null Beeld Redactie
Beeld Redactie

PREMIUM

‘Carina wil plotseling alles alleen doen, en niet meer met mij samen. Zo wilde ze ook niet meer met mij op vakantie’

Sinds haar burn-out is Carina (58) veranderd. En niet ten goede, vindt haar man Tom (61). Prima dat ze haar grenzen bewaakt, maar hij vindt haar daar veel te ver in gaan.

null Beeld

Tom

“We zijn hier nu wel samen, op verzoek van Carina, maar eigenlijk denk ik dat mijn vrouw vooral hulp voor zichzelf nodig heeft. Na de dood van haar moeder, die daarvoor lang ziek was, heeft Carina een burn-out gehad. Ze heeft daar al wel hulp voor gehad, maar ik denk dat die onvoldoende is geweest voor haar. Voordat ze uitviel op haar werk, nu ruim een jaar geleden, heeft Carina veel stress gehad. Haar moeder had borstkanker. De behandelingen die ze daarvoor moest ondergaan waren heel zwaar. Carina ging steeds mee naar het ziekenhuis en was dagelijks bij haar moeder thuis om haar te helpen. Ze is enig kind, dus ze voelde zich verplicht om haar moeder zo veel mogelijk te steunen. Uiteindelijk bleek de behandeling die eerst leek aan te slaan toch niet meer te helpen en waren er uitzaaiingen. Mijn schoonmoeder heeft toen een tijd bij ons gelogeerd en Carina nam verlof om haar thuis te verzorgen. Toen waren er al problemen op haar werk. Ze had het gevoel dat men uit was op haar ontslag. Er was geen begrip voor haar thuissituatie en haar vervangster aasde op haar baan. Uiteindelijk is er een procedure gestart om haar te ontslaan en heeft ze een aanbod geaccepteerd om zelf ontslag te nemen met een ontslagpremie. Ondertussen ging haar moeder steeds verder achteruit en uiteindelijk is ze dus overleden.”

Ruimte nodig

“Carina is daarna op advies van de huisarts in therapie gegaan. Ze zegt dat ze daar heeft geleerd om beter haar grenzen aan te geven, maar ik vind dat ze daarin is doorgeschoten. Vooral in haar opstelling naar mij. Het lijkt wel alsof ze me niet meer in haar buurt verdraagt. Als ik iets zeg, is ze het direct met me oneens. Plotseling wil ze ook van alles alleen doen in plaats van met mij samen. Zo wilde ze bijvoorbeeld niet met mij op vakantie, maar is ze met een vriendin gegaan. Ze heeft ruimte nodig, zegt ze. Ze verdraagt het zelfs niet als ik haar een kus geef of haar even wil vasthouden. Dus dat aangeven van haar grenzen doet ze vooral naar mij toe. Ik vind dat moeilijk. Ik denk ook dat het nooit de bedoeling kan zijn van therapie dat je iemand tegen haar partner opzet. Als ik nou heel autoritair zou eisen dat zij zich aan mijn wensen moet houden... Maar zo ben ik helemaal niet. Ik ben juist van het overleg. Haar therapeut heeft ons naar u verwezen, omdat volgens Carina de problemen in de relatie zitten, maar daar ben ik het dus niet mee eens.”

null Beeld

Carina

“Ik weet dat Tom vindt dat het allemaal aan mij ligt. Als ik nou maar weer word zoals ik vóór mijn burn-out was, dan is in zijn ogen alles weer goed. Maar ik ga nooit meer zo worden. Met hulp van mijn therapeut realiseerde ik me dat ik al veel langer niet gelukkig was, al ver voor de periode dat ik echt vastliep omdat het me allemaal te veel werd. Het werd mij duidelijk dat ik sinds mijn kindertijd al steeds heb gedaan wat anderen van mij wilden. Het draaide om de behoeften van mijn moeder en later om die van Tom en de kinderen en van mijn collega’s en leidinggevende. Ik heb een soort radar ontwikkeld voor hoe anderen zich voelen en wat zij nodig hebben, maar ga voorbij aan wat ík voel en wil. Ik snap inmiddels wel hoe dat is ontstaan. Mijn moeder had een heel moeilijke relatie met mijn vader. Ze was niet gelukkig met hem en besprak haar problemen met mij. Ik probeerde als kind om zo goed mogelijk voor haar te zorgen, door lief en vrolijk te zijn. Als mijn vader thuis was, deed ik mijn best om te voorkomen dat ze verkeerde dingen zou zeggen, zodat hij zich aan haar zou ergeren. Hij kon dan heel kwaad op haar worden, waardoor zij moest huilen. Ik vond dat zó zielig voor haar.”

Hard en kil

“Toen mijn vader vijf jaar geleden overleed, werd ze totaal afhankelijk van mij. Ik deed, zoals altijd, mijn best om haar gelukkig, of in elk geval niet nog óngelukkiger, te maken.”

“Dus als Tom zegt dat het probleem bij mij ligt heeft hij deels gelijk. Ik ben degene die zich, uit angst om anderen teleur te stellen, steeds heeft aangepast. Oók en júíst aan hem. Als hij zegt dat hij ‘van het overleg is’, geloof ik ook dat hij dat echt denkt. Maar het overleg moet wel altijd eindigen met wat híj wil. En dus maakt hij mij duidelijk dat het onzin is wat ik wil. Daarom ga ik die discussie niet meer aan en probeer ik te zeggen wat ik vind en wil. Om dat te doen heb ik echter wel wat ruimte en rust nodig. Ik snap dat hij dat vervelend vindt, maar als ik hem te dichtbij laat komen, ook letterlijk, heb ik het idee dat ik wéér alleen maar met hem bezig ben.”

“Hij zegt dat ik hard en kil ben geworden en dat de kinderen ook vinden dat ik ben veranderd. Dat klopt: ook bij hen deed ik alles om het hun maar naar de zin te maken. Wat ik wil leren, is duidelijk zeggen wat ik wil. Liefst zonder daarbij iedereen van me af te duwen zoals ik nu vaak doe. Maar ik word niet meer wie ik was. Dat is niet goed voor mij en uiteindelijk ook niet voor ons.”

null Beeld

Therapie

Als een van beide partners verandert, heeft dat uiteraard ook effect op de ander en op de relatie. Carina heeft jarenlang vooral gevoeld wat anderen nodig hadden en heeft zich daaraan aangepast. Dat leverde op korte termijn de geruststelling op dat ze anderen niet teleurstelde. Op langere termijn had het echter tot gevolg dat ze zichzelf kwijtraakte. Ze had zelf ook behoefte aan aandacht, waardering en autonomie, maar had nooit geleerd om daarom te vragen.

Doordat de eisen om voor anderen te zorgen in de afgelopen periode zo opliepen, werd het haar allemaal te veel. In haar individuele therapie is ze gaan onderzoeken hoe het kwam dat ze zo weinig ruimte vroeg én kreeg voor zichzelf en haar behoeften. Ze stond stil bij de verborgen woede die ze vaak voelde, vooral tegenover Tom, omdat hij zo weinig stilstond bij haar wensen. Die woede uitte zich door hem van zich af te duwen, óók letterlijk. Onder die woede zat haar behoefte aan zijn liefde en waardering voor haar, maar daar durfde ze niet om te vragen, uit angst voor zijn afwijzing.

Dat het voor Tom niet duidelijk was wat Carina bezielde en waarom ze opeens zo afstandelijk en soms zelfs uitgesproken vijandig was, is ook begrijpelijk. Hij had zich nooit gerealiseerd dat Carina’s behoeften weinig aan bod kwamen in hun relatie. Hij vond dat ze een goed huwelijk hadden en was gewend dat in dat huwelijk vaak gebeurde wat hij wilde. De verandering in Carina en de manier waarop ze, in eerste instantie, vooral aangaf wat ze níét wilde, zonder nog helder te hebben wat dan wél, was voor hem moeilijk. Haar afstandelijke houding gaf hem het gevoel dat ze kritiek op hem had en hem afwees. Hij kon nog niet zien dat de verandering in haar voor hen beiden ook wat zou kunnen opleveren.

Carina had haar boosheid nodig om te durven zeggen wat ze niet wilde. Bij Tom veroorzaakte dit verzet en onzekerheid: hij begreep niet wat ze van hem wilde.

In de therapie verken ik de zachtere gevoelens en wensen van Carina, onder haar boosheid. Ik laat haar ervaren dat Tom vaak best bereid is om daarnaar te luisteren. Dat betekent overigens niet dat hij zomaar alles begrijpt en toegeeft aan wat zij wil. In een relatie moet je alles kunnen vragen aan je partner, maar je zult niet alles kunnen krijgen.

Het is voor Tom wennen aan een andere, meer uitgesproken, Carina. Maar met hulp lukt het hun om bij hun zachtere gevoelens te komen en die te uiten. Dat lukt alleen doordat ik de ander met nadruk vraag om daarnaar te luisteren en écht te proberen om ze te begrijpen.

Dat gaat inmiddels best goed en soms, zoals bij elk paar, loopt het nog flink mis. Alleen zien ze dat nu eerder en kunnen ze het herstellen.

Annette HeffelsRedactie

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden