MT24 M24 relatie redden Beeld redactie
Beeld redactie

PREMIUM

‘Als ik mijn moeder zeg dat ik nog steeds hetzelfde weeg, gelooft ze me niet. Ze probeert me steeds eten op te dringen’

Dat hun Fleur (20) een eetstoornis heeft, zorgt voor grote zorgen (en bemoeizucht) bij haar ouders Mariska (60) en Michiel (63), vooral Mariska kan er wat van.

MT24 M24 relatie redden Beeld

Fleur

“Ik snap natuurlijk wel dat het allemaal lief bedoeld is en dat ze bezorgd zijn, maar ik word gek van mijn ouders, vooral van mijn moeder. Ze blijft maar controleren of ik wel goed eet en hoe het met mijn gewicht is. Het liefst zou ze me uitkleden en in mijn onderbroek op de weegschaal zetten. Als ik zeg dat het goed gaat en dat ik nog steeds hetzelfde weeg, gelooft ze me namelijk niet. Ze probeert me steeds eten op te dringen. Als ze op bezoek komt, heeft ze altijd gebak bij zich, terwijl ze weet dat ik daar niet om geef. En als ik bij mijn ouders eet, zit ze voortdurend op me te letten.

Mijn vader doet dat ook wel, maar die is rechtstreekser. Van hem krijg ik te horen dat ik er nog steeds bijloop alsof ik zwaar ondervoed ben en dat ik eindelijk eens normaal moet gaan eten en moet stoppen met sporten, want dat ik nog een keer dood neerval. Ik vind dat ook lastig, die opmerkingen van hem, maar minder storend dan het zogenaamd ‘mij de ruimte laten’ van mijn moeder.”

Ze wil alles onder controle houden

“Ze heeft begrepen uit de therapie dat ik zelf de verantwoordelijkheid moet krijgen over mijn eten, dus dat probeert ze, maar ze kan het helemaal niet. Mijn moeder is iemand die het liefst zelf alles onder controle houdt. Ik vind zelf dat het goed met me gaat sinds ik mijn studie weer heb opgepakt en in een studentenhuis woon. Ik weet ook wel dat ik nog niet helemaal ben hersteld. In het begin, toen ik net uit huis was, ben ik ook wel even teruggevallen in gewicht, terwijl ik van mezelf dacht dat ik zelfs aangekomen was. We eten hier in huis vaak samen en ik weet van sommige huisgenoten dat ze veel olie gebruiken. Bovendien maken ze meestal pasta, dus koolhydraten. Zelf kook ik vegetarisch en vooral veel groenten. Nu ik voor mezelf iets apart klaarmaak, gaat het beter. De anderen weten dat ik anorexia heb gehad en er worden soms grappen over gemaakt als ik geen toetje neem, maar dat kan ik prima hebben.”

“Ik weet dat ik echt niet terug moet naar 46 kilo, maar ik vind nog steeds niet dat ik er toen verschrikkelijk uitzag. Soms op foto’s wel, maar meestal vind ik dat dunne mooi. Ik weeg nu 52 kilo en voor mij is dat veel. Ik weet wel dat ik niet dik ben, ik heb nog steeds maat 36 en soms is die nog te ruim. Maar ik vind mijn bovenbenen nog best dik. Ik weet dat ik dat niet eraf krijg, maar het voelt steeds als te dik. Maar goed: zolang ik niet boven de 52 kilo kom, voelt het voor mij als acceptabel.”

MT24 M24 relatie redden Beeld

Mariska

“Haar streefgewicht zou 55 kilo moeten zijn. Bij haar lengte zou dat een gezond gewicht zijn. Fleur zegt dat ze een beetje was afgevallen en dat ze dat gewicht nu er weer bij heeft, maar ik vraag me af of dat klopt. Ze verstopt zichzelf altijd onder laagjes kleding. Omdat ze het koud heeft, zegt ze, en dat geloof ik meteen. Als je zo mager bent heb je het natuurlijk ook snel koud. Fleur wilde per se weer terug naar haar studentenhuis, maar ik vond dat ze daar nog niet aan toe was. Dat bleek ook, want ze is toen meteen weer teruggevallen.”

“Ik was ontzettend bezorgd, want ik wil nooit meer meemaken wat we de afgelopen twee jaar hebben meegemaakt. Het is echt verschrikkelijk als je je kind zo ziet wegteren. Het begon een paar jaar geleden, toen ze wilde afvallen omdat ze vond dat ze te dikke bovenbenen had. Dat was niet zo, maar bovendien krijg je die niet dunner door zo zwaar te lijnen en te sporten. Dat is je bouw en nogmaals: Fleur had een heel mooi figuur.”

Meegesleept naar de huisarts

“Wij zagen hoe ze steeds ingewikkelder begon te doen met eten en magerder werd. Uiteindelijk heb ik haar meegesleept naar de huisarts. Ze bleek intussen 47 kilo te wegen en kreeg te horen dat ze zou worden opgenomen als ze nog verder zou afvallen. Achteraf denk ik: had haar maar opgenomen. Nu is het een lange poliklini­sche behandeling geweest, waarin ze een kilo aankwam en weer afviel. Ze zorgde dat ze net niet hoefde te worden opgenomen.”

“Wij werden bij de behandeling betrokken en kregen te horen dat we haar meer zelf moesten laten bepalen. We konden haar misschien wel overhalen om te eten, maar het ging er juist om dat ze zelf moest besluiten om weer gezond te gaan eten. Ze zegt nu dat ze niet meer wil afvallen, maar ik vraag me echt af of dat klopt. Fleur is een perfectionist. Niet alleen wat haar uiterlijk betreft, ook in haar studie, en ze vindt het vreselijk als iemand dan teleurgesteld of boos reageert. Niet dat dat vaak is gebeurd, want ze is altijd een lief en volgzaam kind geweest. Ze was echt ons cadeautje op een leeftijd dat we eigenlijk al de kinderwens hadden opgegeven. Misschien zijn we daardoor wat overbezorgd.”

“Mijn man reageert anders dan ik. Hij kan geïrriteerd zijn als hij ziet hoe ze zit te schuiven met eten op haar bord. Maar ik ben bang dat dat helemaal niet werkt. Als hij zo’n opmerking maakt, stapt ze op en gaat naar haar eigen huis. Ik wou dat ik wist hoe we haar konden helpen om weer gezond te worden.”

MT24 M24 relatie redden Beeld

De therapie

Fleur heeft een eetstoornis, anorexia nervosa. Ze probeert een ongezond - want te laag - streefgewicht te bereiken door heel weinig te eten en fanatiek hard te lopen en zich af te beulen op de sportschool. Ze heeft geen eetbuien en heeft nooit gebraakt of gelaxeerd. Het beeld dat ze van haar lichaam heeft, klopt niet met de werkelijkheid. Iedereen ziet een mooi, maar erg dun, meisje met spillebenen, terwijl zijzelf alleen maar ziet dat haar bovenbenen te dik zijn.

Behalve over haar lichaam is Fleur ook kritisch over haar prestaties. Hoewel ze op de basisschool een klas had overgeslagen en de middelbare school met heel mooie cijfers heeft doorlopen, was ze altijd bang dat ze een toets slecht had gemaakt. Dat werd erger nadat ze, op haar zeventiende al, naar de universiteit ging. Ze vond de studie die ze had gekozen moeilijk en niet erg interessant, maar uit angst om vooral haar vader teleur te stellen, ploeterde ze door. In die periode begon ze ook met lijnen, mogelijk omdat dit een gebied was waar ze in haar ogen controle over had en mogelijk perfectie kon bereiken.

Anorexia nervosa

Wat precies de oorzaak is van anorexia nervosa weten we nog steeds niet. Het is waarschijnlijk een combinatie van meerdere factoren die te maken hebben met aangeboren eigenschappen en met omgevingsfactoren. Er zijn wel wat kenmerken die deze meisjes (en ook, hoewel minder vaak, jongens) gemeenschappelijk hebben. Meisjes met anorexia nervosa hebben vaak het gevoel tekort te schieten op allerlei gebied en trekken zich dit erg aan. Het maakt hen somber of vlak. Er is weinig spontaniteit of emotionaliteit. Alles draait om controle, met name van eten en gewicht omdat dit een gebied lijkt waarop ze controle kunnen hebben.

Ik sta achter de conclusie van de behandelaars die Fleur eerder hebben gezien in verband met haar eetstoornis. Ik vind ook dat de nadruk nu moet komen te liggen op de autonomie, de zelfstandigheid en zelfwaardering van Fleur. Ze moet het aandurven om voor zichzelf te beslissen om te eten, maar ook om haar eigen leven te leven. Daarbij zal het zeker af en toe voorkomen dat ze dingen doet die haar ouders bezorgd maken of teleurstellen. Fleur was het ‘cadeautje’, het zeer gewenste en geliefde kind van haar ouders, dat op elk gebied uitblonk en de verwachtingen van haar ouders waarmaakte. Dat wilde ze ook zijn, maar tegelijk groeide diep vanbinnen het verzet tegen al die hoge eisen.

Inmiddels beseft ze dat het voldoen aan ieders verwachtingen maakt dat ze zichzelf minder goed kan ontwikkelen. In de gesprekken met haar ouders leert Fleur te zeggen wat ze voelt en vindt, ook als ze denkt dat dit moeilijk is voor hen. De ouders leren om echt naar hun dochter te luisteren en om hun eigen emoties en zorgen rechtstreeks te uiten. Ook hun bezorgdheid. Het is goed dat Fleur weet dat die er is, zodat ze haar ouders gerust kan stellen zonder zich volledig aan te passen.

Annette Heffelsredactie
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden