Ela werd misbruikt: ‘Hij wist precies wanneer mijn ouders niet thuis waren’

Deel dit artikel:

Twee jaar werd Nederlands jeugdkampioen zwemmen 
Ela Hutten misbruikt door haar coach. Het misbruik 
verwoestte haar olympische droom en had een enorme impact op haar leven én op dat van haar moeder Sandra.

“Het heerlijke van zwemmen vind ik dat je even helemaal weg bent; het water sluit je letterlijk in, de rest verdwijnt. Een soort escape? Dat zou heel goed kunnen.”

“Ik was een pleaser

“Als kind was ik al heel perfectionistisch. Als ik iets deed, of het nou op school of in het zwembad was, moest het ook goed. En ‘goed’ was niet snel ‘goed genoeg’. Thuis was ik echt het middelste kind. Een pleaser, ik hield met iedereen rekening, behalve met mijn eigen 
behoeftes. Mijn moeder vertelde mij dat toen mijn jongere zusje werd geboren, het eerste wat ik zei was: ‘Ik was al niet de oudste en nu ben ik ook niet meer de jongste. Ik ben helemaal niets’.”

Nederlands kampioen

“Mogelijk heeft mijn ambitie in het zwemmen daarmee te maken. Mijn zussen zwommen ook 
op hoog niveau, maar ik was de beste. Op mijn vierde jaar had ik al mijn A- en B-diploma en op mijn tiende was ik Nederlands kampioen op meerdere afstanden en werd ik gescout als 
olympisch talent. Dat betekende vier, vijf keer per week ’s morgens om kwart voor vijf op om op tijd in het zwembad te zijn voor de training.”

Op zwemkamp

“In de kerstvakantie van 2004 ging ik naar Swimkick, een zwemkamp van de KNZB in Zeist voor extra trainingen en technieken. Op dat kamp, elf was ik toen, kreeg ik een trainer die Alfons heette. Alfons (gefingeerde naam, red.) was zevenentwintig en heel populair. Alle trainers op dat kamp waren leuk, maar hij nodigde ons meteen uit op chatdienst MSN en wisselde 
telefoonnummers uit. Hij was een van ons, zo’n houding had hij. En hij was goed. Hij maakte van mij in die week echt een betere zwemmer. Toen onze zwemclub in Dordrecht een nieuwe trainer voor de junioren zocht stelden mijn vader en ik voor om Alfons aan te trekken. Dat gebeurde.”

Gemakkelijke prooi

“Waarom hij zijn pijlen juist op mij richtte? 
Hij weet waarschijnlijk precies wie hij uitzoekt. Ik had als een van de grootste talenten van Nederland alles over voor het zwemmen en dat maakte mij tot een gemakkelijke prooi. Continu benadrukte hij hoe goed ik was, hoe hard ik kon zwemmen en dat hij mij veel verder kon brengen. Omdat ik veel meer tijd en aandacht kreeg dan 
de anderen, voelde ik mij heel speciaal.

Maar hij 
gedroeg zich steeds vreemder. Hij begon te 
bellen. Elke avond tot één, twee uur ’s nachts. Als topsporter moet je juist vroeg gaan slapen, maar 
ophangen mocht ik niet van hem. Dan belde hij gewoon terug. Wie belt er nou om middernacht met een meisje van twaalf? Daarna begon het aanraken, zoenen en verder. Het is normaal dat op dit niveau trainer en pupil veel met elkaar 
omgaan; samen in de auto naar de KNZB in Zeist bijvoorbeeld of samen looptrainingen doen in het bos. Dat waren de gelegenheden waarbij hij mij misbruikte.”

Stalker

“De eerste keer dat dat gebeurde was in de auto toen hij mij na een training naar huis bracht. Als we niet samen waren, stalkte hij mij. Hij wist precies wanneer mijn ouders niet thuis waren en dan stond hij voor de deur. Als ik van school naar huis fietste, belde hij: ‘Kijk eens 
achterom?’ En dan reed hij daar. Liep ik in de stad met een vriendinnetje, dan kreeg ik een telefoontje: ‘Je zou toch huiswerk maken?’ Zelfs toen ik in the middle of nowhere op een vakantiekamp was, wist hij mij daar te vinden. Achteraf is dat voor mij het moeilijkste geweest: mij weer veilig kunnen voelen. Weer naar buiten durven. Twee jaar lang heb ik het gevoel gehad dat ik nergens heen kon. Ik zat alleen maar thuis. Buiten werd ik door hem achtervolgd, dus was ik altijd op mijn hoede. En doodmoe. Niemand wist dat ik soms tot twee, drie uur ’s nachts met hem aan de telefoon hing.”

‘Zijn zelfmoord zou mijn schuld zijn’

“Mijn zwemprestaties gingen zienderogen achteruit. Mijn ouders, met wie ik altijd een uitstekende 
relatie heb gehad, hebben mij meerdere malen gevraagd of er iets aan de hand was. Of het met Alfons te maken had. Maar ik durfde niets te 
zeggen. Uit schaamte, maar ook door de gedachte dat het allemaal mijn eigen schuld was. Ik vond hem ook een beetje zielig. Hij zei dat hij heel erg eenzaam was en dat hij verliefd op mij was. Daarnaast chanteerde en bedreigde hij me.

Als hij zelfmoord zou plegen, was het mijn schuld, zei hij. Hij stuurde foto’s van zichzelf, staande op de brug waar hij dan van af zou springen. Hij belde me op vanaf een treinstation: ‘Ik spring voor de trein als je het gaat zeggen!’ Ik was doodsbang voor hem, ook omdat hij ontzettend kwaad kon worden. Hij werd al razend als ik in het weekend bij een vriendinnetje ging slapen. Dus hield ik mijn mond.”

Alles verteld

“Op een gegeven moment hebben mijn ouders tegen de hoofdtrainer gezegd: ‘We zien gewoon dat er iets is, maar we weten niet wat.’ Ela moet een andere trainer krijgen. Dat gebeurde, maar ook toen kwam hij nog geregeld opdagen als ik aan het trainen was. Dan verkrampte ik helemaal. Pas toen een vertrouwde mentor op school in een gesprekje voor het nieuwe schooljaar vroeg hoe het met mij ging, brak ik opeens en vertelde haar alles. Mijn ouders werden gebeld en Alfons werd onmiddellijk geschorst. Het is in een waas langs me heen gegaan. Ik weet alleen nog dat hij mij huilend heeft opgebeld en alleen maar vroeg: ‘Waarom?’ Ik heb opgehangen.”

De gevolgen

“Daarna heb ik nooit meer iets van hem gehoord of gezien. Op die ene keer in de rechtszaal na. De eerste drie weken nadat het uitkwam was ik enorm opgelucht. En stortte vervolgens volledig in. Toen pas ging ik de pijn voelen van twee jaar lang seksueel misbruik, van de constante 
spanning, van bijna niet kunnen slapen terwijl ik keihard moest trainen en ook gewoon op school zat. Ik was totaal uitgeput. Vervolgens heb ik twee jaar eigenlijk alleen maar op de bank 
gelegen. Ik kreeg angstaanvallen, kon niet meer slapen en werd zo depressief dat ik suïcidale 
gedachten kreeg. Uiteindelijk ben ik intern in 
een GGZ-instelling terechtgekomen. Daar ben ik vier maanden geweest en ik heb er onder meer geleerd om voor mijzelf op te komen. Dat heeft mij heel erg goed gedaan.”

Keer op keer opnieuw verhoord

“Een kind twee jaar lang misbruiken is een zwaar vergrijp. Maar de rechtsgang die plaatsvond nadat ik in oktober 2007 aangifte heb gedaan, heb ik als een enorme trap na ervaren. Van begin af aan is fout op fout gestapeld. Mijn dossier bleef wegens achterstand een jaar in Breda liggen, 
terwijl mijn zaak in Arnhem voor had moeten komen omdat de dader in Gelderland woonde. Waar mijn zaak ook weer onderop de stapel 
terechtkwam. Alfons en zijn advocaat hebben er alles gedaan om de boel te traineren. De dagvaarding telkens niet in ontvangst nemen door 
gewoon de deur niet open te doen. Niet komen opdagen bij zittingen. Een van de gevolgen was dat ik elke keer weer opnieuw moest worden 
verhoord en dat was vreselijk. Dat dit allemaal mogelijk is, is toch niet te geloven? Drie jaar na 
de aangifte kwam de zaak dan eindelijk voor.”

Schuldig

“Het vonnis luidde dat Alfons schuldig was aan alles wat hem ten laste was gelegd. Hij kreeg twaalf maanden gevangenisstraf waarvan acht voorwaardelijk, verplicht in behandeling, 
driehonderd euro vergoeding betalen en 
vijfentwintighonderd euro smartengeld. Al met al een aanfluiting. Maar goed, nu kon ik eindelijk verder met mijn leven. Dacht ik. Maar nee, meneer ging in hoger beroep. En traineerde de zaak opnieuw. Op 2 
februari 2012 vond het hoger beroep plaats en werd hij door de rechter beloond: zijn gevangenisstraf werd omgezet in 240 uur taakstraf. Dat was het resultaat van een vijf jaar lange rechtsgang. Ik voelde mij totaal niet serieus genomen.”

Stomme fouten

“Afgelopen november ben ik naar aanleiding van mijn verhaal door de hoofdofficier van justitie van het Openbaar Ministerie in Breda uitgenodigd voor een gesprek. Hij heeft niets met mijn zaak te maken gehad, maar vond de hele gang van zaken zó ongelukkig verlopen, dat hij mij uitleg wilde geven. Het komt erop neer dat in mijn zaak inderdaad veel stomme fouten zijn 
gemaakt, dat de procedures inmiddels zijn aangepast en dat het belang van het slachtoffer veel zwaarder is gaan wegen. Ik waardeer zijn gebaar absoluut, maar ja, het is wel gebeurd.”

Kwetsbaarheid van kinderen

“Misbruik is iets wat je hele leven beïnvloedt. Natuurlijk leer je ermee leven en ga je ook weer de leuke dingen zien. Ik heb lieve familie en ik ben gelukkig met mijn vriend die ik al heel lang heb en die enorm begripvol is. En ik zit in het 
nationale team Lifesaving (reddend zwemmen, red.). Het gaat goed met mij, maar wel met ups en downs. In die zin is het boek nooit dicht. Voor mij is de droom om ooit op de Olympische Spelen te kunnen uitkomen verpest. Maar ik werk nu 
keihard aan die andere droom die ik altijd heb gehad: kinderarts worden. Ik studeer geneeskunde, ga binnenkort coschappen lopen en als ik klaar ben, wil ik mij specialiseren. Kinderen 
hebben een bepaalde kwetsbaarheid die ik zelf ook had, dat spreekt mij enorm aan. Maar het was moeilijk.”

Onder water

“Door mijn boek moest ik veel over mijn verleden praten. Onder water was aanvankelijk niet bedoeld voor publicatie; het is destijds door mijn tante, die bij alle verhoren was, geschreven voor mijn ouders en zusjes, zodat ze precies zouden weten wat er was 
gebeurd zonder er elke keer naar te hoeven vragen. Maar toen de eerste verhalen over misbruik in de sport naar buiten kwamen, vond ik dat ik niet kon blijven zwijgen. Niet in de laatste plaats omdat ik weet dat tegen Alfons, voordat hij mij misbruikte, eerder een zedenzaak is geseponeerd. Ook heeft hij inmiddels een nieuw slachtoffer 
gemaakt. Deze man loopt nog steeds in een zwembad rond en gaat gewoon door. Het tekort aan vrijwilligers bij clubs en verenigingen is 
kennelijk zó groot, dat er lang niet altijd naar 
een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) wordt 
gevraagd. Als je, zoals hij, lang genoeg zoekt, vind je nog altijd een club waar je terechtkunt.”

De namen in deze tekst zijn vanwege 
privacyredenen gefingeerd. Ook (anoniem) een geheim delen? 
Er wordt integer en vertrouwelijk met je 
bericht omgegaan. Mail naar Lydia van 
der Weide: redactie@margriet.nl.

Dit interview verscheen eerder in Margriet 2018-43. Je kunt deze editie nabestellen via magazine.nl.

 

 

 

 

 

 

 

 

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.