M28 MT28 Mijn moeder en ik Beeld Privébeeld
Beeld Privébeeld

PREMIUM

Acteur Sabri Saad El Hamus: ‘Ik zou niet weten of ik dezelfde liefde voor mijn geboorteland zal voelen na mijn moeders overlijden’

De moeder van Sabri Saad El Hamus (65) is een geboren econoom. Sabri: “Van het gespaarde huishoudgeld wist ze stukje bij beetje meer kapitaal te maken. Ze bouwde als het ware haar eigen imperium.”

“Mijn moeder heet Atyat Saïd Ahmed. Ze is geboren in Egypte. Wanneer precies, dat blijft een mysterie, in die tijd werden meisjesgeboortes niet geregistreerd in het land, omdat ze niet naar school gingen en ook niet het leger in. Omdat ze op een bepaald moment een paspoort nodig had om de pelgrimstocht naar Mekka te maken, is een geboortejaar geprikt. 1933. Elk jaar op 21 maart, de dag van de lente en een soort van nationale Moederdag in Egypte, vieren we haar verjaardag.”

Romantisch beeld

“Met haar moeder, stiefvader en broers groeide ze op in de Nijldelta in noordelijk Egypte, waar de grond groen en vruchtbaar is. Mijn vader kwam daar ook vandaan. Als jongeman was hij vaak op bezoek bij familie tegenover mijn moeders huis. Hij zag mijn moeder met een waterkruik op het hoofd water halen bij de dorpswaterpomp. Dat moet een romantisch beeld zijn geweest: zo’n leuke, goedlachse dame met een waterkan gracieus balancerend op haar hoofd. Dolverliefd papte hij aan met haar vader. Hij kreeg de man zover dat hij een belofte deed: ‘Als het zover is, mag je haar om haar hand vragen.’ Ze trouwden, mijn vader ging het leger in en daarna bij de politie.”

M28 MT28 Mijn moeder en ik Beeld
  1. “1962, mijn moeder, Atyat Saïd Ahmed.”
  2. “Mijn moeder en ik tijdens de Arabische Lente in 2011. Ik deed verslag van de revolutie voor Pauw & Witteman. Buiten de huismuren was een golf van opstand en protest gaande, binnen voelde het warm en veilig. Een groot contrast.”
  3. “Mijn ouders in 1972. Vanaf het moment dat hij haar zag met de waterkan werd mijn vader dolverliefd.”

Trendsettend

“Ze verruilden het platteland voor het stadsleven van Caïro en kwamen terecht in een nieuwe volkswijk, vrij dicht bij de Nijl. Daar bouwde mijn moeder op straat een oven waarin ze brood bakte. Ze maakte een hok voor de kippen en ganzen. Ze creëerde een heel eigen bestaan, waarmee ze trendsettend was en bewondering oogstte van de buurtbewoners. Dat mijn moeder een geboren econoom is, blijkt uit de wijze waarop ze omsprong met het huishoudgeld. Het lukte haar om elke dag vijf piaster te sparen, de kleinste munteenheid van Egypte. Dat spaargeld groeide en groeide en na verloop van tijd zette ze een handeltje op.”

“Van de plaatselijke uienboer kocht ze grote balen met uien die ze los en met veel winst doorverkocht aan alle buren. Ze verdiende haar eigen kapitaal, daarmee verbaasde ze mijn vader enorm. Met vooruitziende blik kocht ze een stukje land op een locatie die in de jaren die volgden hartstikke populair werd. Van de vijf gespaarde piasters per dag wist ze meer en meer te maken. Ze bouwde als het ware haar eigen imperium. Zonder opleiding, zonder te kunnen lezen of schrijven. Economisch talent heb je of heb je niet. Je kunt het ontwikkelen door naar school te gaan, maar mijn moeder is ermee geboren.”

M28 MT28 Mijn moeder en ik Beeld
  1. “1983, mijn ouders in Egypte.”
  2. “Een kinderfoto van mij, midden jaren zestig.”
  3. “1975, een familieportret dat ik maakte in Caïro.”

Met mij was ze erg voorzichtig

“Ik ben haar oudste zoon. Sabri betekent ‘mijn geduld’. Ik ben haar geduld, een verwijzing naar de vier kinderen die ze vóór mij heeft gekregen. Alle vier stierven ze een wiegendood. Met mij was ze erg voorzichtig. Zo mocht ik niet in de Nijl zwemmen. Mijn jongere zus en twee broers werden iets losser gelaten. Rond mijn negentiende ervoer ik Egypte als belemmerend, ik voelde me tegengehouden in mijn mogelijkheden. Doordat mijn oom en moeder geregeld mochten spreken in de moskee, wakkerde mijn interesse in het woordkunstenaarschap aan. Ik wilde ook het woord verspreiden, mij toen nog niet realiserend dat het een vorm van acteren was. Ik las boeken van Jean-Paul Sartre en Albert Camus, maar met overpeinzingen daarover kon ik niet aankomen bij familie of vrienden. De sociale controle voelde overheersend, iedereen had het recht om een ander te corrigeren. Daar wilde ik mij van bevrijden en hoe moeilijk ze dat ook vond, mijn moeder heeft me geld geleend zodat ik weg kon. 600 Egyptische pond, genoeg voor een vliegticket naar Europa.”

Ik kon de belofte niet waarmaken

“Via Brussel kwam ik in 1978 in Amsterdam terecht. Nederland had haar naïviteit nog niet verloren en ik voelde me omarmd. De belofte aan mijn moeder dat ik na drie maanden zou terugkeren, kon ik niet waarmaken. Wel stuurde ik haar het geleende geld terug, met de boodschap dat ik het een jaar ging proberen in Nederland. We hielden elkaar op de hoogte via brieven en opgenomen cassettebandjes. Dan luisterde ik anderhalf uur naar mijn moeders verhalen en moest geregeld huilen. Ze schrok opnieuw toen ik haar vertelde een Nederlandse vrouw te trouwen. Daarmee wist ze: Sabri komt voorlopig niet naar huis. Ergens is ze trots op mijn carrière. Maar zoals moeders soms doen, kan ze het me inwrijven dat ik haar met mijn vlucht verdriet heb gedaan.”

M28 MT28 Mijn moeder en ik Beeld
  1. “Ik in de jaren zeventig. In Egypte voelde ik me begrensd. Mijn kleding vond men opzichtig. De sociale controle was overheersend, iedereen had het recht om een ander te corrigeren.”
  2. “Waterdragers zoals Atyat in een deltadorpje.”
  3. “1996, moeder en zoon herenigd in Caïro, Egypte.”

“Het heeft tien jaar geduurd voordat ik haar weer kon omhelzen. Nu Facetimen we vaak. Ze is op leeftijd en bedlegerig. Ze kan bijna niks, maar ze wil leven, ze wil door. Mijn vader is, vind ik, te vroeg gestorven, op zijn 68ste. Mijn moeder is een taaie. Pratend met haar, maakt ze nog de moeilijkste rekensommen. De geboren econoom. In mijn ogen ís mijn moeder Egypte. Zo zie ik Egypte als mijn moeder en Nederland als mijn vrouw. Ik zou niet weten of ik dezelfde liefde voor mijn geboorteland zal voelen na mijn moeders overlijden. Zeker is wel dat met haar dood een stukje van mijn liefde voor het land zal sterven.”

Sabri Saad El Hamus studeerde Economie aan de Universiteit van Caïro. in Nederland volgde hij de Toneelschool in Arnhem. Hij speelde in toneelstukken en in series als Klem, Pleidooi en Oogappels. Hij werkt nu aan een boek, De Arabier van Amsterdam (uitgeverij Thomas Rap/De Bezige Bij). Sabri is getrouwd en heeft vier kinderen: Shady, Ashgan, Shahine en Fayrouz.

Nicole GabriëlsPrivébeeld
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden