukkig hoor ik niet bij degenen die zó veel last hebben van hun tinnitus dat ze radeloos worden. Mijn geluid is vrij zacht en lijkt op het geruis dat je onder water hoort als je snorkelt. Het treedt alleen op de voorgrond als het stil is, anders wordt het verbloemd door andere geluiden. Maar stel je voor dat je een harde brom of fluit hoort, dag in, dag uit. Want dat komt ook voor. Zie daar maar eens je rust bij te bewaren.”

“Sommige mensen die veel last hebben van hun tinnitus krijgen kalmerende middelen of antidepressiva voorgeschreven. Het helpt niet tegen de tinnitus, maar wel om de psychische gevolgen te verlichten. Dat is ook het doel van behandelingen die worden aangeboden door audiologische centra.”

Acceptatie

“Mensen die erg lijden onder hun tinnitus krijgen daar begeleiding van teams van audiologen, psychologen en fysiotherapeuten. Ze leren hoe ze beter met oorsuizen kunnen omgaan. Acceptatie is de eerste stap. Er zijn namelijk allerlei geluiden waar we prima mee kunnen leven. Van kauwen of slikken krijgen we geen stress en van een spoorlijn waar we al jaren naast wonen ook niet. De behandeling bij een audiologisch centrum is erop gericht om tinnitus op net zo’n manier te leren aanvaarden.”

“Dat is niet eenvoudig, maar er is in 2012 al wetenschappelijk aangetoond dat deze aanpak veel mensen helpt. Een andere methode, de tinnitus retraining therapy, heeft ook als doel de tinnitus te accepteren. Daarbij krijgen mensen soms een soort hoortoestel aangemeten, dat een ruis produceert en zo de tinnitus maskeert.”

Nooit eens stilte

“Hoewel mijn tinnitus niet zo erg is dat die een behandeling vereiste, heb ik het er wel moeilijk mee gehad. Wat me hielp, was dat snel tot me doordrong dat het onmogelijk was om mijn vorm van oorsuizen weg te nemen. Ik moest me erbij neerleggen, accepteren was de enige oplossing. Maar dat is natuurlijk niet zomaar gefikst, vooral niet voor mij. Ik stoor me namelijk nogal snel aan geluiden. Mensen die altijd de radio of tv aan hebben staan, begrijp ik niet. Laat staan de types die rustig doorwerken terwijl er naast hen een druk gesprek plaatsvindt.”

“Ik houd van stilte. Niets zo ontspannend als een plek waar je alleen de wind en wat vogels hoort. Tsja. Nu kan ik gaan zitten waar ik wil, mijn tinnitusgeluid neem ik overal mee naartoe. Ik zal nooit meer echte stilte ervaren. Dat vond ik een nare gedachte, ik was bang dat ik niet tot rust kon komen. Inmiddels heb ik gemerkt dat het ondanks mijn ruis lukt om te relaxen. Als ik nu totaal zen in de natuur rondbanjer, zit de tinnitus me zelden dwars.”

Afleiding

“Wat ik ook heb ervaren, is dat ik gelukkig niet non-stop op de tinnitus gefocust kan zijn. In het begin luisterde ik als het stil was steeds naar het suizen. Hoe erg was het? Zou ik wel kunnen slapen? Maar zoals dat gaat als je je ergens op concentreert: op een gegeven moment dwaal je af. En zodra ik aan iets anders dacht, verdween de tinnitus naar de achtergrond. Dat hielp me ook om in slaap te vallen.”

Lees ook:
Vier tekenen dat de muziek op je koptelefoon écht te hard staat

Oordoppen tegen én bij tinnitus

“Ik neem het mezelf ook niet meer kwalijk dat ik destijds mijn oordoppen vergat. Mijn oren hadden waarschijnlijk al flink wat te lijden gehad, dat ene feestje was eenvoudigweg de druppel. Misschien had ik vroeg of laat toch tinnitus gekregen. Ik moet wel zeggen dat ik mijn oordoppen nooit meer vergeet. “

“Het komt niet vaak voor dat tinnitus verergert, maar daar vrees ik wel voor. Ik heb mazzel dat mijn ruis niet bloedirritant is en ook niet enorm luid. Maar een schelle piep of zware brom erbij en mijn situatie ziet er heel anders uit. Dus gaan de oordoppen overal mee naartoe. In elke tas en jaszak zitten schuimrubberen exemplaren, voor het geval dat.”

“Als het weer kan, dan is opeens in een drukke kroeg belanden reuzegezellig, maar het kan nogal een aanslag op m’n oren zijn. En voor concerten heb ik mijn op maat gemaakte oordoppen. Die dempen de decibels, maar zorgen dat je de muziek en de mensen die met je praten goed kunt horen.”

“De doppen gaan ook mee naar de bioscoop, want ook daar kan het geluid snoeihard zijn. Om nog maar te zwijgen van de laatste dagen van december. Dan zet ik geen stap buiten de deur zonder de oordoppen, als de dood dat een stuk vuurwerk mijn oren definitief verknalt. En die vrouw die haar vingers in haar oren stopt als de ambulance langs stuift met gierende sirenes? Dat ben ik.”

Goed mogelijk

“Erger is de tinnitus tot nog toe niet geworden, maar soms heb ik er wel meer last van. In stressvolle periodes valt het suizen me vaker op. Dan denk ik elke avond als ik in bed ga liggen: hè, die rotruis. Ik heb al zo veel om me druk over te maken en dan moet tinnitus er ook nog bij? Gelukkig duurt de ergernis zelden lang en val ik snel in slaap.”

“Is de stress voorbij, dan kan ik me nauwelijks meer opwinden over de ruis. Zoals met veel dingen in het leven, went ook tinnitus. Het is inmiddels veranderd van een onrustbarend geluid in een geruchtje dat mijn lichaam nu eenmaal maakt. Toen de huisarts tegen me zei dat ik met tinnitus moest leren leven, was dat natuurlijk niet wat ik wilde horen. Maar het bleek in mijn geval goed mogelijk.”

Tekst | Iris Vandemoortele
Fotografie | Getty Images

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 26-2021. Dit nummer nabestellen kan via Lossebladen.nl.

Ook interessant