MT38 M38 relatie redden Beeld Redactie
Beeld Redactie

PREMIUM

‘Bas roept al lang dat het zo niet kan. Ik weet het, maar ik heb geen idee hoe ik het moet veranderen’

Bas (60) maakt zich grote zorgen over Rebecca (57) die totaal uitgeput is sinds ze
mantelzorgt voor haar dementerende moeder. Thuis wordt het er daardoor ook niet ­gezelliger op.

MT38 M38 relatie redden Beeld

Rebecca

“Ik voel me totaal uitgeput. Soms heb ik de neiging om op een ochtend niet naar mijn werk te gaan, maar de trein te nemen om ­ergens ver weg onder te duiken. Een huisje huren in Frankrijk of Spanje. Ik zou dat ­natuurlijk nooit doen. Maar het is wel een aanlokkelijke gedachte dat ik dan even voor niemand hoef te zorgen. Niet op mijn werk, niet thuis en niet voor mijn moeder. Bas roept al lang dat het zo niet kan, dat ik niet aan mijn gezin en al helemaal niet aan mezelf toekom. Ik weet het, maar ik heb geen idee hoe ik het moet veranderen. Ik werk als leerkracht op een basisschool. Ik heb dat altijd graag gedaan, maar het werk wordt wel steeds zwaarder. Er zitten meer kinderen in de groep die speciale aandacht nodig hebben. Bovendien wordt de administratie steeds uitgebreider. Ik ben ’s avonds thuis daarmee nog bezig.”

“De twee jongens studeren, die zijn uit huis, maar Lotte zit voor haar eindexamen en heeft ook aandacht nodig. En dan is er mijn moeder. Na de dood van mijn vader, twee jaar geleden, werd pas duidelijk hoe ze achteruitgegaan was, de afgelopen jaren. Mijn vader ving veel op. Het dementeringsproces bij mijn moeder was toen al wel ­begonnen en ik hielp af en toe, deed de was en boodschappen, maar samen redden ze zich toen verder wel. Pas na zijn dood heb ik me gerealiseerd hoe zwaar het is geweest voor mijn vader. Nu is ze dus afhankelijk van mijn zorg. Er is wel thuiszorg die haar twee keer per week helpt met douchen en die controleert of ze eet, drinkt en haar medicijnen inneemt. Als ze die mensen binnenlaat tenminste, want soms weigert ze open te doen.”

Commando's en kritiek

“Verder ga ik elke dag na mijn werk bij haar langs. Ik doe boodschappen, maak schoon, warm eten voor haar op dat ik thuis heb ­ingevroren. Meestal is ze aangekleed, en dan help ik haar om zich klaar te maken voor de nacht, onder protest, want het is natuurlijk nog vroeg dan. Het komt ook regelmatig voor dat ze nog in bed ligt als ik kom, omdat ze zich niet lekker voelt. Vanuit bed geeft ze dan commando’s wat ik moet doen of kritiek omdat ik het niet goed doe. Mijn moeder is nooit makkelijk geweest. Maar het lijkt wel of er nu helemaal geen rem meer is op dat nare gedrag van haar. Ze hoeft me niet dankbaar te zijn, het is normaal dat ik voor haar zorg. Maar het doet me pijn als ze zegt dat ik haar aan haar lot overlaat en dat ze soms dagenlang niemand ziet. Het komt regelmatig voor dat ik huilend bij haar vandaan ga.”

MT38 M38 relatie redden Beeld

Bas

“Rebecca’s moeder is een vreselijk mens. Sorry dat ik het zo bot zeg, maar Rebecca geeft nog een veel te vriendelijk beeld van haar. Rebecca heeft twee broers die door mijn schoonmoeder op handen werden gedragen. Zij hebben beiden een universitaire opleiding, terwijl Rebecca werd gezien als het domme zusje, omdat ze ‘maar’ pedagogische academie had. Haar moeder heeft haar altijd het gevoel gegeven dat ze niks kon en nergens voor deugde en dat doet ze nog steeds. Ze heeft altijd verhalen over de kinderen van haar zoons, hoe goed die het doen en hoe briljant ze zijn, terwijl ze op onze kinderen, die het overigens ook goed doen, altijd kritiek heeft gehad: op hoe ze eruitzagen, hoe wij ze opvoedden, over de opleiding die ze kozen.”

“Prestaties en status zijn belangrijk voor haar. Daarom heeft ze de keuze van Rebecca voor mij ook nooit zien zitten. Tussen haar en mij is er een beleefde afstandelijkheid. Overigens laten die perfecte broers zich nauwelijks zien bij hun moeder en vinden ze het normaal dat Rebecca voor alle mantelzorg opdraait. Ik vind dat Rebecca daar veel te ver in gaat. Volgens mij moet er meer professionele hulp worden ingeschakeld voor haar moeder of moet ze worden opgenomen.”

Ze wilde bij ons wonen

“Mijn schoonmoeder wil dat niet, maar die wil niks. Wat ze eigenlijk wilde, was bij ons in komen wonen. Rebecca heeft daar serieus over nagedacht. Ze wilde onze garage laten verbouwen tot aanleunwoning voor haar moeder. Ik heb gezegd dat ik dan zou vertrekken. Ik denk dat het een ramp wasgeworden. Niet alleen voor mij en voor de kinderen, maar vooral voor Rebecca. Ik denk dat Rebecca zich schuldig voelt, omdat ze haar moeder niet in huis heeft genomen en dat ze daarom zo veel tijd en aandacht aan haar besteedt. Ik denk dat ze ergens hoopt dat haar moeder waardering voor haar krijgt of ziet wat Rebecca allemaal voor haar doet.”

Ik maak me zorgen

“Volgens mij kan ze die hoop opgeven. Haar moeder is alleen met zichzelf bezig. Rebecca denkt dat ik haar kwalijk neem dat ze te weinig aandacht heeft voor mij, maar dat is het niet. Natuurlijk mis ik haar thuis, maar ik maak me vooral zorgen, omdat ik zie dat ze aan het eind van haar Latijn is. Ze is uitgeput en heeft een kort lontje, ook tegenover de kinderen. Het lijkt alsof ze mij ziet als haar vijand, omdat ik haar moeder in een tehuis wil stoppen. Ik wil haar helpen, maar kan haar niet bereiken. Haar moeder staat tussen ons in, vroeger al en nu nog steeds.”

MT38 M38 relatie redden Beeld

De therapie

Er zijn steeds meer mensen, vooral vrouwen, die mantelzorger zijn voor ­oudere ouders. Zeker als die ouders ­dementeren is dat een zware opgave. Voor mantelzorgers die zorg hebben voor hun partner, zoals de vader van Rebecca, is het ook moeilijk, maar hij had niet een gezin en een baan ernaast zoals Rebecca. Voor volwassen kinderen is het daarom vaak nog belastender om te zorgen voor (schoon)ouders. Als er sprake is van ­alzheimer is het pijnlijk om te zien dat je ouder steeds minder degene is die je kende en van wie je hield. Je merkt dat ze zich minder herinnert, verward raakt en op den duur zelfs jou niet meer herkent.

Sommige ouders worden liever en zachter tijdens dit proces, maar het kan ook zijn, zoals bij de moeder van Rebecca, dat juist moeilijke eigenschappen ongeremder naar voren komen. Daarbij maakt het uit hoe de ­relatie vroeger was. Wanneer je, zoals Rebecca, weinig bevestiging en liefde hebt gehad, is het ook moeilijker om vanuit die vroegere verbondenheid te zorgen en te accepteren dat het nu ­anders is. Door de afwijzing en de verwijten van haar moeder wordt de oude pijn uit Rebecca’s jeugd steeds geactiveerd. Een belangrijke factor daarbij is dat ze zich alleen voelt in de zorg voor haar moeder. Haar broers wonen verder weg en zijn weinig ­betrokken. Bas wil haar helpen, maar ze ervaart zijn ­opmerkingen eerder als ­belastend dan als helpend.

Nieuwe afspraken

Hoewel ­Rebecca zich heeft aangemeld voor therapie vanwege haar burn-outklachten, besluit ik om haar en Bas samen te zien. Ze heeft hem nu meer dan ooit nodig als steun. Vanuit zijn zorg voor haar wil hij haar ook graag steunen. Hij biedt aan om twee keer per week het ­bezoek aan Maria over te nemen. Rebecca wil dit aanvankelijk niet, omdat ze bang is voor ruzie tussen haar moeder en Bas. Dat gebeurt niet: Maria durft niet zo kritisch te zijn op hem als op haar dochter en als ze wel onaardig is, kan Bas dat makkelijker naast zich neerleggen. De bezoeken leiden tot een betere verhouding tussen Bas en zijn schoonmoeder, omdat hij ook haar angst en eenzaamheid ziet en niet alleen haar lastige gedrag.

Met aarzelende instemming van Rebecca, nodigt Bas zijn zwagers en schoonzusjes uit om te overleggen over hun moeder. Hij legt uit dat de mantelzorg voor ­Rebecca en hem te zwaar is. Er worden afspraken gemaakt om met de zoons en schoondochters een verdeling te maken van de weekends zodat Maria regelmatig bezocht of opgehaald wordt. Er komt in overleg met de huisarts meer thuiszorg en verwijzing naar een huiskamer-project waar Maria, eerst onder protest, twee middagen per week naartoe gaat. Ze is op de wachtlijst geplaatst voor een verzorgingshuis, en zo wordt het voor Rebecca makkelijker om tot die tijd mantelzorg te blijven leveren. De belangrijkste verandering voor haar was dat Bas haar echt duidelijk heeft gemaakt dat hij de zorg voor Maria samen met Rebecca wil vervullen.”

Annette HeffelsRedactie

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden