Actrice en cabaretière Jetty Mathurin: ‘Ze moeten me straks nog van het toneel af dragen!’ Beeld Iris Planting
Beeld Iris Planting

Actrice en cabaretière Jetty Mathurin: ‘Ze moeten me straks nog van het toneel af dragen!’

Actrice en cabaretière Jetty Mathurin (70) ervaart een nieuwe tijd in haar leven én in onze maatschappij. Ze staat te trappelen om terug te keren in het theater om te vertellen over de mooie én moeilijke kanten van ouder worden.

Ze was 69, bijna dertig jaar single en haar afscheidstournee als cabaretière lag al ruim achter haar toen zich, midden in de coronapandemie, een Nieuw Begin met hoofdletters aandiende. Jetty Mathurin werd zeventig, realiseerde zich dat ze tóch niet klaar is met het grote podium, kreeg een rol in de Telefilm Herman vermoordt mensen en werd serieus verliefd op ‘een blijvertje’.

Een twinkel in haar ogen

Jetty vertelt erover zoals we van haar gewend zijn: openhartig, goedlachs, soms nadenkend en dan weer met een twinkel in haar ogen. “Ik besef steeds meer dat ik echt aan een nieuw hoofdstuk begin,” zegt ze. “Als ik terugkijk op mijn leven, zie ik fases. De gebeurtenissen van het afgelopen jaar doen me denken aan de scheidslijn die ik op mijn veertigste meemaakte. De vader van mijn kinderen en ik gingen uit elkaar en ik besloot het onderwijs te verlaten en mijn geluk als cabaretière te beproeven. Nu heb ik weer een man aan mijn zijde en werk ik aan een comeback in het theater.” Ze schatert plotseling: “Ze moeten me straks nog van het toneel af dragen!”

Waarom ben je in 2018 gestopt met solovoorstellingen?

“Ik had geen zin meer om het land door te reizen. Ik wilde rust en vond het tijd om mijn plek over te dragen aan een nieuwe generatie. De eerste tijd nadat ik was gestopt, vond ik het heerlijk. Als ik tegen een uur of twee ’s middags nog thuis op de bank zat, dacht ik: wauw, normaal gesproken zou ik nu in de bus naar Dronten of Heerlen hebben gezeten. Ik deed nog wel dingen, hoor. Ik vertelde geregeld op middelbare scholen over hoe het is om in een kolonie op te groeien en ik speelde in de musical ’t Schaep met de vijf pooten. Maar toen kwam alles écht stil te liggen door corona en kreeg ik de kans om diep bij mezelf naar binnen te kijken en te onderzoeken: wat heb ik nodig, wat wil ik, hoe ga ik verder?”

Wat ontdekte je?

“Vooral dat ik nog zo veel te vertellen heb. Ik dacht veel na over ouder worden. Ik heb daar nooit moeite mee gehad, ik schreeuw mijn leeftijd van de daken! Maar het is niet alléén prettig. Ik kan mijn pumps niet meer aan, man! Wel eventjes voor een fotoshoot, maar erop lopen lukt niet meer. Ik heb ze nog wel bewaard, ze staan zo leuk in mijn kast. Maar soms voel ik een krak in mijn knie of in mijn rug – dat zijn geen leuke dingen. Eén van mijn dochters woont naast me, maar tijdens corona zag ik mijn kleinkinderen alleen door een gat in de heg. Als ik te dichtbij kwam, riepen ze: ‘Anderhalve meter!’” (grinnikt).”

“Daardoor ging ik ook nadenken over mijn verhouding tot mijn familie: mijn dochters hebben hun eigen leven, de kleinkinderen vliegen straks uit, ik heb nu een leven met een man: ik kan niet vasthouden aan hoe het de laatste jaren was. Mijn gedachten gingen dus eigenlijk over afscheid nemen, maar ook over de volgende stap in het leven omarmen. Langzaam groeide het verlangen om over die thema’s aan mijn publiek te vertellen.”

Wat mooi dat door te stoppen zich een nieuw verhaal opdrong dat moet worden verteld.

“Ja, en als ik naar buiten kom met mijn verhaal, merk ik ook dat er behoefte aan is. Als ik vertel dat ik op mijn zeventigste verliefd ben geworden, dan hoor ik ‘ooohh’ en ‘aaahhh’ en ‘wat inspirerend’, maar dan denk ik: het leven houdt toch niet op bij zeventig? Laten we het daarover hebben! We zijn niet dood!”

Daar is te weinig aandacht voor, vind je?

“Er worden wel dit soort verhalen verteld, maar niet zodanig dat iedereen zich erin kan herkennen. De verhalen van zwarte mensen en mensen van kleur zie ik zelden of nooit in de theaters, op tv of in de bioscoop. Neem die serie over dementie, Maud en Babs, met Loes Luca in de hoofdrol. Prachtig, maar als ik ernaar kijk vraag ik me ook af: waarom wordt er nooit zo’n serie gemaakt over een zwarte familie? Wij zijn er óók, maar ons verhaal wordt niet verteld.”

”Dat was één van de redenen waarom mijn twee dochters en ik een paar jaar geleden zijn begonnen met de webserie Kinship (verwantschap, red.), waarin je een kijkje krijgt in ons leven. Een omroep wilde het gaan uitzenden, maar we moesten te veel concessies doen. Zelfs de naam moest veranderen! Dat hebben we niet gedaan: we wilden ons verhaal van binnenuit vertellen, op onze manier.”

Lees ook:
Debby Petter: ‘Ik denk dagelijks wel een keertje aan de eindigheid’

Jetty Mathurin Beeld Iris Planting
Beeld Iris Planting

Er is de laatste tijd veel aandacht voor representatie van mensen van kleur in de media, en ook voor racisme. Heb je het gevoel dat er iets wezenlijk verandert?

Actrice en cabaretière Jetty Mathurin: ‘Ze moeten me straks nog van het toneel af dragen!’

“Ja, ik ervaar niet alleen een nieuwe tijd in mijn leven, maar ook in de samenleving. Er gebeuren mooie dingen. Ik heb het gevoel dat de tijdsgeest ons dwingt meer oog voor elkaar te krijgen en rekening met elkaar te houden. Sommige mensen worden daar boos van, sommige ervaren het als op eieren lopen, ik voel juist opluchting: hè hè, we worden wakker. Ik ben zó blij met de nieuwe generatie mensen van kleur die zich hardop uitspreekt. Wel kan ik gepikeerd zijn als er wordt gedaan alsof mijn generatie racisme en uitsluiting heeft geslikt.”

‘De enige zwarte juf tussen witte nonnen’

“Het was een andere tijd, ik heb voor mijn gevoel ook op de barricade gestaan, maar op een andere manier. Je moest eens weten wat het betekent om in de jaren zeventig en tachtig het enige zwarte gezin in een klein Brabants dorp te zijn, de enige zwarte juf tussen de witte nonnen. Er zijn collega’s van toen die me onlangs vertelden dat ze nu pas begrijpen waarom ik in aanloop naar 5 december niet meer het zonnetje van de school was. Dan werd ik ineens lachend Zwarte Piet genoemd in plaats van juffrouw Jetty. Later heb ik als actrice straattheater gemaakt met chocozoenen, onder andere om de naam die ze toen nog hadden aan de kaak te stellen. Ik wilde mensen zo aan het denken te zetten. Mijn motto is altijd ‘liefdevolle kracht’ geweest: ik kies voor de positieve, liefdevolle benadering. Maar ik snap ook de jongere generatie die nu gewoon zonder uit te leggen zegt waar het op staat. Ik ondersteun ze volkomen.”

Dat niet iedereen de veranderingen toejuicht, werd pijnlijk duidelijk toen je eind 2020 meedeed aan First dates. Je werd gematcht met een man die de zwartepietendiscussie absurd vindt.

“Die man zag mij niet, anders zou hij hebben geweten dat hij mij kwetste met die opmerking. Mijn dierbaren waren verontwaardigd, vonden het respectloos van het programma om mij met zo’n man aan tafel te zetten. Het is een amusementsprogramma, ik heb het gevoel dat ze erop hebben aangestuurd. De redactrice vroeg mij of mijn date een witte of een zwarte man moest zijn. Daar ben ik niet op ingegaan. Ze bedoelde het vast niet kwaad, maar het gaat natuurlijk niet om zwart of wit. Ik heb aangegeven dat ik mijn hoofd op een kussen wil leggen naast een man die begrijpt wat het voor mij betekent om wakker te worden als zwarte vrouw in deze samenleving. Dat hadden ze vooraf kunnen nagaan bij mijn date.”

Die man was geen match, maar je hebt nu wel een relatie. Hoe zit dat?

“Ate was die avond aan het zappen en viel bij First dates midden in het gesprek tussen die man en mij. Hij vond het een magisch moment, omdat ik zo rustig en respectvol bleef. Hij kende me niet, maar is gaan googelen. En toen stuurde hij een appje aan mijn manager, die toevallig ook mijn dochter is, om te zeggen dat hij mij bijzonder vond. Dat bericht kwam binnen terwijl wij met de hele familie via Zoom naar het programma keken. Ik zag zijn profielfoto op WhatsApp en dacht: mmm, ziet er goed uit!” (schatert) “Dus ik heb hem meteen teruggebeld. Hij schrok dat hij me zo snel aan de lijn had. Maar vanaf dat moment hebben we twee weken lang elke avond anderhalf uur gebeld.”

Wat was de klik?

“Zijn stem, wat hij te vertellen heeft en dat hij goed kan luisteren. Hij vertelde dat hij een Fries is, dus ik maakte meteen een flauw grapje: ‘Ik ken alleen blokkeer-friezen!’” (schatert) “En ik vroeg hem of hij op oude vrouwen valt, want hij is tien jaar jonger. Zonder gekheid: ik vóélde de klik vooral. Ik ben heel spiritueel in die dingen: dit is voorbestemd. Hij kijkt nooit tv, maar op het moment dat ik bij First dates was toevallig wel! Hij is een nuchtere man, maar voelt dit soort dingen ook.”

Hoe ging de eerste ontmoeting?

“Die was tijdens de eerste lockdown. We gingen vanwege de coronaregels een strandwandeling maken. Mijn zoon bracht me, om te kijken aan wie hij me uitleverde. Na de wandeling moest ik heel nodig plassen, maar alle strandtenten waren dicht. Toen heeft Ate me toch maar naar mijn huis in de Bijlmer gereden. Sindsdien latten we. We zijn meer in Amsterdam dan in Friesland, hij geniet van de omgeving en loopt door de Bijlmer alsof hij er al jaren woont.”

En jij leert Friesland kennen?

“Ja, en weet je wat zo mooi is: op die middelbare scholen vertel ik hoe ik op school in Suriname plaatjes van weilanden met molens moest natekenen. Of dat ik een logische reeks moest oplossen over een jongen die in een wak schaatst. In de tropen! We hadden nog nooit weilanden, molens of ijs gezien! Hoe ouder ik word, hoe vaker ik denk: wat een indoctrinatie. Hebben ze ons geleerd om palmen te tekenen? Nee. Maar nu loop ik aan de hand van iemand van wie ik houd door Friesland en denk ik: dit is wat ik vroeger tekende, ik kén deze weilanden, dit is ook van mij. Dat werkt helend, die beelden krijgen opeens een andere lading.”

Jetty Mathurin Beeld Iris Planting
Beeld Iris Planting

Is het lastig om na dertig jaar alleen weer een relatie te hebben?

“Ik heb in de tussentijd wel een korte relatie en wat flirtages gehad, maar niet zoals nu met Ate. Je begint op mijn leeftijd anders aan zo’n relatie, je stapt op een dieper niveau in. We hebben allebei geleerd van onze vorige relaties. Ik kan nu zien wat mijn aandeel was in het niet slagen van mijn huwelijk, ik herken patronen en kan daar nu over praten. Ik ben eigenwijs, ik ben een báás!” (lacht) “En nu heb ik iemand die durft te zeggen: ‘Waar ben je mee bezig?’ Pfff, dat is wel lastig, hoor. Als je dat bij mij doet, dan zwijg ik je dóód, dan ben ik kláár met je en áls ik weer begin te praten, dan schrijf ik je een bríéf!” (schatert) “Maar ik heb nu ook de ervaring en de leeftijd om daarna ‘sorry’ te zeggen. Met praten en luisteren kun je samen een heel eind komen.”

Hoe zie je de toekomst, te beginnen met het nieuwe jaar?

“Ik krijg het hartstikke druk! Naast oppassen op mijn kleinkinderen, ga ik een nieuwe theatershow maken en een boek schrijven. Ik ga in een nieuwe toneelvoorstelling spelen, onder regie van Romana Vrede en naar Bulgarije voor opnames van de televisieserie Pietje Puk, waarin ik een rol heb.”

De samenvatting is dus: Jetty Mathurin is terug van nooit weggeweest.

Lacht: “Zo is het!”

De Telefilm Herman vermoordt mensen

In deze tragikomische film speelt Jetty een vrouw in een verzorgingshuis, die de weg kwijt lijkt te zijn, maar als enige doorheeft dat haar medebewoner Herman moorden pleegt. “Het is een kleine, bijna tekstloze rol, maar ik heb in het spel helemaal doorvoeld hoe eenzaam deze vrouw is en hoe niemand haar meer serieus neemt. Dat is wel een schrikbeeld. Als ik soms niet meer op een naam kan komen, denk ik: is de aftakeling begonnen? Toch denk ik niet dat ik zoals deze vrouw zal eindigen. Mijn familie is zó hecht en onbaatzuchtig, dat ik erop vertrouw dat ze voor me zorgen. Mijn zoon heeft een uitzendbureau in de zorg, dus als ze het niet aankunnen, betalen ze vast wel iemand om mij te verzorgen!” Herman vermoordt mensen is op 3 januari om 20.25 uur te zien op NPO 3.

De webserie Kinship van Jetty en haar dochters is terug te zien via de Facebookpagina Kinshipwebseries.

Tekst | Bas Maliepaard
Beeld | Iris Planting

RedactieIris Planting
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden