null Beeld Marloes Bosch. Styling: Karin van der Knoop, Ora Bollegraaf. Visagie: Wilma Scholte
Beeld Marloes Bosch. Styling: Karin van der Knoop, Ora Bollegraaf. Visagie: Wilma Scholte

PREMIUM

Bovennatuurlijke ervaringen, zijn ze waar of stom toeval?

Of je er nou in gelooft of niet, feit is dat sommige mensen te maken krijgen met onverklaarbare, mystieke of bovennatuurlijke ervaringen. Maar wat is dat nou eigenlijk, een mystieke ervaring? En hoe kan zo’n moment eruitzien?

Contact met het grotere geheel

Michiel van Elk is neurowetenschapper aan de Universiteit Leiden en doet onderzoek naar ‘veranderde staten van bewustzijn’, dat veel informatie geeft over ons brein en bewustzijn.

Blootleggen welke hersenprocessen zorgen voor het ‘onverklaarbare’ – bijvoorbeeld een bijna-doodervaring (BDE) of out of body experience – lijkt vaak in contrast te staan met spiritualiteit, zegt van Elk. “Wetenschappers focussen op wat er in het brein gebeurt en gaan dus niet uit van iets bovennatuurlijks.” Maar dat maakt dergelijke ervaringen níét minder reëel. “Ervaringen zijn heel intens en echt en hebben enorme impact.” Wat levert wetenschappelijk onderzoek op? “Als je denkt dat een pil zal helpen, worden klachten daadwerkelijk minder: het placebo-effect. Met een ‘godhelm’ – een scooterhelm met elektroden die het brein zouden stimuleren – toonden we aan hoe enorm die kracht van placebo’s is.” De elektroden deden niets, maar proefpersonen kregen te horen dat ze een spirituele ervaring konden krijgen. “Bijna de helft kreeg hal­lucinaties, een uittreed­ervaring of contact met een overledene.”

null Beeld

“Nu onderzoeken we of het zinvol is om verwachtingen rondom placebomiddelen te maximaliseren.” Ook het vlindertje dat vaak voorbij fladdert na het afscheid van een geliefde ligt in het verlengde van een placebo-effect. “Sta je open voor zo’n afscheidsgroet, dan ben je alerter op vlinders. Het brein ziet wat het hoopt of verwacht te zien.” Van Elk gunt iedereen een spirituele ervaring. “Onderzoek laat zien dat wie daarvoor openstaat, gelukkiger is, minder stress heeft en zelfs langer leeft. Het is dus mooi om te zien dat het ervaren van spiritualiteit mainstream wordt. Mensen doen aan meditatie of kundalini-yoga, en hier in Amsterdam zie ik mensen ook hartje winter in buitenwater zwemmen als manier om in contact te staan met de natuur en het grotere geheel.”

MT40 M40 horizontale lijn aqua Beeld
null Beeld Blouse (WE).
Beeld Blouse (WE).

Mirjam Lefeber (66) beleefde op een onverwacht moment een bijna-doodervaring (BDE).

“Er bestaat een misverstand over BDE’s: veel mensen denken dat je zo’n ervaring alleen meemaakt bij een hartstilstand of ongeluk. Maar het kan ook spontaan gebeuren, zoals bij mij. Ik houd van mediteren en zoek graag de stilte op. Op 23 april 1999 – die datum vergeet ik nooit meer – kreeg ik op zo’n moment een BDE. Na een minuut of tien verscheen er een prachtig, witgrijs licht waar ik naartoe werd getrokken, terwijl ik mijn besef van tijd en ruimte kwijtraakte. Dat was totaal niet angstaanjagend: er was vrede, rust en een overrompelende zachtheid. Ik ging een deur door, zag bomen en bloemen in intense kleuren, alsof er in elke bloem een lichtje schitterde. Daarna kwam ik op een strandje waar ik zielen van licht zag: een vrouw en drie spelende kinderen. Het was een tafereel van overweldigende liefde en kracht. Ze wuifden naar me: ik mocht mee, maar wist instinctief dat er dan geen weg terug zou zijn. Dus even later vond ik mijzelf terug op mijn stoel, met tranen die over mijn wangen liepen.”

“Bij een BDE maakt de ziel zich even los van het lichaam. Zo’n ervaring is levensveranderend. Ik wil nog lang samen zijn met mijn man en kinderen, maar terug op aarde zijn voelde wel een stuk grauwer. Doodgaan is niet langer iets waar ik me zorgen over maak: ik weet dat ik dan terugga naar dat prachtige licht. Het is een magnifieke reis.”

null Beeld

Spraakverwarring

Mystieke, bovennatuurlijke, spirituele, paranormale of bijna-doodervaring: hoe noem je ervaringen die je verstand te boven gaan? Michiel van Elk: “Veranderde bewustzijnstoestand is de wetenschappelijke parapluterm waaronder al die ervaringen vallen. Die staat van bewustzijn is anders dan ons alledaagse bewustzijn. Het kan je ook in wakkere toestand overkomen, bijvoorbeeld als je een bergwandeling maakt en je ineens intens verbonden voelt met de natuur. Buitenlichamelijke ervaringen – die kunnen optreden op de grens van slapen en waken, maar ook ten gevolge van meditatie of een herseninfarct – hebben de meeste impact.”

null Beeld

Opvallend is dat bijna-doodervaringen over de hele wereld op elkaar lijken (licht, rust, vrede). Volgens bde-verrijking.com hebben 700.000 mensen in Nederland zo’n ervaring gehad.

Tekens van overledenen

Overledenen geven ons tekens, aldus medium Mirjam Lefeber. Een vlinder bijvoorbeeld, het symbool voor de menselijke ziel op weg naar het hiernamaals. “Maar het kan van alles zijn. Ineens komt ‘dat liedje’ voorbij of is iemand sterk in je gedachten. Dat is gearrangeerd. De overledene – mens of geliefd huisdier – laat je weten dankbaar te zijn en dat het goed is.” Ook een geur kan zo’n teken zijn: het parfum van je moeder, de sigarenrook van je vader…

null Beeld

“Tien jaar geleden overleed mijn man. Hij was niet gelovig en ik wel, dus tijdens zijn terminale ziekte maakten we weleens grapjes: zouden we elkaar ontmoeten aan de andere kant of niet? Het gebeurde twee dagen na zijn overlijden. Hij lag thuis opgebaard. Ik zat op de bank en het was net alsof hij er nog was, alsof hij naast me zat. Ineens hoorde ik hardop zijn stem: ‘Van waar ik nu ben, weet ik dat jij gelijk hebt.’ Stomverbaasd was ik.”

Spreken met de doden

Uit onderzoek van de University of Cambridge blijkt dat spreken met de doden (ook wel necromantie) al zo oud is als de mens zelf. Uit studies wordt geconcludeerd dat sjamanen al in de prehistorie contact maakten met geesten die de toekomst zouden voorspellen of wijze raad gaven. Aangenomen wordt dat dat met behulp van psychedelica gebeurde, zoals paddenstoelen. Net zoals dat nu ook gebeurt.
Bron: Quest.

De twee groepen die het meest openstaan voor spirituele ervaringen, zijn kinderen en 60-plussers, en dan vooral vrouwen, aldus neurowetenschapper Michiel van Elk. “Kinderen bekijken het buitengewone heel onbevangen. 60-plussers zijn wellicht wat bewuster bezig met de eindigheid van het leven en zingeving. Vrouwen zijn bovendien intuïtief en empathisch, wat het mogelijk maakt je te verplaatsen in God, een ander wezen of een ervaring.”

null Beeld

“Als vijfjarige speelde ik tikkertje met een meisje uit de buurt. Toen ik haar aantikte, stond de wereld even stil: ik zag dat ze werd aangereden door een auto. Voor mijn gevoel vertraagde de wereld. De dag erna werd er vlak bij huis een meisje dodelijk aangereden. Het bleek het meisje met wie ik tikkertje had gespeeld. Ik voelde me heel schuldig, alsof ik het fatale ongeluk had veroorzaakt.”

Parapsychologie

De parapsychologie onderzoekt verschijnselen als telepathie, helderziendheid en precognitie (het aanvoelen/voorzien van toekomstige gebeurtenissen). Het onderzoek voldoet aan wetenschappelijk-methodologische criteria. Toch blijft de parapsychologie omstreden. Neurowetenschapper Michiel van Elk: “Hard wetenschappelijk bewijs voor het bestaan van geesten of entiteiten, telepathie of het kunnen zien van aura’s ontbreekt.”
Bron: parapsy.nl

null Beeld

4% van de 65-plussers gelooft sterk in ‘paranormale onderwerpen’, zoals geluksgetallen, talismannen, helderziendheid, astrologie en de mogelijkheid om met doden te communiceren via een medium.
Bron: Sociaal Cultureel Planbureau, rapport Buiten kerk en moskee.

null Beeld

“Na de dood van mijn man door een verkeersongeluk viel ik in een diep gat. Op een dag hoorde ik mezelf zeggen: ‘Kun je niet even komen, want ik maak er een zootje van.’ Er kwam onmiddellijk antwoord: ‘Ja, maar ik zeg niets.’ En daar stond hij, naast mijn bed. Levensgroot, met een transparant laagje om zich heen. Stil en troostend. Een paar minuten was alles goed. Toen verdween hij weer, een grote leegte achterlatend.”

MT40 M40 horizontale lijn aqua Beeld
null Beeld

Bianca Nazir belandde als kind in het ziekenhuis en zag daar haar overleden oma. Nu begeleidt ze als klinisch psycholoog, orthopedagoog en auteur kinderen en volwassenen met paranormale vermogens.

“Op mijn veertiende lag ik verlamd in het ziekenhuis na een val. Mijn oma lag eerder ook verlamd in een ziekenhuis en is er overleden. Ineens zag ik haar in het bed tegenover me. Ik begreep niet hoe dat kon en raakte in paniek. Niemand praatte erover met me: het werd gezien als een psychische aandoening. Voor mij is het normaal om entiteiten – zielen uit de andere wereld – te zien. Ik zie ze haarscherp, alsof het om levende personen gaat. Anderen zien entiteiten wazig of als schimmen. Kinderen en volwassenen kunnen ervan schrikken. Daar moet meer begrip voor zijn, net zoals er meer begrip moet zijn voor de meno-explosie, waarmee veel vrouwen in de menopauze worden geconfronteerd.”

“Wie paranormale gaven heeft – de lichtste vorm hiervan is hoogsensitiviteit – zal tijdens de (pre)menopauze merken dat hormonale veranderingen daar veel invloed op hebben. Ook bij mij was dat zo: toen ik in de menopauze kwam, werd ik veel telepatischer. Ik begeleid vrouwen die in hun meno-explosie nare gedachten en emoties doorkrijgen, die niet altijd van henzelf zijn. Je staat als het ware te scherp afgesteld en vangt veertig keer meer informatie op dan normaal. Het gevolg: slaapstoornissen, angst, stemmingswisselingen, vermoeidheid, buikklachten, et cetera. De huisarts noemt het vaak burn-out. Ik ben een pionier op het gebied van afsluittechnieken. Die kunnen enorm helpen.”

null Beeld

Toeval of sturing?

Ineens voel je heel sterk dat je het onderwijs in moet. Of dat je naar die ene camping wilt, terwijl je niet eens zo dol bent op kamperen. Prompt ontmoet je daar de man van je leven. Toeval? Nee, zegt medium Mirjam Lefeber. “Toevalligheden zijn ideeën die bij ons worden neergelegd. Zielen uit de andere wereld lopen met je mee en willen je beschermen, ondersteunen of stimuleren. Ze brengen gedachtes over op jou: mind to mind heet dat. We vertalen dat vaak als ‘intuïtie’ of toeval. Durf te luisteren naar die ideeën.”

null Beeld

250.000 exemplaren werden wereldwijd verkocht van Eindeloos bewustzijn, het beroemde boek van Pim van Lommel over bijna-doodervaringen. Als onze hersenen uitvallen, is ons bewustzijn helderder dan ooit, aldus de oud-cardioloog. Op het boek kwam ook veel kritiek vanuit de wetenschap.

Nicole GommersMarloes Bosch. Styling: Karin van der Knoop, Ora Bollegraaf. Visagie: Wilma Scholte

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden