MT38 M38 Dossier Beeld Getty Images.
Beeld Getty Images.

PREMIUM

Dáárom help je met vrijwilligerswerk ook jezélf

Zonder vrijwilligers zouden sportclubs grotendeels stilvallen, maar ook verpleeghuizen, voedselbanken, musea, et cetera. Helpen geeft een hoop voldoening en energie, maar vraagt ook wat van je. Dus hoe bewaak je je grenzen? En hoe weet je welk werk bij je past?

  • Lucas Meijs is hoogleraar Filantropie en vrijwilligerswerk aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.
  • Mark Molenaar is communicatiemedewerker Vereniging Nederlandse Organisaties (VNO).

Veel vrijwilligers

Lucas Meijs, hoogleraar Filantropie en vrijwilligerswerk aan de Erasmus Universiteit.

“Nederland heeft in vergelijking met andere landen veel vrijwilligers, die ook veel uren vrijwilligerswerk doen. Dat heeft te maken met drie dingen: er is bereidheid, beschikbaarheid en bekwaamheid. Heel veel mensen kunnen en willen vrijwilligerswerk doen. En hebben de kwaliteiten ervoor. Ze hebben bijvoorbeeld een rijbewijs en de tijd om op een dierenambulance te rijden. Of om EHBO’er te zijn bij een hockeywedstrijd. Dat wil niet zeggen dat we in Nederland veel socialer zijn dan in andere landen, we worden er gewoon veel meer voor gevraagd.”

“Er is altijd wel een persoonlijke aanleiding om die eerste stap te zetten. Een positieve ervaring in je dagelijkse leven, zoals bij een sportvereniging, of juist omdat je wilt helpen bij een menselijk drama, zoals de vluchtelingenstroom.”

MT38 M38 Dossier Beeld

“Het aantal vrijwilligers in Nederland loopt wel licht af. Mensen hebben het drukker met werk en corona heeft ook zijn sporen nagelaten. Als je als organisatie genoeg vrijwilligers wilt blijven trekken, is het verstandig om te kijken naar hoe de beschikbaarheid in de agenda wordt ingevuld.”

“We zien ook dat mensen het vrijwilligerswerk anders gaan invullen. Samen met de kinderen wat doen, collecteren bijvoorbeeld. Dan wordt het iets wat je als gezin samen doet. Maar ook met collega’s wordt meer ondernomen, een dag cadeautjes inpakken of helpen in een verzorgingshuis bijvoorbeeld.”

Vier redenen om vrijwilligerswerk te gaan doen

  1. Je kunt iets betekenen voor een ander;
  2. Je ontdekt nieuwe plekken. Nieuw in de stad? Ga als vrijwilliger aan de slag in het buurthuis en je kent zo de wijk op je duimpje;
  3. Je blijft actief en voelt je gewaardeerd;
  4. Met pensioen? Als vrijwilliger heb je de mogelijkheid je levens­ervaring te delen met anderen en daarbij andere mensen te helpen. Op deze manier verzamel je nieuwe ervaringen en je leert veel mensen kennen.
MT38 M38 Dossier Beeld

Gezocht: maatjes

In het vrijwilligerswerk wordt veel gebruikgemaakt van maatjes, buddy’s of coaches. Deze vrijwilligers vormen een schakel tussen de samenleving en mensen die in een sociaal isolement leven, zoals eenzame ouderen of alleenstaande moeders. Maatjes worden bijvoorbeeld ook ingezet bij mensen met geldproblemen. Ze brengen samen inkomsten en uitgaven in kaart ter voorkoming dat de schulden verder uit de hand lopen. Er bestaat op vele terreinen grote behoefte aan maatjes en wie daarvoor voelt kan meteen aan de slag. Hoelang je maatje bent, verschilt per project; van drie maanden tot twee jaar. Als je goed kunt luisteren en het leuk vindt om samen ontspannende alledaagse dingen te ondernemen of te helpen met wat ingewikkelder zaken als financiën, is maatje-zijn misschien wel iets voor je. Het persoonlijke contact en de aandacht van een maatje kan ertoe bijdragen dat iemands maatschappelijke positie verbetert, en omdat je elkaar regelmatig ontmoet, ontstaat er vaak een bijzondere band.

MT38 M38 Dossier Beeld

Handige app
De vereniging NLvoorelkaar heeft de app NLvoorelkaar, waarmee je makkelijk vrijwilligerswerk bij je in de buurt vindt. Op basis van je voorkeuren ontvang je een melding als er een nieuw aanbod komt dat bij je past.

Te downloaden via Android of Iphone/IOS.

Mark Molenaar is communicatiemedewerker bij de Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk (NOV).

“Ongeveer zeven miljoen mensen in Nederland doen soms of vaak vrijwilligerswerk. Dat is niet allemaal in georganiseerd verband, het kan ook zijn dat ze helpen bij het opknappen van het buurtspeelplaatsje. Mensen zien het lang niet altijd als vrijwilligerswerk, ze doen het omdat ze vinden dat het nodig is, of omdat ze het gewoon superleuk vinden om te doen. Maar veel mensen doen vrijwilligerswerk omdat ze ervan leren en zich er nuttig door voelen.”

“Ook al is het vrijwilligerswerk, mensen kunnen zichzelf voorbijlopen of overvraagd worden. De verantwoordelijkheid om een grens aan te geven, ligt natuurlijk niet alleen bij de vrijwilliger, ook de organisatie heeft daar een taak in. Toch is het ook belangrijk om zelf je grenzen te bewaken.”

MT38 M38 Dossier Beeld

Wil helpen, maar weet je niet hoe of waar?

Op de site vrijwilligerwerk.nl staan online testen waarmee je kunt onderzoeken voor welk vrijwilligerswerk jij geschikt bent en wat het best bij je zou passen.

  • Ben je een goede luisteraar en heb je een groot empathisch vermogen?
    Dan is helpen bij een hulplijn, een inloophuis of meedenken met een gezin iets voor jou.
  • Houd je ervan om mensen bij elkaar te brengen, en kun je niet goed tegen stilzitten?
    Denk dan aan vrijwilligerswerk op een sportvereniging, een hobbyclub of tuinvereniging.
  • Ben je een rots in de branding, betrouwbaar en kun je goed zelfstandig werken? En ben je ook administratief en/of financieel handig? Dan is het te overwegen om als schuldmaatje aan de slag te gaan, of een vereniging te helpen als penningmeester.
MT38 M38 Dossier Beeld

Je grenzen bewaken

Vrijwilligerswerk doe je om verschillende redenen. Omdat je het fijn vindt iemand te helpen, om meer te mensen te leren kennen en om iets nieuws te leren. Maar soms worden vrijwilligers overbevraagd en kan het vrijwilligerswerk meer een belasting worden dan met plezier dingen voor een ander te doen. Daarom is het belangrijk je grenzen aan te geven. Een paar tips:

  • Geef niet direct antwoord op een hulpvraag, maar zeg dat je erop terugkomt. Zo heb je tijd om na te gaan wat je echt wilt.
  • Help je bij een organisatie? Jij bent niet verantwoordelijk voor het werk. Echt niet. Als er niet genoeg vrijwilligers zijn, hoef je niet altijd meteen op te springen. Meedenken over een oplossing kan natuurlijk wel.
  • Denk er goed over na of je je 06-nummer aan iemand geeft. Soms is het fijner om de lijntjes via de organisatie te laten lopen.
  • Het klinkt eenvoudig, maar ‘nee’ is ook een antwoord.
MT38 M38 Dossier Beeld

Ruim 7 miljoen Nederlanders doen weleens vrijwilligerswerk. In 2020 heeft zo’n44%van de bevolking van vijftien jaar of ouder zich als vrijwilliger ingezet voor een organisatie of vereniging. Dat is iets minder dan voorgaande jaren, toen was dat nog 49%.

Vrijwilligerswerk als je een baan zoekt?

Met een WW-uitkering mag je zeker vrijwilligerswerk doen, het is een goede manier om werkervaring op te doen, en je leert nieuwe mensen kennen. Het helpen mag de zoektocht naar nieuw werk niet in de weg zitten. Het UWV bepaalt of het vrijwilligers-werk ook echt vrijwilligerswerk is, de sollicitatieplicht blijft bestaan. Soms krijg je een vergoeding voor het werk waarmee je anderen helpt. In 2022 is de vergoeding voor vrijwilligerswerk maximaal € 5 per uur, met een maximum van € 1.800 per jaar.

De 7 populairste plekken voor vrijwilligerswerk

  1. Sportvereniging 14,5 %
  2. School 11,3%
  3. Verzorging en verpleging 8,6 %
  4. Jeugd/buurthuis/scouting 8,5 %
  5. Kerk, moskee/levensbeschouwelijke groepering 7,4 %
  6. Culturele verenigingen 5,0 %
  7. Wijk of buurt 4,7 %
MT38 M38 Dossier Beeld

Marieken Franse (57) doet haar hele leven al vrijwilligerswerk:

“Ik vind veel dingen leuk, ben heel nieuwsgierig. Ik wil me niet beperken tot één ding. Vrijwilligerswerk is een perfecte manier om van alles te kunnen doen. Toen ik als stewardess werkte, was ik vaak een week weg en dan weer een week thuis, dan kon ik er makkelijk wat naast inplannen. Het vrijwilligerswerk geeft me energie. Bovendien leer ik ervan en heb ik er dierbare vriendschappen aan overgehouden. Heel lang ben ik rondleider bij Artis geweest, en ik heb twaalfenhalf jaar bij de Kindertelefoon geholpen. Een paar jaar geleden ben ik naar Texel verhuisd. Door vrijwilligerswerk te doen, ben ik snel in de gemeenschap opgenomen. Bij de lammerij bijvoorbeeld, waar de lammetjes worden geboren. Daar helpt iedereen bij, ik kan het inmiddels ook. Ik rijd ook op de buurtbus en als ik langs een weiland kom en ik zie een schaap op zijn rug liggen, dan weet ik van wie het schaap is, en bel ik even.”

  • De provincie Friesland telt de meeste vrijwilligers (53,8%), gevolgd door Utrecht (51,4%).
  • In de steden doen mensen minder vrijwilligerswerk dan in niet-stedelijke gebieden.
  • Gemiddeld besteden vrijwilligers 4,4 uur per week aan het vrijwilligerswerk.
  • Mensen die in deeltijd werken zijn vaker vrijwilliger dan mensen met een fulltimebaan.
  • Van alle Nederlanders ouder dan vijftien jaar die vrijwilligerswerk doen, doet 15,8% dat in de sport.

91% van de Nederlanders die vrijwilligerswerk doen, geeft zichzelf een zeven of hoger voor geluk. Vrijwilligers voelen zich niet alleen gelukkiger, maar ook tevredener met hun leven, sociale contacten en psychische gezondheid.

Meer lezen?

Kijk op: vrijwilligerswerk.nl, nlvoorelkaar.nl, belastingdienst.nl, gratisvog.nl

Marjolein van RestGetty Images.

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden