Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Elles (42) had borstkanker: ‘Je denkt meteen: shit, ga ik mijn kindjes wel zien opgroeien?’

elles-had-borstkanker-je-denkt-meteen-shit-ga-ik-mijn-kindjes-wel-zien-opgroeien.jpg

Elles van Gelder is NOS-correspondent in Kaapstad, Zuid-Afrika. In januari, net voor het coronavirus wereldwijd uitbrak, kreeg zij de diagnose borstkanker. Triple negatieve borstkanker, om preciezer te zijn: een snelgroeiende en agressieve tumor. “Ik had nooit iets gevoeld en had ineens kanker: heel onwerkelijk.” 

Margriet’s Ilse sprak Elles over de diagnose, de behandelingen in coronatijd en hoe het nu met haar gaat.

Preventief onderzoek

Het was geen knobbeltje in haar borst dat Elles bij de dokter bracht, maar haar prijzige zorgverzekering als expat. “Voor de geboorte van mijn tweede dochter hier in Zuid-Afrika had ik een duurdere zorgverzekering genomen. Eentje waar ik flink voor betaalde. Eigenlijk vond ik het zonde om daar dan maar weinig gebruik van te maken, dus keek ik naar de andere opties die bij deze verzekering hoorden.” Eén daarvan was een preventieve test voor borstkanker, die normaal gesproken pas op een latere leeftijd plaatsvindt. “En toen dacht ik: ach, waarom zou ik dat niet eens laten controleren?”

Eigenlijk iets wat helemaal niet zo bij haar karakter past, vertelt ze. “Ik heb het zo druk met twee kleine kinderen en mijn werk. Klinkt gek, maar ik doe eigenlijk bijna nooit iets voor mezelf, en dit schaar ik eronder. Ieder uur is zo waardevol als moeder van twee jonge kinderen en met een baan waarbij je bijna constant op scherp staat. Maar hierbij dacht ik toch: laat ik eens een ochtend gaan. Gelukkig maar!”

Elles van Gelder voor de diagnose borstkanker
Elles van Gelder
Foto door Jonathan Torgovnik

‘En dan heb je opeens kanker, heel onwerkelijk’

In het ziekenhuis laat Elles in september 2019 een scan maken, waarop volgens de artsen ‘iets’ te zien is. Niet meteen iets om je druk over te maken, verzekeren ze haar. “Ze dachten dat het waarschijnlijk nog te maken had met borstvoeding geven, want daar was ik nog niet zo lang mee gestopt.”

Ruim drie maanden later, in januari 2020, moet ze terugkomen voor een volgend onderzoek. “En toen zagen ze nog steeds iets zitten in mijn borst. Bovendien was de structuur binnenin het knobbeltje ondertussen veranderd. Hierdoor wilden de artsen tóch wat verder kijken en het op kweek zetten. ‘Maar het zal wel niets zijn hoor, mevrouw’, vertelden ze me toen nog.” Een paar dagen later wordt Elles gebeld met het slechte nieuws: er is borstkanker gevonden. “Dat is natuurlijk een enorme schok, ik dacht meteen: wát? Hoe kan dat nou? Helemaal omdat ik natuurlijk niets gevoeld had en altijd gezond leef. Dan heb je opeens kanker, dat is heel onwerkelijk.” 

Binnen twee dagen zat Elles bij de oncoloog, die haar vertelde dat ze triple negatieve borstkanker had. Een agressieve vorm die zich snel kan verspreiden in het lichaam. “Na die diagnose dacht ik meteen: shít, ga ik mijn kindjes nog wel zien opgroeien? Vooral omdat ik nog niet wist of ik uitzaaiingen had. De tijd tussen die eerste diagnose van borstkanker en de uitslag van de CT-scan voor uitzaaiingen, is heel eng. Het was maar een dag of vijf, maar dat voelt echt als wéken.” Gelukkig krijgt Elles te horen dat er geen kanker gevonden is op andere plekken in haar lichaam. “Pas toen kreeg ik wat meer vertrouwen en het gevoel dat we dit gewoon zo effectief mogelijk gingen aanpakken.”

Lees ook
Kijken én voelen: zo kun je je borsten grondig checken op borstkanker

‘Wil je overleven, dan moet je dit doen’

Triple negatieve borstkanker heeft maar een beperkt aantal behandelopties, waardoor al snel duidelijk was welk traject Elles te wachten stond. Twee weken na de diagnose begon ze met haar eerste ronde chemotherapie, waarna er nog vijftien én een operatie volgden. “Ik kreeg eerst vier heel heftige kuren, met een medicijn dat de bijnaam ‘rode duivel’ heeft. Daar word je heel erg ziek van, je merkt echt dat je jezelf aan het vergiftigen bent. Dat is heel raar, vooral omdat ik geen klachten had. Ik voelde me niet ziek, maar wérd juist heel ziek door de chemo. Maar het was eigenlijk heel simpel: wil je overleven, dan moet je dit doen. Gelukkig was al snel duidelijk dat de chemo aansloeg, dat maakte het dragelijker.”

Elles tijdens behandeling borstkanker
Elles tijdens een van de eerste chemokuren
Foto door Jonathan Torgovnik

Door de chemotherapie werd Elles heel erg ziek, raakte ze tijdelijk in de menopauze (ínclusief heftige opvliegers), viel ze zeven kilo af en verloor ze haar lange blonde haren. Iets waar ze al voor de behandeling heel erg tegenop zag. “Ik denk dat ik tot die tijd in een soort ontkenningsfase zat, maar toen ik plukken haar uit kon trekken dacht ik: wow, ik ben écht ziek. Het was voor mij een symbool dat ik écht die rotziekte had.”

‘Mijn dochter heeft mijn haar afgeknipt’

Daarom besloot ze haar haar kort te laten knippen, op een heel bijzondere manier. “Mijn oudste dochter Tess van toen vijf is meegegaan naar de kapper, en heeft daar samen met de kapper mijn haar afgeknipt. Dat vond ze heel leuk, en ik denk ook dat het goed was voor haar om te zien wat er gebeurde. Zelfs op die leeftijd krijgen ze natuurlijk alles mee, dus heb ik haar ook wel verteld wat er aan de hand was. Dat mama ziek was en er iets slechts in haar borst zat; dat de dokters dat met een soort toverdrankje beter moesten maken. En dat ik daar heel ziek van zou worden.”

Elles van Gelder tijdens behandelingsperiode
Elles tijdens de behandelingsperiode
Foto door Jonathan Torgovnik

‘Die pruik heb ik maar twee keer opgehad’

Voor haar werk als Afrika-correspondent verschijnt Elles regelmatig op televisie, en ook tijdens en na haar behandeling ging dat gewoon door. “Ik was niet eens bang dat mensen zagen dat ik ziek ben, maar wilde niet dat het van de bijzondere verhalen die ik maak zou afleiden.” In eerste instantie koos ze er daarom voor om met een pruik op televisie te verschijnen en later met een hoofddoekje of een muts op.

“Een pruik vond ik gewoon niks, ik denk dat ik ‘m twee keer opgehad heb. Een keer op tv en een keer omdat mijn dochter dat graag had toen ik meeging naar een kinderfeestje. Ik denk dat ik me er na een tijdje ook minder druk om ben gaan maken, na een tijdje accepteer je gewoon dat je je haar verliest. Ik besefte na een paar weken ook wel dat ik me niet hoefde te verstoppen, het was gewoon deel van mij op dat moment.”

Elles aan het werk na de behandeling

Borstkanker in coronatijd: 145 dagen in quarantaine

En die heftige periode moest Elles óók nog eens doormaken middenin de coronapandemie. Daardoor was ze naast borstkankerpatiënt ook ineens onderdeel van de risicogroep. Naast de strenge lockdown die er was in Zuid-Afrika, verbleef ze daarom in een nóg strengere quarantaine. “Ik miste het heel erg om naar buiten te kunnen. Ik ben dol op de natuur van Kaapstad, het is zo prachtig hier. Eigenlijk had ik het heel erg nodig om af en toe even naar buiten te kunnen, maar het kon en mocht simpelweg niet.” In totaal zat ze 145 dagen lang thuis in quarantaine en ging ze alleen naar buiten voor tripjes naar het ziekenhuis.

Dan is Zuid-Afrika ineens wel een heel eind van Nederland vandaan, waar veel van haar familie en vrienden wonen. “Mijn moeder en mijn broer waren op bezoek in Kaapstad toen het virus in Nederland veel erger werd, dus die moesten ineens met spoed naar huis omdat ze bang waren dat de grenzen zouden sluiten.” En latere tripjes van haar ouders en beste vriendin uit Nederland moesten gecanceld worden. Nog steeds staat Nederland op de rode lijst voor Zuid-Afrika, en mogen toeristen niet op bezoek komen.

Lees ook
12 zichtbare veranderingen van je borsten die kunnen wijzen op borstkanker

Emotionele steun

“Juist in een tijd waarin je iedereen zo graag zou willen zien, was dat heel heftig. Ik miste die emotionele steun heel erg, maar ook de afleiding en de helpende hand die familie kan bieden.” Er kwam bijvoorbeeld veel terecht op de schouders van haar man. “Die deed niet alleen de boodschappen en kookte, maar moest door het coronavirus ook leraar worden van onze dochter Tess die maandenlang thuis online leerde. We misten het om geen oppas-oma in de buurt te hebben.”

Elles putte veel kracht uit haar kinderen. “Veel van mijn dagen bestonden uit kanker, werk en kleine kinderen, dat is natuurlijk best beperkt. Maar naast dat het heel zwaar is om dit mee te maken met kleine kinderen, heeft het me ook heel erg geholpen. Als je naar die kleintjes kijkt, weet je meteen waarvoor je het allemaal doet. En ze houden je natuurlijk zo bezig dat je gedachten minder snel afdwalen naar angst en negatieve gevoelens.”

Elles en dochter Mia
Elles en dochter Mia tijdens een fotoschoot net na de diagnose. Deze foto’s liet ze bewust nog maken vóór ze haar haar zou verliezen.
Foto door Noortje de Leeuw

‘Je voelt je verraden door je eigen lichaam’

Inmiddels zit de behandeling van Elles er een paar maanden op, al voelt ze de grote psychische en lichamelijke impact van de chemotherapie nog wel. “Ik merk dat ik me nog steeds minder goed kan focussen en ben een stuk sneller moe, maar de behandeling heeft heel goed uitgepakt. Er is geen kanker meer gevonden, dus lijkt het erop dat alles door de chemo weg is. En ik merk ook dat ik lichamelijk én geestelijk steeds meer van mezelf terugkrijg, iets wat ik niet altijd verwachtte tijdens de behandeling.”

Toch is het nog wel een spannende periode, helemaal omdat haar type kanker relatief vaak terugkomt. De komende paar jaren zal ze daarom nog regelmatig naar het ziekenhuis gaan voor controles. “Het blijft wel door je hoofd schieten, de angst dat er toch nog ergens een kankercel zit die we niet te grazen hebben genomen. Je voelt je eigenlijk verraden door je eigen lichaam. Bij iedere controle zal het vast weer spannend zijn, maar ik denk dat het gevoel wel zal slijten.”

Stilstaan bij de kleine dingen

Daarnaast vindt Elles het belangrijk om andere vrouwen bewust te maken van het risico op borstkanker en hoe belangrijk het is om er vroeg bij te zijn. Hoewel je pas vanaf je vijftigste standaard gecontroleerd gescreend wordt op kanker, zijn lang niet alle vrouwen met borstkanker vijftigplussers. “Mijn vorm van kanker krijg je juist vaak op jongere leeftijd, en ik had er niet later bij moeten zijn. Dan was het waarschijnlijk uitgezaaid geweest; die vroege ontdekking is echt mijn redding geweest.” Daarom raadt ze iedere vrouw aan hun borsten te laten controleren. “Ik heb tegen al mijn vriendinnen gezegd dat ze hun boobies moeten te gaan checken. Ook als je het zelf moet betalen: doe het, als het kan!”

Ook richt Elles zich sinds de borstkanker bewuster op de kleinere dingen in het leven, vertelt ze. “Je raast als werkende moeder van jonge kinderen altijd maar overal doorheen, maar nu sta ik stil bij kleinere dingen. Pas stond ik met mijn voeten in de zee samen met mijn jongste dochter. Dan probeer ik heel bewust het koude water te voelen en hoe het kleine handje van Mia in mijn hand past. Het klinkt echt supersentimenteel, maar het is wel heel erg mooi.”

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

Het is oktober en dat betekent dat het borstkankermaand is. Dit jaar is het thema ‘Borstkanker heb je niet alleen’, waarbij speciale aandacht is voor de rol van naasten van vrouwen met borstkanker. Zoals je ook in het verhaal van Elles kon lezen, is de impact van de ziekte ook voor hen heel groot. Wil je Stichting Pink Ribbon steunen in het financieren van meer borstkankeronderzoek? Dat kan bijvoorbeeld door de Pink Ribbon-armband te kopen, die ook dit jaar traditiegetrouw weer uitgekomen is. Kijk voor meer informatie op de website van Pink Ribbon.

Ook interessant