Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Intuïtie: dít wil je weten over dit ‘zesde zintuig’

m9-intuitie-v3-cracco-illustration.jpg

We hebben het allemaal weleens, zo’n gevoel in de onderbuik. Oftewel: onze intuïtie die ons iets probeert te vertellen. Maar wat houdt dat zogeheten zesde zintuig precies in? En hoe kan het je in het dagelijks leven helpen? Journalist Fleur Baxmeier zocht het uit.

‘Er was iets wat me tegenhield, een knagend gevoel in mijn onderbuik’.

Onderbuikgevoel

Mijn vriend en ik zijn sinds een paar maanden aan het kijken naar een ander huis in onze woonplaats Utrecht. Met meer buitenruimte dan een plaatsje van twee bij twee meter, een extra kamer om lekker in te werken en wat meer groen in de buurt; de wensen die half Nederland tijdens de coronaperiode heeft gekregen.

Soms hebben we geluk en zijn we er snel genoeg bij om te worden uitgenodigd voor een bezichtiging. Groot was mijn vreugde toen dit het geval bleek bij een woning in een alleraardigst Scandinavisch wijkje. Net even buiten het centrum, maar wel drie verdiepingen met een mooie tuin grenzend aan een schattig watertje. Tijdens de rondleiding bleek alles al net zo perfect afgewerkt als het op de foto’s op Funda leek. Er was een blinkende keuken, ingebouwde airconditioning, vloerverwarming door het hele huis en – niet onbelangrijk – een vraagprijs ruim onder ons budget.

Niet te verklaren

Als ik had gewild, hadden we meteen een bod kunnen doen waarmee we alle andere potentiële geïnteresseerden ruim uit de markt hadden geprijsd. Dan waren we misschien nog wel diezelfde week eigenaar geweest van een droomhuis. Iets waar mijn normaal zo kritische vriend wel oren naar leek te hebben.

Maar er was iets wat me tegenhield, een knagend gevoel in mijn onderbuik. Ik kon het niet verklaren, maar ik kon het ook niet negeren. Dit huis was niet mijn huis, ook al kon ik geen goede reden verzinnen wat er dan mis mee was. Het was de eerste keer dat ik me er echt bewust van was dat mijn intuïtie tot me sprak; een fenomeen dat ik tot dat moment altijd een beetje zweverig vond. Een onderbuikgevoel dat zegt wat je wel of niet moet doen, hoe serieus moet je dat nemen?

Intuïtie als ver-van-mijn-bedshow

Als vrouw van de lijstjes met voors en tegens leek het zesde zintuig, zoals intuïtie ook wordt genoemd, me nogal een ver-van-mijn-bedshow. Iets ongrijpbaars. Maar onder wetenschappers bestaat geen twijfel dat we het allemaal in ons hebben. Apple-opperbaas Steve Jobs, geen domme kerel, zei ooit dat ‘intuïtie ontzettend krachtig is, krachtiger dan het intellect’. Iets wat veel eerder al werd bekrachtigd door meesterbrein Albert Einstein, bedenker van de bekende quote ‘het enige wat werkelijk waardevol is, is de intuïtie’.

Of zoals Steve Jobs het later, in een andere toespraak, scherp formuleerde: ‘Je tijd is beperkt, dus verspil hem niet door het leven van een ander te leiden. Laat het lawaai van de meningen van anderen je innerlijke stem niet verdrijven. Wees zo moedig om je hart en je intuïtie te volgen.’

Knagende twijfel

Het woord intuïtie komt van de Latijnse term ‘intuer’, wat je kunt vertalen als: een blik, beschouwen of iets aandachtig bekijken. In plaats van intuïtie hebben mensen het ook vaak over een bepaald voorgevoel, hun instinct of een ingeving. “Het is een gevoel dat je vertelt wat je moet doen”, duidt hoogleraar sociale psychologie Ap Dijksterhuis, die in zijn boek Het slimme onbewuste: Denken met gevoel onderzoekt welke rol bewuste en onbewuste denkprocessen spelen bij het nemen van beslissingen.

“Ga je linksaf, ga je rechtsaf, moet je dit niet doen of juist wel? Dat kan razendsnel gaan, waarbij je in een fractie van een seconde een belangrijke beslissing maakt. Je kunt je voorstellen dat dit in de oertijd, waarin er allerlei gevaren op mensen afkwamen, in veel gevallen levensreddend kon zijn.” 

Cruciale rol

Maar ook eeuwen later speelt intuïtie nog steeds een cruciale rol. Zo was de maanlanding in 1969 – om maar iets te noemen – heel anders verlopen als astronaut Neil Armstrong niet intuïtief had gehandeld. Op het oog leek de automatische landing van de maanlander Eagle volgens het boekje te verlopen, maar Armstrong had er geen goed gevoel bij. In een flits besloot hij op het allerlaatste moment om ’m handmatig op een andere plek neer te zetten dan gepland, zonder dat hij wist of hij dat zou redden met de schaarse brandstof.

Hij bleek daarmee het leven van zichzelf en z’n copiloot te hebben gered, want anders was de Eagle op de zijwand van een diepe krater terechtgekomen, wat ze nooit zouden hebben overleefd. Achteraf zei Armstrong dat hij de beslissing puur op basis van zijn intuïtie had gemaakt.

Twee beslissystemen

Nu stap ik persoonlijk niet zo vaak in spaceshuttles. De kans is dus klein dat ik ooit in een oogwenk moet gaan beslissen waar ik ga landen. Maar we komen allemaal weleens voor lastige keuzes te staan. Over werk, vriendschappen, de liefde, familieperikelen. Dijksterhuis: “We hebben twee beslissystemen. Er is het rationele systeem waarmee je in je hoofd alles op een rijtje zet. Maar ook nadenkt over de voors en tegens en zaken met elkaar vergelijkt, zodat je tot een weloverwogen besluit kunt komen.”

“En er is je intuïtie die zich kan uiten als een sterke drang voorwaarts. Ook als een gevoel dat je iets juist niet moet doen. Dat kan onmiddellijk opkomen, maar je kunt ook na een paar dagen twijfels krijgen. In Amerika noemen ze dat nagging doubts: het knagende gevoel dat er iets niet klopt.”

Emotionele oprisping

Het is voor nuchtere types als ikzelf verleidelijk om intuïtie weg te zetten als een emotionele oprisping waar je niet zo veel waarde aan hoeft te hechten. Ja, er klonken tijdens de rondleiding in ons Utrechtse droomhuis stemmetjes in mijn hoofd dat dit niet míjn droomhuis was. Maar toen mijn vriend vroeg wat er dan mis was, kon ik dat niet onder woorden brengen. Het was een instinctieve waarneming, niet iets wat was gestoeld op een analyse of onderzoek.

Elke vorm van logica ontbrak, dus waarom zou je daar waarde aan hechten? “Het lijkt misschien of intuïtie een gevoel is dat zomaar uit de lucht komt vallen”, zegt Ap Dijksterhuis. “Maar in werkelijkheid is het gebaseerd op allerlei ervaringen, kennis, aangeleerde vaardigheden, gebeurtenissen en informatie uit je omgeving die je in je onbewuste hebt opgeslagen.”

Fractie van een seconde

Beland je in een situatie waarin je moet beslissen zonder dat je dat met je ratio kunt onderbouwen? Dan zal je intuïtie in een fractie van een seconde alle informatie in je onbewuste met elkaar vergelijken en een adviserend signaal geven over de beste keuze. Dijksterhuis: “Denk bijvoorbeeld aan het scenario dat je in een koophuis staat waarvan je weet dat er nog tientallen andere mensen op azen. Of stel dat je in een brandend gebouw bent waarvan je de vuurzee alleen kunt ontwijken door naar links of naar rechts te gaan.”

“Een voordeel van je intuïtie is dat je veel sneller kunt handelen dan als je ergens rationeel over gaat nadenken. Je rationele systeem is bovendien geneigd om maar op een paar dingen te letten, terwijl je intuïtie het totaal van je ervaringen meeneemt: situaties, sfeer, geuren, emoties.”

Intuïtie is niet onfeilbaar

Onfeilbaar is je intuïtie daarmee niet, want een voorgevoel gaat altijd gepaard met emoties. Dijksterhuis: “Stel dat je als leidinggevende een personeelsbeslissing moet nemen, dan word je onbewust toch beïnvloed door vooroordelen. Die kun je verwarren met intuïtie, maar daar moet je in zo’n geval niet op vertrouwen.”

“Gaat het om relatief kleine beslissingen, zoals het kopen van een wasmachine of het afsluiten van een verzekering, dan kun je dat ook beter op basis van feitelijke argumenten doen dan op intuïtie. Maar heb je het over complexe situaties met veel verschillende soorten informatie, zoals een huis, baan, kunstwerk, partner of school, dan is afgaan op je intuïtie juist wel zinvol. Dat komt omdat je intuïtie meer dan je verstand oog heeft voor het grote geheel en de context.”

In een flow

Het mooie van intuïtie is dat iedereen het heeft. Groot verschil is alleen dat de een er meer op durft te vertrouwen dan de ander. Sommige mensen hebben geen enkele moeite om hun intuïtie te volgen, andere mensen – lees: ikzelf – zijn wantrouwig. Maar net zoals bij vrijwel alles in het leven kun je jezelf trainen om er beter in te worden. “Wat daarbij in de weg staat, is onze moderne manier van leven”, zegt Cathelijne Esser, die in haar boek De eenvoud van aandacht uitlegt hoe je gemakkelijk kunt putten uit innerlijke wijsheid.

“Je lichaam moet ontspannen zijn om naar je intuïtie te kunnen luisteren, maar onze maatschappij is ingesteld op haast, snel en vlug. Daar kun je op een positieve manier verandering in aanbrengen door bijvoorbeeld wat vaker te gaan wandelen of elke dag even te mediteren.” Een andere manier om je intuïtie te trainen, is door je zintuigen bewuster te gebruiken. Esser: “Kies één zintuig en stem daar heel bewust op af.”

Onbewust aan het werk

Iedereen kent wel het gegeven dat je bepaalde dingen niet meer opmerkt als je lang in eenzelfde omgeving verblijft. Ik woon bijvoorbeeld in een wijk waar twee straten verderop een tram rijdt. Nou, die hoor ik al jaren niet meer. Met de tijd raken bepaalde sensaties ondergesneeuwd, zoals chronisch gestreste mensen ook vaak niet meer in de gaten hebben dat ze onder hoogspanning staan.

Als je al die afzonderlijke aspecten aandacht gaat geven, leer je om je lichaam beter te lezen en sta je beter in verbinding met je intuïtie. Dat zorgt ervoor dat je leven makkelijker verloopt, omdat je in een flow kunt handelen. Hoewel intuïtie zich afspeelt in ons onbewuste, kun je die onbewuste processen deels zelf aan het werk zetten. Een techniek waar volgens Ap Dijksterhuis gretig gebruik van wordt gemaakt door topmanagers, politici en andere hoge piefen.

“Ik weet dat zij vaak aan het einde van de avond nog wat belangrijke dossiers doornemen. Waarbij ze de beslissing vooruitschuiven naar de volgende ochtend”, legt hij uit. “Ze gebruiken de nacht om de boel te laten sudderen en weten de volgende dag het antwoord. Dat kun je ook in je eigen leven heel goed toepassen als je iets even niet weet. Denk expres niet over de kwestie na, maar ga andere dingen doen. Grote kans dat je intuïtie je na een paar dagen vertelt wat je wel of niet moet doen.” Komt helemaal goed met die huizenjacht, ik voel het!

5x verbeter je intuïtie

  1. Stop dat gekke gevoel in je onderbuik niet weg, maar neem het serieus.
  2. Wees eerlijk over twijfels en gevoelens van onzekerheid, naar jezelf én anderen.
  3. Probeer bewust niet na te denken over een beslissing en slaap er een nachtje over.
  4. Ontspan! Ga een rondje fietsen of lees een boek. Zo geef je je intuïtie de ruimte. 
  5. Maak geen lijstjes met voors en tegens, maar doe wat goed voelt. 

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.    

Tekst | Fleur Baxmeier
Illustratie | Caroline Cracco

Dit artikel over je zesde zintuig verscheen eerder in Margiet 2021-09. Dit nummer nabestellen kan via magazine.nl.

Ook interessant