null Beeld Olivier Middendorp.
Beeld Olivier Middendorp.

PREMIUM

Christianne: ‘Na die clash op mijn oprit zei mijn gezin meteen: ‘Juist nu moet je doorgaan’’

Als minister voor Natuur en Stikstof heeft Christianne van der Wal-Zeggelink een ingewikkelde portefeuille. Het was dan ook een roerig jaar voor haar. Zéker in juni, toen boeren met hun trekkers de oprit van haar woning bezetten.

“Mijn moeder is altijd een voorbeeld geweest. Zij een Amsterdamse, mijn vader een Tukker – je hoort het aan zijn Twents klinkende ‘ôh’ – streken ze met het gezin neer in Castricum. Mijn zusje Eline en ik hadden er een zorgeloze jeugd en in ons hechte gezin voerden positivisme en doorzettingsvermogen de boventoon. Mijn moeder zit in een rolstoel en dat maakte dat wij als kind al leerden omgaan met tegenslagen. Buitenshuis gebeurde het maar al te vaak dat mijn moeders rolstoel niet door een deur kon. Dan moesten de plannen worden gewijzigd en keerden we onverrichter zake terug naar huis. We leerden al vroeg een waardevolle les, namelijk dat je eerst aan een ander moet denken, aan de zorg die een ander nodig heeft, voordat je aan jezelf moet denken.”

“In het hokje ‘patiënt’ heeft mijn moeder zich nooit laten plaatsen. Ze is blijven werken op een manier die haalbaar was in de fase van haar ziekte MS. Ze heeft haar leven niet laten leiden door haar rolstoel. Tot op de dag van vandaag heb ik haar nooit op een zielige uitspraak kunnen betrappen, zelfbeklag is haar vreemd. Liever kijkt ze naar wat wél kan: waar krijg je energie van, waar ligt je kracht en hoe kun je die kracht benutten? Over mij zei ze vroeger: ‘Christianne wil de sterren uit de hemel plukken.’ Ze zag de open manier waarop ik, vol overgave, op nieuwe dingen afstapte. Ik danste fanatiek en had de droom het ver te schoppen met mijn cellospel. Politiek speelde een rol thuis. Aan de keukentafel werd stevig gediscussieerd. Mijn vader, een echte liberaal en bovenal heel erg politiek geïnteresseerd, nam ons mee in vurige gesprekken over wereldproblematiek en emancipatievraagstukken.”

Zeventien miljoen meninggevers

“In Nederland zijn we supergoed in overal iets van vinden, met z’n allen uiten we miljoenen meningen. Over het stikstofprobleem, de huizenmarkt, de energiecrisis. Over voetbal; als Oranje voetbalt telt het land 17 miljoen bondscoaches, alleen al op mijn bank zitten er een paar. Als je heel hard roept hoe het zou moeten in Nederland, vind ik dat je er ook wat aan moet doen. Dan stroop je de mouwen op en ga je helpen. Ik ben een van die zeventien miljoen meninggevers en ik vond dat ik daarmee naar voren moest stappen. Zo kwam het dat ik ooit een stoel nam in het schoolbestuur. Zo belandde ik later in de gemeenteraad en werd ik raadslid in Harderwijk. Ik werd gedeputeerde in Gelderland én zo werd ik op 10 januari 2022 minister. Het is een zware baan en er liggen grote opgaven. Iemand moet opstaan en het doen.”

null Beeld

“Toen Mark Rutte belde en zei: ‘Ik wil graag dat je minister wordt in kabinet-Rutte IV van de portefeuille Natuur en Stikstof’ dacht ik meteen: oi, oi. Ik wist dat het roerig zou worden; als gedeputeerde in Gelderland wist ik hoe ingewikkeld het dossier was. Dat heb ik besproken met mijn gezin. Mijn man Piet en onze vier kinderen zijn helemaal achter me gaan staan. ‘Dit is wat je moet doen en wij steunen je, ook als het roerig is.’ Kijk, het stikstofbeleid-probleem lag er natuurlijk al. Het werd pas echt crisis toen in 2019 de uitspraak kwam van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof. Vanuit het coalitieakkoord kreeg ik de opdracht tot een reductie van vijftig procent van de stikstofuitstoot in Nederland in 2030. Op 10 juni van dit jaar presenteerde ik daarvoor tijdens een persconferentie mijn plannen. Ineens kwam dat heel grote probleem heel dichtbij voor boeren en hun gezinnen. Mijn boodschap raakte deze boeren in hun toekomst en ik vond het heel heftig om ze de boodschap te moeten brengen. Ik besef continu dat het hierbij niet om mij gaat. Het gaat om de boerengezinnen die al jaren in onzekerheid leven over het voortbestaan van hun bedrijven waaraan vaak al generaties lang keihard is gewerkt. De onduidelijkheid kunnen we niet met een pennenstreek wegnemen. Heel naar. Het zorgt ook voor erg veel onrust en dat was zeker aan de hand die avond in juni.”

Een grens overgegaan

“Na de persconferentie waarbij ik de nare boodschap zo empathisch mogelijk probeerde te brengen, ben ik naar huis gegaan naar mijn man en vier kinderen. Ik had mijn schoenen uitgeschopt, een glas wijn ingeschonken. De kinderen waren op de oprit aan het basketballen. Ineens stonden ze er, de boeren met hun trekkers, op mijn oprit. Ik ben meteen op blote voeten naar buiten gegaan en ben het gesprek met ze aangegaan. Dat deel verliep nog prima, dat was een heel net gesprek. Maar er kwam een andere groep bij en na een halfuur, veertig minuten werd het echt too much en ging ik naar binnen. De boeren gingen uiteindelijk zelf weg. Een paar weken later waren er weer boze boeren bij mijn huis. Ze kwamen voorbij de politieblokkade, gooiden met vuurwerk, leegden een giertank en probeerden politieauto’s om te gooien. Het voelde als een oorlogsfront.”

“Ze zijn een grens overgegaan door een politicus thuis op te zoeken. Het is niet normaal dat je roept of denkt: we gaan deze minister thuis opzoeken. Als we minister nou eens veranderen in een schooljuf die een negatief schooladvies geeft, een huisarts die je vervelend nieuws over je gezondheid brengt of een politieagent die een bon uitdeelt. Het is niet normaal om die mensen thuis op te zoeken. Met hun actie op mijn oprit hebben ze echt een grens overschreden. Daarin mag onze mening niet opschuiven, want wat zou dan de volgende stap zijn? Ik wil altijd met iedereen in gesprek. Bel me op en we maken een afspraak. Maar je komt niet bij me thuis. Ik kan je vertellen: trekkers zijn heel groot en echt heel intimiderend als die op je af komen rijden.”

Elke dag een tegenslagje

“De weken en de zomer erna verliepen roerig. De polarisatie, het gevoel dat je tegenover elkaar gaat staan, vond ik verschrikkelijk. Ik woon in een plattelandsdorp en ook daar hangt de Nederlandse vlag bij veel boerenbedrijven omgekeerd. Daar vind ik wat van, maar het mag. Op het dorpsplein zie ik geplastificeerde hooibalen met de tekst ‘Trots op de boer’. Ik ben óók trots op de boer. Supertrots op het feit dat de agrarische ondernemer in ons land toonaangevend is. Alleen, we hebben overvraagd. We moeten terug naar een systeem dat meer in balans is met de natuur. Ik wil geen zoete broodjes verkopen. Valse hoop is uitgestelde teleurstelling. Duidelijkheid is niet wat men wil horen, maar het is wel het eerlijke verhaal.”

“Na die clash op mijn oprit zei mijn krachtige gezin meteen: ‘Juist nu moet je doorgaan, moet je het nog beter uitleggen.’ Ik heb nooit gezegd: ‘Ik stop ermee,’ ook die avond niet. Gelukkig is het ook in Den Haag heel menselijk: kamerleden, oppositie en coalitie, journalisten; er waren heel veel mensen die attent waren en vroegen hoe het ging. Op zo’n moment denk ik weer aan mijn moeder. De vrouw die echt elke tegenslag omzet in een kracht, iets nieuws en positiefs. Ik heb een heel ingewikkeld dossier op mijn bord waarbij er elke dag een tegenslag of tegenslagje is. Ik ben natuurlijk niet de enige minister met een probleem op haar bord. Dit is een bizar jaar voor Nederland. Net uit corona startte ‘om de hoek’ opeens een oorlog, waardoor we een energiecrisis hebben. Er is echt een probleem met de opvang van asielzoekers. We moeten ook nog 900.000 woningen bouwen.”

null Beeld

Veel zelfspot

“In mijn functie zou het best handig zijn om een pokerface aan te leren. Maar iedereen kan aan mij zien wat ik vind. Ik ben namelijk nogal expressief. Ontzettend onhandig, ja. Daarentegen ben ik altijd mijzelf, ook blootvoets op mijn eigen oprit. Ik speel niet ministertje en ik praat gewoon in Christianne-taal. Dat is mijn manier. Generaties voor mij hebben het stikstofprobleem niet opgelost. Mijn boodschap is niet leuk voor de boeren en ze hebben al ontzettend veel gedaan om de balans terug te krijgen tussen economie en natuur, maar Nederland zit op slot en de natuur kan niet langer wachten. Boeren, fabrieken, mobiliteit, luchtvaart, iedereen moet z’n steentje bijdragen. Maar de boeren het meest. De natuur is hofleverancier van producten die we dagelijks gebruiken. Wat mij drijft is dat ik niet de generatie wil zijn die de natuur definitief heeft verkwanseld. Als we het nu niet doen, zijn het mijn kinderen, ónze kinderen, hun hele generatie, die er echt last van heeft. Alle boeren die ik spreek als ik ’s maandags het land in ga – ja hoor, ze doen heus nog gewoon hun erfpoort voor me open – vinden dit ook. Ze weten dat het voor hun toekomst belangrijk is dat er een vruchtbare bodem is. Ik ben minister, maar ik ben niet alleen minister. Als ik weg ben, neemt iemand anders deze taak op zich. Daarom moet je tegenslagen niet te persoonlijk nemen. Ik ben gelukkig niet wars van commentaar en heb veel zelfspot. Twee vriendinnen die ik ken sinds we samen op het peuterspeelzaaltje zaten, houden me graag een spiegel voor. Zeggen gerust: ‘Dat moet je zo niet zeggen,’ als ze het ergens niet mee eens zijn. Of zeggen na het zien van een nieuwsitem luchtig: ‘Je zag eruit als een egel, Christianne.’ Net nog stuurden ze een filmpje met de tekst: ‘Er is niks tof aan stikstof.’”

Samen ontbijten

“Terugkijkend op het afgelopen jaar was 10 januari voor mij de bijzonderste dag. De dag waarop ik minister werd en op het bordes van Paleis Noordeinde plaatsnam als een van de ministers van het nieuwe kabinet. Ik wist dat me een zware taak te wachten stond. Maar ik wist ook dat ik me gesteund zou voelen door mijn gezin. We zijn een modern family in de zin dat mijn man Piet en ik allebei carrière maken. Piet is ondernemer en werkt ook keihard. Gelijkwaardigheid vinden we belangrijk. Thuis organiseren we het echt samen en daar ben ik trots op. Het is ook een prachtig voorbeeld voor de kinderen. Elke vrijdagavond eten we vis met het hele gezin. Op zondagochtend ontbijten we samen, al is het meer brunch geworden met pubers die de avond ervoor op stap gaan. Die momenten met z’n allen leveren energie. Thuis ben ik absoluut geen minister en zou ik me daar wél naar gedragen, dan wordt het door vijf man in de kiem gesmoord. Daar kan ik op rekenen.”

Nicole GabriëlsOlivier Middendorp.

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden