Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Persoonlijk

Chimène van Oosterhout kreeg in coronatijd voor de derde keer borstkanker

chimene-van-oosterhout-kreeg-in-coronatijd-voor-de-derde-keer-borstkanker.jpg

Midden in coronatijd kreeg Chimène van Oosterhout voor de derde keer de diagnose borstkanker. “Als de dood dichtbij voelt, verandert dat je kijk op het leven.”

“Mijn lijf voelt slecht. Pijnlijk. Zwaar. Niet in conditie. Moe. Zo’n interview met fotoshoot, daar gaat veel tijd en energie in zitten. Toch doe ik het. Als het moet, vertel ik mijn verhaal aan de hele wereld. Ik doe wat nodig is om mensen te inspireren, te helpen, ze te motiveren tot zelfonderzoek.”

Een knobbel

“Ik was 26 toen ik van de ene op de andere dag een knobbel in mijn linkerborst voelde. Dertig jaar geleden waren er geen campagnes die het belang van zelfonderzoek promootten. Daar dacht je niet zo over na. Maar ’s morgens was ‘ie daar ineens. Kijkend naar mijn linkerborst zag ik duidelijk een knobbel. Dit is niet goed, dacht ik en maakte meteen een afspraak bij de dokter. De huisarts stuurde me door naar het ziekenhuis. Daar zei men: ‘Je bent 26, het zal wel niks zijn. Kom maar terug als je niet menstrueert – de klieren in je borsten zijn actiever tijdens je menstruatie – of over een paar maanden mocht je dan nog last hebben. In plaats van meteen verder onderzoek te krijgen, ging ik naar huis.”

‘Je borsten moeten er eigenlijk af’

“Een halfjaar heb ik ermee rondgelopen, tot de pijn niet meer te negeren was. Toen zat ik weer tegenover de arts. Vele biopten en puncties later, die in die tijd nog zonder verdoving werden afgenomen, klonk keihard de diagnose: borstkanker. Dus toch. Ik moest meteen worden geopereerd. Weefsel werd op kweek gezet, ik moest nog een keer onder het mes en 25 keer worden bestraald. De chirurg voerde een okselkliertoilet uit, waarbij alle lymfeklieren in de oksel verwijderd worden en onderzocht wordt in hoeveel lymfeklieren uitzaaiingen zitten. Vreselijk was het, zo’n nare operatie. Ik kon mijn arm niet meer bewegen en heb een fysiotherapeut aan mijn bed geëist. Dat vond men hoogst ongebruikelijk, maar ik wilde gaan sporten. ‘Nee hoor, dat kan niet meer,’ klonk het. ‘Kinderen krijgen kan ook niet meer en je borsten moeten er eigenlijk af.’ Wat is dit nou, dacht ik. Er werd me van alles voor de voeten gegooid. Die dag heb ik huilend doorgebracht, zittend op de wc van het ziekenhuis.”

Lees ook:
Kijken én voelen: zo kun je je borsten grondig checken op borstkanker

Eigen schuld

“Mijn borsten liet ik er niet af halen en anderhalf jaar intensieve fysio was nodig om mijn arm weer te kunnen bewegen. Ik ben naar Ibiza gegaan, toen nog een plek van rust en bezinning, om van het eiland en het leven te genieten. Elk jaar kreeg ik een medische controle. Alles bleef rustig tot het zevende jaar na de laatste operatie. Toen kreeg ik te horen dat de kanker terug was. Een recidief. Precies op dezelfde plek in mijn linkerborst. Waarschijnlijk omdat ik iets eerder ben gestopt met de bestralingen die me tot waanzin dreven, werd er gezegd. Alsof het mijn eigen schuld was dat de kanker terug was. Ik heb toentertijd heel wat botte artsen tegenover me gehad. Deze keer kon ik niet worden bestraald en moest ik meteen worden geopereerd – ik vertelde er alleen mijn inner circle over.”

“Daarna bleef die rotziekte jaren weg. Het onmogelijk geachte gebeurde: een week voor mijn 39ste beviel ik van een gezonde zoon, Lyam. Wat een geschenk. In die tijd maakte ik een tv-programma over motorracen en tijdens de opnames voelde ik me slecht. Hartfalen, bleek later op de intensive care. Ik bleek een hartaanval te hebben gehad. De bestraling op mijn linkerborst van destijds had tevens mijn hart mee bestraald en beschadigd. Weer was een intensief revalidatieproces nodig voordat ik kon sporten, bewegen, mijn leven weer kon oppakken.”

Branderig gevoel

“Jaren ging het goed. Elk jaar doorstond ik die spannende medische controle. Maar vorig jaar ging het opnieuw mis. Ik had net een operatie gehad aan mijn linkerschouder toen mijn rechterborst pijn begon te doen. Aan de buitenkant zag ik niks raars. ‘Het zal wel verband houden met die linkerschouder,’ oordeelde een arts, ‘een soort van overcompensatie.’ Er waren geen afwijkingen te zien, maar vanbinnen bleef mijn borst branderig voelen en voelde ik steken. Augustus 2020 ging ik door de MRI-scan, een halfjaar later. Ik werd meteen de volgende dag gebeld, geen goed teken. Er bleek afwijkend weefsel te zijn, een eiwitgevoelige HER2/neu positieve borstkanker. Een totaal ander soort kanker. Ik heb gehuild. Natuurlijk. Als het zwaard van Damocles boven je hoofd hangt, heb je het zwaar.”

Geen goed of fout

“De vraag of ik juist heb gehandeld vind ik stom, daar kan ik niets mee. Er is geen goed of fout. Bij voorbaat is álles fout gegaan, want ik heb kanker ontwikkeld, zou je kunnen zeggen. Maar boos worden om naïeve opmerkingen, om botheid, brengt mij nergens. Erger nog, daarmee doe ik mijzelf tekort. Ik heb ooit besloten mijn borsten te behouden en dit is de consequentie. Aan twijfel heb ik niks, ik zou mijzelf gek maken met mijn twijfels en onzekerheid. Twijfel zorgt voor gemiste kansen en daarmee verspil ik weer een kostbare dag.”

“Of het dan niet op z’n minst oneerlijk voelt, wordt me ook gevraagd. Nu heb ik veel dingen die ik oneerlijk vind in het leven, maar daar valt mijn ziekte niet onder. Dit is pure pech. Bovendien was er na de derde diagnose weinig tijd om te peinzen, om na te denken. Je wordt wel beziggehouden in het ziekenhuis. Elke dag meldde ik me voor onderzoeken en behandelingen. Er volgden weer operaties, bestralingen, immunotherapie en chemo. Die chemo waar ik zo tegen op had gezien, nu moest ik ’m ondergaan en doorstaan. Je reinste troep is het, die je kankercellen kapotmaakt, maar ook je haar, huid en nagels. Het gif tast je spieren, botten en brein aan. Op een gegeven moment verloor ik de hoop. De chemo maakte me depressief en ik voelde geen vooruitzicht meer. Normaal ben ik zo energiek en vrolijk, zit ik vol ideeën. Maar toen had ik niet zo veel zin meer in het leven. Toch wist ik, ik moet doorgaan, anders houdt het sowieso op.”

Lees ook:
Mijn verhaal: ‘Corona gaf mij de rust om te herstellen van mijn depressie en borstkanker’

Anderen helpen

“Vanaf dag één van mijn derde diagnose ben ik gaan filmen. Gewoon met mijn telefoon. Ik filmde mijzelf, de gang naar het ziekenhuis, de behandelingen. Als ik voor de derde keer kanker moet krijgen, móét ik daar iets mee, vond ik. Ik besloot een docu-serie te maken, K*tkanker, voor mijn website, Instagram- en Youtube-kanaal. Zeven afleveringen waarin ik het hele voortraject laat zien, de chemo, de bestralingen, immunotherapie en de start van mijn herstel. Hiermee laat ik zien hoe zoiets gaat. Misschien kan ik er anderen mee tot steun zijn.”

“Ik krijg ontzettend veel berichten en vragen; ‘Ik voel een knobbeltje maar durf niet naar dokter’, ‘Hoe ga jij ermee om?’, ‘Welke vorm van kanker heb jij?’ Ik probeer elk bericht te beantwoorden. Wil meegeven: jouw wil is wet en jouw wil is allesbepalend. Want: jouw lijf, jouw kanker, jouw leven en dood. Een arts is ook maar een mens die met slechts één product werkt: jouw lijf. Vraag bij twijfel om een second opinion. Ik ben ontrouw geweest aan mijzelf. Vorig jaar had ik eerder om een scan moeten vragen, maar ook dertig jaar geleden had ik doortastender moeten zijn. Beide keren werd ik naar huis gestuurd met de gedachte: oké, dan zal het wel niks zijn.”

‘Het is belangrijk om je mens te blijven voelen’

“‘Wat zul jij ook spijt hebben dat je je borsten niet hebt geamputeerd’, kreeg ik eens naar mijn hoofd gesmeten. Helemaal niet! Ik heb mijn zoon ermee gevoed, hem met die borsten in leven gehouden. Mijn operaties betroffen borstbesparende operaties en in mijn docu-serie geef ik tips over lingerie waarin je je vrouwelijk blijft voelen. Ook film ik mijn pruikenzoektocht. Misschien vond ik dat nog wel het allermoeilijkst. Dat je er ook aan de buitenkant ziek gaat uitzien. Door de chemo raakte ik mijn uiterlijk kwijt, ik had geen wimpers, geen wenkbrauwen meer over. Mijn nagels broos, die grote bos krullen op mijn hoofd helemaal weg. Ik bestelde een prachtige krullenpruik. Eentje die ik opzette als ik een presentatieklus had en ik Chimène van Oosterhout moest zijn. Ik liet mijn wenkbrauwen tatoeëren en gebruikte nepwimpers. Het gaf me weer smoel. Het is o zo belangrijk om je mens te blijven voelen.”

Fomo speelde geen enkele rol

“Die derde keer kanker viel midden in coronatijd. Het fijn noemen dat het in de lockdown viel, klinkt gek, maar ik was hartstikke blij met die samenloop. Ik kon mijn behandelingen ondergaan, die ook in coronatijd doorgingen, en op de bank liggen met Netflix als beste vriend. De fomo, fear of missing out, speelde geen enkele rol want er was toch al geen presentatieklus te krijgen en met het lockdown kon níémand ergens naartoe. Ik miste dus niks en kon me focussen op rusten, slapen, mediteren en yoga. Met de chemo achter de rug kreeg ik een operatie en daarna bestralingen en immunotherapie. In diezelfde tijd kreeg ik te horen dat mijn vader acute leukemie had. Ik ging met hem mee naar zijn ziekenhuisafspraken, honderd kilometer verderop, en bleef bij hem slapen als hij de volgende dag weer moest. Op een matrasje in de woonkamer rustte ik dan zelf ook uit.”

Champagne voor even

“Op Wereldkankerdag, 4 februari 2021, kreeg ik te horen dat de chemotherapie z’n werk had gedaan. Op scans was niets afwijkends te zien en ook de punctie zag er goed uit. Even is de champagne opengegaan en heb ik het durven vieren. Maar de volgende dag was het leven gewoon weer zwaar toen ik met mijn vader meeging naar het ziekenhuis. Vorig jaar heb ik vier mensen onder de 55 jaar verloren aan die rotziekte. Kan iets dat zware gevoel verlichten? Nee, hoezeer ik het ook probeer. Natuurlijk zijn ze er wel: mensen, dingen en activiteiten die voor lichtheid zorgen op donkere dagen, en die probeer ik ook te blijven zien. Het zorgen voor Lyam waar ik zo veel mogelijk van probeer te genieten. Het heel warme, rijke gevoel als ik denk aan mijn familie en vrienden. De directe kring van vrienden die er echt voor me waren, er nog steeds voor me zijn. Vrienden die meegingen naar chemo, die voor me kookten, kaartjes en bloemen stuurden. Ik werd platgebeld met lieve woorden. Dat rijke gevoel koester ik.”

‘Ik stel geen doelen meer’

“Mijn haar begint te groeien, mijn wimpers komen terug. Veel langzamer dan ik zou willen, maar hé… Ik train hard om mijn conditie terug te krijgen. Of de moeheid die ik nu voel de rest van mijn leven aanhoudt, weet ik niet. Ik voelde het al op mijn 26ste: als de dood dichtbij voelt, verandert je kijk op het leven. Leeftijdsgenoten maakten zich druk om het wel of niet worden aangenomen voor een studie, ik of ik wel of niet zou doodgaan. Doelen stel ik mijzelf niet meer, want doelen liggen in de toekomst en ik leef in het nu. Nu geef ik dit interview, nu geniet ik van mijn tochtje naar de markt met mijn vader in zijn scootmobiel. Verder dan dat kijk ik niet.”

Lees ook:
Zelf je borsten controleren? 8 op de 10 vrouwen kent de symptomen van borstkanker niet

Ken je borsten: dit moet je weten over borstkanker

In het afgelopen anderhalf jaar zijn er minder borstkankerdiagnoses zijn gesteld. Helaas niet omdat er minder borstkanker is, maar door uitstel van (huis)artsbezoek, het tijdelijk stopzetten van bevolkingsonderzoeken en het afschalen van reguliere zorg. Nog steeds krijgt 1 op de 7 vrouwen te maken met borstkanker. Vroeg opsporen geeft betere behandelresultaten. Hoe eerder de symptomen van borstkanker worden onderkend, hoe beter de behandel-resultaten. Daarom is het van groot belang dat je als vrouw je borsten leert kennen en veranderingen aan en in de borsten zelf voelt en ziet.

Voor de spiegel

Borstkanker is vaak een knobbeltje in de borst. Maar er zijn meer symptomen of veranderingen die kunnen wijzen op borstkanker. De volgende veranderingen kunnen wijzen op borstkanker: in de borst een hard knobbeltje, veranderingen in vorm en grootte, roodheid of warmte in de tepel, een dikke ader, tepelkorst, verharding, een ingetrokken tepel, huidverandering, een pijnlijke tepel, putjes of deukjes in de huid, vocht uit de tepel of een sinaasappelhuid. Een goed moment voor zelfonderzoek is voor de spiegel. Bekijk de borst op meerdere manieren: op niveau, zie je verschil in hoogte, verschillen in de huid of tepel? Hef je rechterarm en bevoel met je linkerhand je borst. Maak cirkelvormige bewegingen, ook tussen de borst en in de oksel. Wissel van kant. Het is de bedoeling om hiermee elke verdikking of abnormale verharding onder de huid op te merken. Daarbij is het belangrijk om de symptomen van borstkanker te (her)kennen en daarom is het goed om van jouw borsten te weten wat normaal is. Hoe ze eruit zien, en hoe ze voelen. Op die manier merk je eventuele veranderingen eerder op.

Wees alert

Een afwijking of verandering hoeft geen kanker te zijn. Maar, wees alert en neem bij twijfel en/of als de verandering aanhoudt, contact op met de huisarts. Carla van Gils, directeur van KWF Kankerbestrijding/Pink Ribbon: “Mijn boodschap is simpel. Ik roep namens KWF/Pink Ribbon alle vrouwen van Nederland op om hun borsten te leren kennen. Wees alert bij veranderingen, het kan je leven redden.” De ‘know your lemons’-campagne, ooit bedacht door Corrine Beaumont is nog steeds een succes: de Britse ontwerper verloor twee oma’s aan borstkanker en bedacht een vriendelijke manier om de symptomen van deze ziekte in beeld te brengen door middel van citroenen. Hoe ze dat precies deed, kun je zien op de website knowyourlemons.org

Tekst | Nicole Gabriëls
Fotografie | Mariel Kolmschot

Dit interview met Chimène van Oosterhout over borstkanker verscheen eerder in Margriet 49 – 2021. Dit nummer nabestellen kan via lossebladen.nl.

Ook interessant