null Beeld

Actrice Nazmiye Oral: ‘Ik mocht van mijn ouders niks, mijn dochters mochten daarom alles van mij’

Het afgelopen jaar was het hollen en stilstaan voor actrice en schrijfster Nazmiye Oral (52). Ze vond de rust in zichzelf terug en stond op de set als hoofd van een maffia-imperium in het nieuwe seizoen van de Netflix-serie Undercover.

“Lief zijn voor jezelf, ik denk dat dat de belangrijkste les is die ik de afgelopen jaren heb geleerd. Niet meer schuldig voelen als ik niet werk, niet mezelf over de kop lopen, het kind in mij koesteren.” Nazmiye zit ontspannen op een stoel, een been opgetrokken. Er is veel gebeurd de aflopen maanden. Met de film die ze met haar moeder heeft gemaakt, Niet meer zonder jou, zou ze onder meer touren in Zwitserland en Noorwegen, maar daar ging een streep door vanwege corona. Opnames voor een andere film kwamen stil te liggen.

'Kijk maar, hier ben ik'

Ze ging in online therapie met een Turkse coach, en ze kwam haar man, ze gaan binnenkort trouwen, Marcel tegen. Hij stuurde haar een berichtje nadat hij haar monoloog had gezien. “Toneelgroep Oostpool ging midden in de corona-crisis online monologen streamen. Ik had er een geschreven, Nat gras, over dat we de afstand tussen ons en de ander nooit zo groot moeten maken dat we de weg naar elkaar niet meer terug kunnen vinden."

"Ik vond het belangrijk dat ik daar als mezelf zou staan, dus geen make-up, geen gestyled haar, geen fancy dress. Het was een uitnodiging naar de wereld toe: kijk maar, hier ben ik. Marcel was die avond wat gaan drinken met vrienden en toen hij thuiskwam was hij aan het scrollen en zag mijn monoloog voorbij komen. Later zei hij dat hij het helemaal had uitgekeken. Dat raakte me. Wat voor mij belangrijk is, trouw aan jezelf blijven, had hem ook geraakt.”

Nazmiye Oral in het kort

Actrice en schrijfster Nazmiye Oral speelt in (televisie)films en in Nederlandse en buitenlandse theatervoorstellingen. Ze is samen met onder meer Adelheid Roosen medeoprichter van theatercollectief Female Economy en maakte en speelde met haar moeder de voorstelling Niet meer zonder jou, die later ook werd verfilmd. Ze schrijft columns en in 2011 kwam haar debuutroman Zehra uit. In 2016 won ze een Gouden Kalf voor beste actrice in de serie In vrijheid. In 2020 was ze een van de gasten in Zomergasten. Binnenkort is ze te zien in de Netflix-serie Undercover en op Videoland in de serie Bonnie & Clyde.

Jullie kenden elkaar van dertig jaar geleden.

“We zijn dertig jaar geleden een keer samen naar de film geweest. Ik wist dat niet meer, maar hij nog wel. Toen hij mij die avond een berichtje stuurde, schreef hij: ‘Wat vind je ervan, zullen we weer een keer naar de film gaan, net als dertig jaar geleden?’ Ik wist overigens wel wie hij was. Arnhem, waar we wonen, is niet heel groot, we kwamen elkaar weleens tegen. Ik wist dus al dat hij een leuke man was en toen we gingen appen en bellen, dacht ik al vrij snel dat ik hem gewoon wilde zien. Wat hem zo bijzonder maakt, is dat ik het gevoel heb dat ik helemaal door hem word gezien en gewaardeerd."

"Ik houd ervan hoe hij met mensen omgaat. Hoe hij mensen ziet en daarover nadenkt. Ik ben meer solistisch. Ik kan met mensen zijn en werken al snel gedoe vinden. Maar met Marcel klopt het. Al moest ik in het begin wennen aan het feit dat ik echt mezelf kon zijn. Ik kan tegen Marcel zeggen dat ik alleen wil zijn, want zo laad ik me op en dan zoekt hij daar niks achter en laat me lekker mijn ‘autistische’ ik zijn. Ik heb lang gedacht dat alleen zijn misschien wel het beste voor mij is, maar met Marcel ga ik dus samenwonen.”

Trek je dan bij hem in of hij bij jou?

“Ik verhuis naar zijn huis. Wat nog best een uitdaging is, want hij houdt heel erg van design en zijn interieur is voor mijn doen nogal minimalistisch. Ik ben een hoarder, mijn huis staat bomvol. Maar hij zegt dan heel lief dat ik niet bij hem intrek, maar we het ons huis gaan maken. Hij heeft beloofd dat er in de badkamer een mooie vitrinekast komt voor al mijn parfums.”

null Beeld

In het nieuwe seizoen van Undercover speel je een maffiabaas. Wat maakt die rol leuk?

“Vooral dat mijn dochters zo enthousiast waren. Toen ik zei dat ik auditie ging doen, begonnen ze te gillen. Ik had de serie nog niet gezien, maar zij zijn groot fan. Wat ik leuk vind aan het personage Leyla is dat ze een heel sterke vrouw is. Ze neemt door omstandigheden de leiding over van het imperium dat ze met haar man heeft. Ze geniet van die mannenwereld, maar ze worstelt ook met de liefde. Het is eigenlijk een mooi feministisch vraagstuk."

"Stel: je hebt een vriend of man die is ziek is, of om wat voor reden dan ook niet in zijn kracht staat, en jij neemt de leiding, blijf je dan alsnog in je vrouwelijke zachtheid en hij in zijn kracht? Het is een heel broos evenwicht. Er hoeft maar dit te gebeuren en mannen raken in paniek, die voelen zich dan geen man meer. En hoe stel je dan je man gerust zonder jezelf tekort te doen? Ik denk dat bijvoorbeeld veel mantelzorgers die voor hun partner zorgen dit herkennen. Dat balanceren tussen sterk zijn en zacht, feminien zijn.”

Herken jij dat ook?

“Niet in de zin dat ik voor iemand moet zorgen, maar wel als het gaat over de baas over jezelf en je leven zijn. Ik ben achttien jaar geleden gescheiden van de vader van mijn dochters. Daarin moest ik laveren tussen voor mezelf kiezen en in mijn kracht gaan staan en zacht blijven omdat we nu eenmaal met elkaar verbonden zijn als gezin. Ik heb overigens een goed contact met mijn ex, dus ik durf wel te zeggen dat ik die balans heb weten te vinden.”

Het afgelopen jaar ben je met een lifecoach uit Ankara gaan werken. Waarom?

“Omdat ik het mezelf gunde. Ik realiseerde me dat ik geen loser ben als ik om hulp vraag, maar dat het gewoon een volgende stap in mijn ontwikkeling is. Ik had eerder met een coach uit Australië en Amerika gewerkt en nu kwam Muazzez, zo heet mijn Turkse coach, op mijn pad. Mijn Turkse kant, ik ben hier geboren maar heb als kind vier jaar in Turkije gewoond, was voor mijn gevoel scheefgegroeid, of onderontwikkeld. Mijn helingstaal is Engels, mijn spreektaal Nederlands. Ik vond het daarom juist mooi om met haar in het Turks aan de slag te gaan. Mezelf respecteren, waarde geven, van mezelf houden; ik wist dat dat de sleutel was tot alles. Maar ik had totaal geen idee hoe ik dat moest doen. Of waar ik moest beginnen.”

Om van jezelf te houden?

“Ja. Want hoe doe je dat? Ik was heel kritisch. Die negatieve stem, die we allemaal kennen, die alleen maar kijkt naar wat niet goed gaat, daar wilde ik vanaf. En dat is gelukt. Door gesprekken te voeren, maar ook door eenvoudige oefeningen. Elke ochtend opnoemen waar je dankbaar voor bent, bijvoorbeeld. En dat zijn kleine dingen, hè. Dus ik ben dankbaar dat ik nu op deze stoel zit, ik ben dankbaar dat ik net een fantastische fotoshoot voor Margriet heb gehad, ik ben dankbaar dat er naar mij wordt geluisterd; dat soort dingen."

"In het begin schaamde ik me, stond ik daar in de kamer tegen mezelf te praten. Ik wist ik ook niet wat ik moest verzinnen om dankbaar voor te zijn. Maar als je begint en het blijft doen, wordt het steeds makkelijker. En uiteindelijk is het heel fijn om te doen. Die sessies met Muazzez zijn heel fijn. Met haar ben ik teruggegaan naar mijn innerlijke kind. Dat klinkt misschien wat vaag, omarm het kind in jezelf, en dat vond ik zelf ook. Ik had zoiets van: dat heb ik al gedaan.”

Teruggaan naar het kind in je gebeurt vaak als er bepaalde trauma’s moeten worden opgeruimd. Jij werd als zesjarig meisje naar je opa en oma in Turkije gestuurd. Wellicht was dat het.

“Dat zesjarige meisje voelde zich inderdaad alleen en verlaten en dat moest worden geheeld. Want die verlatingsangst sijpelde door in mijn leven. Ik heb, toen ik na vier jaar weer terugkwam, maar één ding gedacht: ik maak me zo onzichtbaar mogelijk, want dan is de kans dat ik word weggestuurd heel klein. Als mijn ouders dit konden doen, als ze mij gewoon kunnen achterlaten, dan kan iedereen dat. Dus ik ga dit gewoon nooit meer laten gebeuren. Ik ga nooit meer iemand vertrouwen."

"Mijn ouders hebben het overigens met goede bedoelingen gedaan. Het idee was dat we met het hele gezin terug zouden gaan. Omdat ik de oudste ben, ik heb nog een zusje en twee broertjes, wilden ze dat ik alvast in Turkije naar school zou gaan om de taal goed te leren. Na vier jaar werd het duidelijk dat we in Nederland zouden blijven en ben ik teruggegaan. Ik kan me niet herinneren dat mijn ouders het mij hebben uitgelegd. Ongetwijfeld zullen ze er iets over hebben gezegd. Maar als kind dacht ik dat ik vervelend was en voelde me waardeloos. Ik was het niet waard om van te houden. Die dingen zijn in mijn onderbewuste gegrift, wat natuurlijk niet is gebaseerd op de waarheid. Dus moest ik het gaan herschrijven en het met mijn volwassen ik tot het kind in me laten doordringen. Volwassen worden dus.”

Snap je je ouders nu ook beter?

“Veel beter. Mijn vader is overleden toen hij 47 was en ik studeerde. Het contact tussen mij en mijn ouders verliep toen heel moeizaam. Ze wilden dat ik met een Turkse jongen zou trouwen, en hadden er ook al een voor mij gevonden, maar dat weigerde ik. Ik, die zich onzichtbaar en klein had gemaakt, stond ineens op. Ik heb lang gedaan wat mijn ouders van mij verwachtten, maar dit kon ik niet. Mijn moeder en ik zijn uiteindelijk naar elkaar toe gegroeid en elkaar beter gaan begrijpen. Ik heb er vrede mee dat ze mij naar mijn opa en oma hebben gestuurd. Door mijn totale begrip van wat dat inhield voor dat kind, kreeg zij ook begrip wat dat inhield voor haar als moeder. Ze heeft er pijn van gehad en zich geschaamd. Vergeven is dingen in zijn tijd en plek zetten, zo simpel is het eigenlijk.”

Heeft jouw moeder je weleens verteld dat ze jou ook heeft gemist toen je bij je opa en oma in Turkije was?

“We hebben het daar eigenlijk nooit over. Of niet heel direct. Ze heeft een keer gezegd dat ik als klein kind heel erg hield van een bepaald stuk van de kip. Als ze een gerecht had gemaakt waar dat in zat, kreeg ze een knoop in haar maag en kon ze niet meer eten omdat ze dan aan mij moest denken. Dus ja, zij heeft mij ook enorm gemist.”

Ben je zelf de moeder geworden die je had willen worden?

“Uiteindelijk wel, maar het heeft lang geduurd. Ik had eigenlijk geen idee wat voor moeder ik wilde zijn. Toen mijn twee dochters heel jong waren, ze zijn nu 21 en 25, was ik een heel knuffelige moeder. Maar ook een moeder die vrij snel ging werken. Toen mijn oudste dochter anderhalf was ben ik bijvoorbeeld een maand in Turkije geweest om te werken aan een Turkse speelfilm. De bindingsangst die ik als kind had opgebouwd, heb ik deels meegenomen in mijn relaties, ook die met mijn dochters."

"k mocht van mijn ouders niks, mijn dochters mochten daarom alles van mij. Maar hen vrijlaten en het leven zelf laten ervaren, zagen zij als dat ik weinig aanwezig was. Dat was enorm pijnlijk om te horen, maar gelukkig vertellen mijn dochters het wel. En kan ik ook mijn best doen om dingen te veranderen."

null Beeld

Therapie

"Laatst heb ik een familieopstelling gedaan. Ik leerde dat je, als je als ouder een trauma hebt, eigenlijk niet aanwezig bent, omdat je wordt geleefd door je trauma. Dat was wel een eyeopener. Ik was zo hard bezig met overleven dat ik niet altijd de moeder ben geweest die ik had willen zijn. Mijn jongste dochter wilde met mij in therapie. Ze vond dat het niet goed tussen ons liep en nam mij dingen kwalijk. Het voelde voor haar dat ik haar in de steek had gelaten toen ze me echt nodig had. En dat was ook zo."

"k vond het mooi dat ze dat wilde, maar heb het ook een halfjaar afgehouden. Ik was eigenlijk een beetje pissig, omdat ik dacht: hoezo praten met een therapeut? Ik kan toch met je praten, want ik ben de beste moeder die er bestaat. Nou, nee dus. Want mijn dochter wilde praten met iemand anders erbij. Maar eenmaal door die pijn heen ging het snel. Ik kon haar vragen wat ze van me nodig had en wat ik voor haar kon doen. Dat was heel fijn. Ik heb het gevoel dat ik in elk geval de moeder ben geworden die mijn kinderen willen en nodig hebben.”

Mooi dat dat is gebeurd.

“Dat is het mooie aan het leven, er is genade en meer dan één kans.”

Tekst | Saskia Smith

Fotografie | Iris Planting

Redactie Margriet
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden