MT40 M40 Beeld Ellen Gözel (Illustratie)
Beeld Ellen Gözel (Illustratie)

PREMIUM

Hoe houd je het bruisend tussen de lakens? Tips van de seksuoloog

We praten er niet graag over, maar het komt vaker voor dan je denkt: geen seks meer binnen de relatie. Hoe maak je het bespreekbaar en hoe breng je de intimiteit terug? Seksuoloog Astrid Kremers geeft tips.

Het is misschien wel het laatste taboe: geen geslachtsgemeenschap meer hebben binnen je relatie. Toch is het minder ongewoon dan je denkt. Het komt voor bij zowel jonge als oudere stellen en bij zowel mensen die kort als langere tijd bij elkaar zijn. Wel blijkt uit de Leefstijlmonitor 2019 van Expertisecentrum Seksualiteit Rutgers dat onze seksuele activiteit met de jaren afneemt. Dat heeft deels te maken met het verlies van een partner: twee derde (65,8%) van de gehuwde 65- tot en met 74-jarigen en bijna de helft (46,5%) van de gehuwde 75-plussers is seksueel actief. 75-plussers zijn het minst seksueel actief (28%). Ook uit Margriets Happy 60+ onderzoek, uitgevoerd in samenwerking met Bureau 50, geeft 80 procent van de lezeressen aan nu minder seks te hebben dan toen ze tussen de dertig en veertig jaar oud waren. Het seksleven is zeker niet per definitie spannender dan eerder (60%) en krijgt voor 55 procent een voldoende; slechts twee op de tien geven een 8 of hoger. Dat zijn mensen die seksueel juist een opleving beleven na hun zestigste: er is meer tijd en aandacht voor elkaar, er is meer privacy omdat de kinderen het huis uit zijn, ze kennen elkaars lichaam beter, weten wat ze lekker vinden en kunnen nu beter communiceren.

MT40 M40 Beeld

Waarom er minder gebeurt tussen de lakens

De redenen waarom seks op latere leeftijd moeizamer en minder leuk wordt, kunnen zowel een lichamelijke als een geestelijke oorzaak hebben. Lichamelijke problemen ontstaan door bijvoorbeeld ziekte, een handicap, aandoening, vermoeidheid, pijn, medicatie en middelen en hormonale veranderingen. Denk bij psychische problemen aan bijvoorbeeld prestatiedruk, (faal)angst, stemmingsproblemen, stress, trauma, lage zelfwaardering, schuld, schaamte en perfectionisme. Seksuoloog Astrid Kremers van sexuoloog.nl: “Ook relatieproblemen, seksuele sleur en elkaar minder aantrekkelijk vinden zijn veelgehoorde redenen. Wat ik het meest hoor van vrouwen is dat geslachtsgemeenschap pijn doet, ze geen orgasme krijgen en dat hun man een erectieprobleem heeft.” Volgens Kremers helpt een gezonde leefstijl enorm om op latere leeftijd langer seksueel actief te blijven: “Eet en drink gezond, zorg voor voldoende slaap en rust, blijf in beweging en doe aan krachtsport. Doe moeite voor jezelf én voor elkaar.”

MT40 M40 Beeld

Er is meer dan penetratie

Wel wordt geslachtsgemeenschap op latere leeftijd vaak vervangen door andere vormen van seks, blijkt uit het onderzoek van Rutgers. Iets wat seksuoloog Astrid Kremers herkent. “Het is niet gek dat in de loop van je leven je seksuele interesse en mogelijkheden kunnen veranderen. Ook is het zo dat hoe ouder je wordt, hoe meer tijd, aandacht en moeite het kost om allebei tegelijkertijd heel erg opgewonden en ontspannen te worden. Als dat moeilijker gaat, dan betekent het niet dat je geen seks meer kunt hebben, maar misschien wel een andere vorm van seksualiteit.” Volgens Kremers zijn er vele vormen seksuele verbintenis en handelingen. “De kunst is om steeds samen te onderzoeken wat jullie op dit moment een prettige vorm van seksualiteit vinden. Het kan helpen om soms wat nieuws toe doen en er meer tijd aan te besteden. Voel, communiceer, stem af, speel en maak samen mooie herinneringen. Want als je steeds minder leuke seksuele ervaringen hebt, komt de zin in seks steeds verder van je af te staan.”

MT40 M40 horizontale lijn groen Beeld

Variëren kun je leren

Zin in seks komt niet spontaan, helaas. Ons lichaam heeft seksuele prikkels in gunstige omstandigheden nodig om opgewonden te worden. Variatie kan de boel weer ‘upspicen’:

  • Altijd seksen in de avond, maar draai je tegenwoordig liever om, omdat je moe bent? Seks eens in de ochtend of midden op de dag als je wél fris en fruitig ben;
  • Is het bed de plek waar jullie seksleven altijd plaatsvindt? Misschien leuk om eens te experimenteren met een andere plek om te zoenen of vrijen zoals op de bank, op een kleed voor de open haard, onder de douche, in de tuin, in een tent, hotelkamer, de sauna of een ander spannend plekje;
  • Wat denk je van soloseks terwijl je partner toekijkt. Dit kan heel opwindend zijn voor jullie allebei;
  • Haal eens een leuk speeltje zoals een vibrator in huis en ga samen op ontdekkingstocht;
  • Wist je dat je huid je grootste erogene zone is? Je kunt je huid op het hele lichaam stimuleren en (erotisch) masseren met bijvoorbeeld je handen, lippen, tong of met een speeltje;
  • Prikkel elkaar door gedurende dag spannende berichtjes te sturen om in de stemming te komen voor een vrijpartij;
  • Kijk samen een romantische of erotische film. Een erotisch verhaal luisteren of lezen kan ook opwindend zijn;
  • Vertel elkaar je fantasieën en realiseer je dat fantasieën geen wensen hoeven te zijn;
  • Sommige mensen vinden het stimulerend om seks te ervaren met andere mensen erbij. Als jullie dat beiden zouden willen, zouden jullie dat stap voor stap met goede afspraken kunnen ontdekken.
MT40 M40 horizontale lijn groen Beeld

Doe het met plezier of niet

Bij veel vrouwen doet de geslachtsgemeenschap helaas pijn. Dan lijkt het alsof ze geen zin hebben, maar ze hebben natuurlijk geen zin in pijn. In de overgang wordt de huid van de schaamlippen, vagina en baarmoeder dunner, minder elastisch en kwetsbaarder. Er is minder vaginale afscheiding waardoor een droog gevoel kan ontstaan. Dit proces wordt vaginale atrofie genoemd. Kremers: “Iedere postmenopauzale vrouw krijgt in meer of mindere mate met vaginale atrofie te maken. Pijnlijke penetratie is soms het eerste teken, soms pijn tot de dag erna nog.” Gelukkig hoeft vaginale atrofie niet bij iedere vrouw pijn te geven bij penetratie. “Je zou pas gemeenschap moeten hebben als de huid van de vulva intact is en frictiebestendig, de bekkenbodem ontspannen is, je heel erg opgewonden bent en dus heel nat bent. Als dat niet het geval is, ga dan niet over tot penetratieseks. Maar ga op zoek een leuke seksuele ervaring, want vrijen hoort plezierig te zijn. Regelmatige plezierige seksualiteit helpt namelijk om je vagina doorbloed te houden. Doe het met plezier of doe het niet.”

MT40 M40 Beeld

“Vaak denk ik nog terug aan onze jongere jaren. De tijd waarin we elkaar met de ogen uitkleedden, geen moment onbenut lieten om elkaar te bespringen en de seks soepel en spontaan ging. Toen we kinderen kregen, was daar ook onze eerste seksdip. We waren te druk met het gezin, ons werk en om alles reilende en zeilende te houden. Omdat we de intimiteit én elkaar misten, hebben we toen bewust momenten voor onszelf ingepland, zoals weekendjes weg samen, maar ook een ‘niet storen’-bordje op de slaapkamerdeur toen de kinderen ouder werden. Dat hielp en het vuur van vroeger laaide weer op. Ook toen de kinderen uit huis waren, merkten we dat er meer rust was en er meer mogelijkheden waren om elkaar spontaan te bespringen. Maar de laatste zeven jaar kan ik de keren dat we seks hebben gehad op twee handen tellen. Ja, we knuffelen wel, maar van echte seks komt het niet meer. Mijn man is tien jaar ouder en hij kreeg als eerste lichamelijke klachten. Het begon met prostaatklachten en hij heeft een operatie gehad aan zijn benen, waardoor hij minder mobiel is. Zelf heb ik sinds drie jaar last van reumatische klachten en daardoor ben ik vaak heel moe en beweeg ik minder soepel. Ik voel me opeens zo oud en daar word ik ook niet vrolijker van. Ik moet oppassen dat ik niet op mijn man ga fitten, dat helpt ook niet. Het is niet dat ik nu ontzettend veel zin heb in seks, maar iets vaker zou leuk zijn. Ik denk dat ik het binnenkort maar eens aankaart bij mijn man. Ik weet zeker dat hij onze intimiteit ook mist.”

MT40 M40 horizontale lijn groen Beeld

Apart slapen?

Naast geen seks meer hebben, is apart slapen nog zo’n taboe dat we liever niet met anderen delen. Want als je niet meer naast elkaar slaapt, kun je je seksleven helemaal op je buik schrijven, toch? Niet per se, zegt Kramers. “Het effect van apart slapen is voor stellen heel verschillend. Als we ouder worden, worden de nachten vaak wat minder comfortabel: er zijn vaker slaapproblemen, er wordt meer gesnurkt en lichamelijk zijn er meer ongemakken. Als je partner hard snurkt of onrustig is in bed, dan kan apart slapen een oplossing zijn. Je wordt goed uitgerust wakker, waardoor er minder irritaties en ruzies zijn en er juist meer toenadering kan komen. Het nadeel kan zijn dat je door het apart slapen minder gelegenheid kan voelen om intiem te zijn.” Vergeet dus niet lekker tegen elkaar aan te kruipen in de avond voordat je je eigen mandje opzoekt. Of verras je partner – zonder ochtendhumeur – met een potje ochtendseks.

Bespreekbaar maken

Is je seksleven minder bruisend en wil je er iets aan veranderen, dan kun je het bespreekbaar maken. Kremers: “Het is belangrijk dat je het op een liefdevolle, respectvolle en kalme manier aankaart bij je partner. Kies een prettig moment, bijvoorbeeld tijdens een wandeling zodat je elkaar niet hoeft aan te kijken – dat kan het praten vergemakkelijken. Of als je rustig in elkaars armen ligt. Stel vragen als: hoe ervaar jij ons seksleven, ben je tevreden, voelt het goed voor jou, wat zijn je behoeften en de mijne en hoe kunnen we dat afstemmen? Luister actief naar je partner, geef complimenten, wees empathisch, nieuwsgierig, respectvol en dankbaar voor wat er is. Verwijten maken verwijdert en vlijen verbindt. Dat er een verschil in verlangen is, dat is normaal. Ik ken geen enkel stel dat op dezelfde manier en hetzelfde moment wil vrijen. Maak je daar geen zorgen om.” Bespreek vervolgens – misschien wel op een later moment – hoe jullie je seksleven voor beiden (weer) plezierig kunnen maken. “Experimenteer en ga op zoek naar nieuwe positieve ervaringen. Vrij eens op een ander tijdstip. Misschien komen jullie erachter dat jullie misschien wel erg gericht zijn op geslachtsgemeenschap, vrij dan eens op een andere manier. Er is zo veel mogelijk!”

Iedereen leuke seks

En vinden jullie het moeilijk om het samen te bespreken, dan kun je natuurlijk altijd bij een geregistreerd seksuoloog NVVS aankloppen. Kremers: “Met elk stel werk ik naar een seksleven toe dat voor beiden goed voelt. Hoe oud je ook bent, hoe ziek je ook bent, hoelang je ook bij elkaar bent: ik ben ervan overtuigd dat iedereen een leuk seksleven kan hebben. De bereidheid om echt te gáán voor de behandeling en je eigen gedrag te veranderen zal helpen. Je kunt namelijk niet steeds hetzelfde doen en een ander resultaat verwachten.” Werk aan de winkel dus – als je dat wilt!

MT40 M40 Beeld

“Ik heb van huis uit meegekregen dat seks staat voor iets wat mannen heel graag willen; de vrouw had op seksueel gebied vooral een dienende rol. Dat maakte dat er voor mij heel veel schaamte rondom seks hing. Als ik me als tiener aangetrokken voelde tot iemand en seksueel opgewonden raakte, dan was er een stem die zei: schaam je! Toen ik mijn man trouwde, was ons seksleven prima. We hadden seks, ik had soms een orgasme, maar eigenlijk heb ik jarenlang niet geweten wat ik echt lekker vond. Mezelf laten gaan? Dat kon ik al helemaal niet. Dat vond mijn man erg jammer en dat gaf hij dat ook regelmatig aan. We seksten minder en minder. Vijf jaar geleden dacht ik: we kunnen zo jaren doorgaan, maar daar wordt zowel mijn man als ik niet gelukkig van. Het werd tijd om me te verdiepen in mijn eigen seksualiteit en ik ging daarom in gesprek met een seksuoloog. Op advies van haar trok ik me twee keer per week terug in de slaapkamer om met mezelf te spelen, om speeltjes uit te proberen en te ontdekken wat ik écht lekker vond. Mijn man stond ervoor open en ik merkte dat het hem opwond als hij wist dat ik op ontdekkingstocht was. Na twee maanden spanning opbouwen, kwam het tot een ongelofelijke seksuele explosie tussen ons: zulke goede seks hadden we nog nooit gehad! Eindelijk weet ik wat ik lekker vind, durf ik dat ook aan te geven en durf ik mezelf te laten gaan. Sindsdien zijn we sámen op een groot seksueel avontuur en het einde is nog niet in zicht.”

MT40 M40 horizontale lijn groen Beeld

Meer lezen?

sexuoloog.nl, seksualiteit.nl, nvvs.info, vrouwenindeovergang.nl

Jessica van ZantenEllen Gözel (Illustratie)

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden