MT34M34 Relatie redden Beeld Redactie
Beeld Redactie

PREMIUM

‘Het moeizame praten van Fons na zijn infarct irriteert me. Ik denk dan: concentreer je beter, maar hij doet die moeite niet voor mij’

Het leven van Erica (65) en haar man Fons (75) is drastisch ­veranderd nadat hij door zijn infarct een hersenbeschadiging heeft opgelopen. Hoe moeten ze omgaan met de pijn en teleurstelling waarmee ze nu worden geconfronteerd?

MT34M34 Relatie redden Beeld

“Ik ben vaak zo geïrriteerd en boos op Fons. Ik ben helemaal niet aardig tegen hem en daar voel ik me dan weer schuldig over. Ik neem me elke dag voor om geduldiger en ­liever te zijn, want hij kan er immers ook niets aan doen. Hij heeft door zijn infarct een hersenbeschadiging opgelopen. Misschien ben ik niet zozeer boos op hem, maar meer op ons lot, op het leven. Ik reageer dat op hem af. En soms op mijn dochter. Tegen haar ben ik uitgevallen toen ze zei dat ik soms ­gemeen tegen haar vader ben en hem behandel alsof hij een lastig kind is. Volgens haar functioneert hij veel beter als ik hem de tijd gun en hem niet opjaag of zenuwachtig maak door mijn ongeduld. Ik denk dan: jullie hebben makkelijk praten.”

Kokhalzend aan tafel

“Als er anderen bij zijn doet Fons zijn best om zich zo goed mogelijk voor te doen. Dan neemt hij deel aan het gesprek en is belangstellend. Als ik alleen met hem ben komt er geen woord uit. Hij is dan moe of in zichzelf gekeerd en vraagt bij alles hulp. Er komt thuiszorg om te helpen met douchen en om hem te dwingen een stukje te lopen. Dat doet hij dan ook wel even, maar als ik daarna zeg dat hij moet oefenen valt hij tegen me uit, dat ik geen idee heb hoe hij zich voelt. Ik doe mijn best om dingen klaar te maken die hij lekker vindt, want hij moet iets eten. Hij is vreselijk afgevallen en als je niet eet is het ­logisch dat je geen energie hebt. Hij zegt dat hij niet kan slikken en dat het hem zelfs moeite kost om die flesjes met speciale voeding binnen te krijgen. Het is een rotgezicht om hem zo aan tafel te zien kokhalzen. Ik heb dan ook geen trek meer. We zitten tijdens maaltijden een kwartier zwijgend tegenover elkaar, terwijl hij alleen maar gericht is op zijn bord en me niet aankijkt.”

“Hem alleen laten durf ik bijna niet meer. Af en toe moet ik natuurlijk even een boodschap doen, maar het is nu al twee keer gebeurd dat ik thuiskwam en dat hij gevallen was. Terwijl ik hem gevraagd had om op de bank te blijven zitten tot ik terug was. Hij wil dan iets zelf doen. Dat voelt alsof hij me duidelijk wil maken dat ik niet weg mag gaan. Maar ik stik hier als ik de hele dag ­binnen moet zitten met hem. Dat moeizame praten van hem irriteert me ook. Hij is slecht te verstaan en valt steeds halverwege een zin stil. Dan is hij de draad kwijt. Ik denk dan: concentreer je beter, ­bedenk van tevoren wat je wilt zeggen. Maar hij doet die moeite niet. Niet voor mij.”

MT34M34 Relatie redden Beeld

Fons

“Ze denkt geloof ik dat ik haar manipuleer. Dat ik met opzet onhandig doe, om maar vooral te laten merken dat het niet goed met me gaat. Het omgekeerde is waar. Ik probeer juist zo weinig mogelijk een last voor haar te zijn. Daarom probeer ik zo veel mogelijk zelfstandig te doen. Maar het kost me ongelooflijk veel moeite. Als ik een klein stukje heb gelopen, of iemand is op bezoek geweest, dan voel ik me totaal uitgeput. Waarschijnlijk klopt het wel, dat anderen minder zien hoe ik eraan toe ben. Je probeert je in gezelschap toch beter voor te doen. Ik doe dat voor ­mezelf natuurlijk, omdat het telkens weer confronterend is om te zien wat ik niet meer kan. Maar ik doe het ook voor Erica, want ik weet dat zij zich voor me schaamt, omdat ik soms niet op woorden kom als ik iets wil zeggen. Of omdat ik zo ongelukkig loop en zelfs met een rollator maar voetje voor voetje vooruitkom. Ik weet dat ze het verschrikkelijk vindt om zo naast me te lopen.”

Vergeetachtig

“Ik doe mijn best om het lopen te oefenen en ik ga ook vooruit, maar veel minder hard dan ik zelf zou willen. Lichamelijk ben ik nog lang niet de oude. Veel erger vind ik dat ik ook psychisch nog allerlei gevolgen van dat ­infarct merk. Het is maar de vraag of dat ooit terugkomt. Aan mijn spraak en de verstaanbaarheid werk ik, maar mijn concentratie is nog heel slecht en mijn geheugen is erg achteruitgegaan. Ik heb altijd veel gelezen, voor mijn werk, en ik hield het nieuws bij. Als ik nu een stuk lees, moet ik vier keer ­opnieuw beginnen en een boek is helemaal moeilijk. Ik weet dat ik vaak dingen vergeet die Erica tegen me heeft gezegd. Als zij bijvoorbeeld even de stad in is ben ik vaak kwijt hoelang ze zou wegblijven en wat ze zou doen. Ik zou haar dan het liefst bellen, maar weet dat ze dat vervelend vindt, dus ik ­probeer gewoon af te wachten, maar soms heb ik dan iets nodig.”

“Ik voel dat ik een blok aan Erica’s been ben. Ik vraag me af of ze bij me zou blijven als ik dit niet had gekregen. We hebben het niet ­altijd makkelijk gehad in ons huwelijk. Ik weet dat ik er te weinig was en haar vaak dingen alleen heb laten opknappen, ook met de kinderen. Ik had me deze periode anders voorgesteld. We zouden nu juist meer samen gaan doen, gaan reizen, meer tijd maken voor vrienden en voor leuke dingen. Dat kan allemaal niet en ik denk dat Erica me dat kwalijk neemt. Ze doet haar best, maar ik merk aan alles hoeveel moeite het haar kost om nu aan mij vast te zitten.”

MT34M34 Relatie redden Beeld

De therapie

Het verhaal van Fons komt met horten en stoten, waarbij Erica probeert te ­helpen door regelmatig zijn zinnen af te maken. Daarbij begrijpt ze hem vaak te snel en niet helemaal juist.

Als een ramp zoals een ernstige ziekte of een infarct je overkomt, dan treft je dat als paar, als gezin. Je raakt beiden veel kwijt van wat belangrijk voor je is. Paren die daarvoor hecht waren samen, verliezen misschien meer, maar kunnen dit over het algemeen toch beter hanteren. Het zijn juist de paren die minder verbonden waren met elkaar, die het nu het moeilijkst hebben. Ze hebben als het ware niet zo veel krediet opgebouwd.

Verdriet, angst en boosheid

Na de eerste schok veroorzaakt door het verlies besef je nog niet helemaal wat je is overkomen. Er moet veel geregeld worden en het moet nog duidelijk ­worden wat de gevolgen zijn. Daarna, als je beseft hoe je ervoor staat, word je overspoeld door allerlei verschillende emoties. Je voelt verdriet voor wat je verloren hebt, angst voor hoe het nu verder moet, boosheid op hoe het leven loopt, maar ook boosheid op elkaar. Vaak ervaar je ook een grote eenzaamheid, omdat niemand beseft wat je doormaakt. Mensen gaan na een korte periode van betrokkenheid algauw over tot de orde van hun dag terwijl jouw leven tot stilstand is gekomen.

Ik plan gesprekken met het hele gezin, Erica, Fons en hun twee volwassen kinderen. Zij worden immers allemaal met dit verlies geconfronteerd en proberen elkaar te helpen, maar kunnen niet de goede woorden vinden. Linda probeert te helpen door partij voor haar vader te kiezen en haar moeder verwijten te maken, waardoor Erica zich nog meer alleen voelt. Luc vermijdt het contact met zijn ouders, omdat hij zich machteloos voelt.

In de therapie onderzoeken we hoe Erica kan worden geholpen met de zorg voor Fons, hoe hij weer wat meer plezier en afwisseling in zijn leven kan krijgen en hoe beide volwassen kinderen hun ­ouders hierbij kunnen helpen. Het helpt Erica en Fons bijvoorbeeld als Fons een keer per week een middag door een van de kinderen wordt opgehaald, zodat Erica wat tijd voor zichzelf heeft. Voor iedereen is dat fijner dan een bezoek van het hele gezin bij de ouders.

Teleurstelling en eenzaamheid

Als deze afspraken lopen en Fons weer plezier beleeft aan het contact met zijn kleinkinderen, die weinig last hebben van de veranderingen bij hun grootvader, heb ik daarna gesprekken met Fons en Erica samen. Hierbij gaat het over ­teleurstelling en eenzaamheid uit hun verleden die doorwerken in de emoties en het verdriet van nu. Door met elkaar te praten over wat teleurstellend is ­verlopen in hun relatie vroeger, komt er meer begrip voor elkaar en toenadering. Erica ervaart dat ze bij Fons terechtkan met haar emoties en Fons merkt dat hij daardoor meer is dan een blok aan ­Erica’s been. Hij kan naar haar luisteren, en ze kunnen hun verdriet met elkaar delen, dankbaarheid voelen voor wat ze wel hebben samen en daaruit hoop putten voor hun toekomst.

Annette HeffelsRedactie

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden